Zaterdag 16/01/2021

Politiek

Fusiekoorts laait op in Vlaanderen: "Voor veel kleine gemeenten is het bittere noodzaak"

Knesselare keurt vanavond de fusie met Aalter goed.Beeld Photonews

Plots laait de fusiekoorts op in Vlaanderen, nu de deadline van eind 2017 dichterbij komt. Puurs en Sint-Amands kwamen gisteren met hun plannen naar buiten, vanavond keuren de gemeenteraden van Aalter en Knesselare hun fusie goed. In een aantal andere gemeenten lopen gesprekken. "Het moet nú gebeuren, of het is te laat."

De reacties na de goedkeuring van het fusiedecreet van de Vlaamse regering in juni vorig jaar waren maar lauwtjes. Gemeenten hadden geen zin in samengaan met de buren, ondanks het vooruitzicht van 500 euro schuldovername per inwoner door de Vlaamse overheid. Oude trots en nog oudere vetes zaten in de weg, of de vrees van de zittende meerderheid om overvleugeld te worden door de sterkhouders van een andere partijkleur uit de andere gemeente. 

Maar toch: na de gemeenteraden van Aalter en Knesselare van vanavond zullen er zes gemeenten zijn die in de laatste rechte lijn naar eenmaking zitten. Nog twee anderen, Puurs en Sint-Amands, zijn ook klaar met hun huiswerk: de gesprekken tussen de burgemeesters verliepen tot gisteren in het grootste geheim, en de fusieplannen wachten nu op bekrachtiging op de eerstvolgende gemeenteraden. In Begijnendijk en Tremelo stellen ze binnenkort een gemeenschappelijk studiebureau aan om één scenario aan te bevelen.

Jacht zonder fanfare

"Mogelijk zijn er nog gemeenten in gesprek zonder er vooraf over te communiceren", zegt professor gemeentepolitiek Johan Ackaert (UHasselt). "Het is in dat soort zaken — om wijlen Steve Stevaert te parafraseren — verstandiger om de fanfare niet voorop te laten lopen als je in het bos op jacht gaat. Het is wél de hoogste tijd om de gesprekken af te ronden, want de deadline van 31 december 2017 komt snel dichterbij. En je moet toch rekenen dat er een maand of zes nodig is om het fusiedossier rond te krijgen, na de goedkeuring op de gemeenteraden."

Vlaams minister van Binnenlands Bestuur Liesbeth Homans (N-VA) is tevreden dat de fusiegolf stilaan op gang komt. De timing wordt krap, maar "de deadline ligt op 31 december 2017 en die zal niet verlengd worden". 

Homans zegt ook dat er in alle stilte nog gesprekken lopen. "Ik ga daar niet voorbarig over communiceren. Dat zou de zaken bemoeilijken of helemaal onmogelijk maken. Het zijn de gemeenten zelf die aan zet zijn."

Er speelt natuurlijk méér dan enkel het inzicht dat een fusie een financiële bonus oplevert of het vooruitzicht op meer bestuurskracht. Voor kleinere gemeenten is een fusie stilaan bittere noodzaak, zegt professor Ackaert. 

"Ik hoor het van veel burgemeesters van kleine gemeenten: ‘Wij zitten op ons tandvlees. Het kost ons allemaal te veel’. Bovendien voelen ze dat er grote uitdagingen op hen afkomen — de ontvolking van het platteland, de vergrijzing, de migratie, de steeds strengere ecologische eisen. Veel burgemeesters voelen aan dat ze niet de bestuurskracht hebben om die vraagstukken te behandelen."

Minder postjes

En dan vallen er ook nog politieke knopen te ontwarren. Want van twee gemeenten één maken, betekent ook één burgemeester minder. Maar ook minder schepenen, gemeenteraad- en OCMW-raadsleden. 

"Het is opvallend dat de meeste initiatieven nu vanuit CD&V-hoek komen, terwijl net daar het woord ‘fusie’ lang taboe is geweest", zegt Ackaert. "Het is duidelijk dat sommige burgemeesters anticiperen op een verwachte verplichte fusiegolf die de volgende Vlaamse regering zou doorvoeren. Al zouden ze moeten weten dat het onmogelijk is geworden om politieke zekerheden te betonneren: bij de gemeenteraadsverkiezingen van 2012 heeft een derde van de Vlaamse kiezers zijn voorkeur veranderd. Nooit eerder is het electoraat zo bruusk in beweging gekomen als toen."

Het valt op: in veel gemeenten spreken de initiatiefnemers over die verplichte fusie van 2024 — het laatste jaar van de volgende Vlaamse regering. "Dat is nu niet aan de orde", reageert minister Homans. "Wij houden ons aan dit regeerakkoord, en daarin staat enkel dat we vrijwillige fusies mogelijk maken." 

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234