Dinsdag 11/05/2021

Furie en hogepriesteres

De legendarische soulzangeres Nina Simone was een vrouw die stof deed opwaaien. Het boek van David Brun-Lambert biedt een inkijk in haar turbulente leven.

Door Annick Schreuder

Laat ik meteen met de deur in huis vallen. Een belangrijke reden om Nina Simone. Het tragische lot van een uitzonderlijke zangeres van de Franse journalist David Brun-Lambert aan te schaffen is de meegeleverde cd Hidden Treasures. De cd bevat acht schitterende en authentieke opnames, die dankzij Gerrit de Bruin bij de Nederlandse editie van deze biografie is gevoegd. De Bruin was jarenlang de manager van Nina Simone en is altijd met haar bevriend gebleven. Als een van de weinigen, overigens, maar dit terzijde. Samen met Nina Simone en een groot aantal trouwe fans heeft De Bruin een unieke collectie van oude opnames aangelegd, van taperecorderbanden, cassettebandjes, platen, live optredens en privé-opnames. Het geheel, als een soort oudedagsvoorziening, bleef onder De Bruins beheer tot na haar dood in april 2003. Sinds vorig jaar is Nina's enige kind, dochter Lisa, juridisch eigenaar.

Nina Simone, wat een vrouw, wat een muzikaal genie! Als Eunice Waymon werd ze geboren in 1933 in North Carolina, als zesde kind in een arm, diepgelovig gezin. Al heel jong openbaarde zich haar uitzonderlijke muzikale talent. Op vierjarige leeftijd begeleidde ze, op gehoor, de openingsgezangen van de zondagsdienst die haar moeder als predikante voorging. Op haar zesde begon ze aan Bach. Het 'wonderkind' trok volle zalen en kerken en er werd een fonds voor haar opgericht waaruit ze verdere studies zou kunnen betalen. Eunice studeerde met een ijzeren discipline uren achtereen. Ze was een verlegen meisje maar had wel een drive om verder te komen. Haar droom was om de eerste zwarte concertpianiste van de Verenigde Staten te worden. Daarvoor was het in 1954 nog te vroeg. Ze werd afgewezen op het prestigieuze Curtis Institute in Philadelphia, uiteraard niet openlijk om haar huidskleur.

Via het schnabbelcircuit slaagde Nina Simone, zoals haar artiestennaam inmiddels luidde, er toch in zichzelf te blijven scholen én in haar levensonderhoud te voorzien. In louche tentjes en rokerige clubs in Atlantic City en Philadelphia speelde ze klassiek, pop en gospel door elkaar. Meer nog dan door haar tuttige kleding en het brave bekertje melk dat ze in de pauze dronk, viel Nina op door haar virtuoos pianospel. Er zou zich een reeks managers aandienen door wie Nina zich bedrogen zou voelen, in de meeste gevallen terecht.

Toch drong ze door. Haar eerste lp nam ze in 1956 op in New York voor King Records. Het waren bijna allemaal covers, waaronder ook het nummer dat voor het grote publiek nog steeds aan haar naam verbonden is, 'My Baby Just Cares for Me'. Zelf vond ze het "stom, het onbenulligste nummer dat ik ooit heb uitgebracht", zoals ze in haar memoires I Put a Spell on You (1991) schreef, maar het is een blijvend commercieel succes gebleken. Alleen niet voor haar.

David Brun-Lambert voert Nina Simone in zijn biografie ten tonele als "een van de grootste treurspeelsters van de twintigste eeuw". Nu geven haar turbulente leven en grillige karakter daar alle gelegenheid toe, maar het is jammer dat hij zichzelf ook een (kleine) rol in het toneelstuk geeft. Zo ontstaan fictieve conversaties, gissingen over haar emoties en angstaanvallen, en niet ter zake doende toespelingen op haar seksleven. Dat neemt niet weg dat Brun-Lambert verdienstelijk speurwerk heeft verricht en erin slaagt beelden van oude optredens treffend te verwoorden.

Als Nina Simone zich ergens op stortte, deed ze dat met overgave, behalve misschien in het moederschap. In al het andere leefde ze zich met hart en ziel uit. In de eerste plaats in haar geniale muziek. Maar ook in haar rol als activiste en diva, in haar amoureuze leven, in haar drankgebruik en extravaganza, en vooral ook als bitch. Regelmatig schoffeerde ze haar publiek, kwam ze te laat voor een concert, was ze dronken en onhandelbaar. Later werd een medische oorzaak hiervoor vastgesteld (een chemische disbalans in haar hersenen), waardoor ze van het ene op het andere moment in razernij kon ontsteken of ten prooi vallen aan acute en diepe depressiviteit. De ironie wil dat ze om die reden eind jaren zeventig een nieuw publiek aanboorde. Dat kwam kijken of ze echt de furie was zoals werd beweerd. Nu en dan bevestigde ze de (voor)oordelen tijdens chaotisch verlopende optredens maar even vaak wist ze als High Priestess of Soul haar concerten tot onvergetelijke, bijna spirituele ervaringen te maken.

David Brun-Lambert

Nina Simone. Het tragische lot van een uitzonderlijke zangeres

Oorspronkelijke titel: Nina Simone: une vie

Vertaald door Noor Koch

Sirene, Amsterdam, 383 p., voorzien van foto's en cd, 27,50 euro.

Haar grootste hit 'My Baby Just Cares for Me' vond Nina Simone zelf 'stom, het onbenulligste nummer dat ik ooit heb uitgebracht'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234