Dinsdag 15/06/2021

Funkband Jagúar verwent het hart en de heupen

'De platenindustrie ligt te zieltogen, maar voor goede livemuziek zal er altijd plaats zijn'

Na het internationale succes van Björk, Sigur Rós en GusGus begint IJsland zich steeds vaker op te werpen als het poplaboratorium van Europa. Van 2 tot 9 december brengt het Etoiles Polaires-festival in de Gentse Vooruit muziek uit het Hoge Noorden en ook De Morgen begeeft zich op glad ijs. In onze serie van zeven afleveringen spreken we vandaag met Jagúar.

'James Brown is even belangrijk als Mozart'

Wie IJslandse popmuziek associeert met ijl en majestueus zal Jagúar wel heel atypisch in de oren klinken. Het gaat immers om een uit de kluiten gewassen funkband die in staat is ieder feestje in een oogwenk op zijn kop te zetten. De groep, onlangs nog met lof overladen door Godfather of Soul James Brown, heeft met Hello Somebody net een aanstekelijke nieuwe langspeler uit. En de kans is groot dat die ook bij ons kraters in de dansvloer zal slaan.

Reykjavik

Eigen berichtgeving

Dirk Steenhaut

We bevinden ons in een rustige buitenwijk van Reykjavik. In Studio Syrland leggen Börkur Hrafn Birgisson en zijn broer Dadi, respectievelijk gitarist en toetsenman bij Jagúar, de laatste hand aan de mix van hun nieuwe cd. Vorige nacht gaven ze, tegen het ochtendgloren, een spetterend concert tijdens het Iceland Airwaves-festival. Maar houten kop of niet, hun groep staat op de rand van een internationale doorbraak en dus dient er gewerkt te worden.

Terwijl moddervette funktracks als 'Party Party' en 'Butterflies' door de luidsprekers schallen, valt ons oog op een briefje dat als blikvanger op de mengtafel is geplakt. More funk, less junk, staat erop. "Een grapje", vertelt Börkur, die zich gemakshalve Raven laat noemen. "De platenindustrie ligt wel te zieltogen, maar voor goede livemuziek zal er altijd plaats zijn. De cd's die tegenwoordig met behulp van ProTools in de studio worden geproduceerd, getuigen van luiheid en gemakzucht. Dus hebben we heimwee naar de tijd toen je als muzikant nog scherp moest staan om het publiek voor je te winnen. Zoiets vergde oefening en hard werk. Dat briefje bevat een boodschap aan onszelf en de producer: het herinnert er ons aan dat we de muziek niet overmatig mogen oppoetsen. Scherpe randjes zijn bij ons geen taboe."

Toen Jagúar in 1999 werd opgericht was de IJslandse livescene op sterven na dood. In de clubs waren dj's heer en meester. Verbazend dus dat een instrumentale retroband met een repertoire van funkclassics van Kool & The Gang, James Brown en de Average White Band bij het danslustige volkje dermate in de smaak viel dat het concertcircuit in Reykjavik van de weeromstuit een nieuwe zuurstofinjectie kreeg. Sindsdien stond Jagúar ruim driehonderd keer op het podium en wist de groep van haar eerste twee cd's samen zo'n vijfduizend stuks te verkopen.

Omstreeks 2002 brak echter een crisisperiode aan: het sextet raakte zijn repetitieruimte kwijt, airplay en optredens liepen terug en toen er ook nog financiële problemen de kop opstaken, dachten de roofdieren er ernstig over de handdoek in de ring te gooien. Tot Raven op het lumineuze idee kwam trombonist Samúel Jón Samúelsson tot zanger te promoveren en de heren hun met jazz en latin gekruide funkjams inruilden voor compacte songs.

"Natuurlijk klinken gezongen nummers toegankelijker dan instrumentals, maar dat was niet het motief voor onze gedaanteverandering", stelt Raven. "We hadden gewoon nood aan een creatieve uitdaging en met ons nieuwe repertoire bleken we, zonder onze muzikale afkomst te verloochenen, plots ook een eigen sound te hebben gevonden. Het wiel hebben we op Hello Somebody niet uitgevonden, maar wat heet nog origineel? We werken in een bepaalde traditie, daar is niets mis mee. Wat telt, is dat je er iets van jezelf aan toevoegt."

Hoewel Jagúar nog altijd dansmuziek maakt, wil het gezelschap nu ook het hart en het hoofd van de luisteraar aanspreken. Of om p-funkmeester George Clinton te parafraseren: shake your ass and the rest will follow.

"Precies. Entertainen is belangrijk, maar het kan geen kwaad het ook eens over wat anders te hebben. Bijvoorbeeld: over hoe wij de wereld zien, ook op politiek vlak. Iedere artiest heeft een verantwoordelijkheid tegenover zijn publiek. In dat opzicht spiegelen we ons graag aan artiesten als Marvin Gaye, Curtis Mayfield of Fela Kuti. Als je een mening hebt, laat ze dan horen. Wie veel mensen wil bereiken, moet ervoor zorgen dat die hem ook au sérieux kunnen nemen. Een kwestie van geloofwaardigheid."

Een opvallende innovatie op Hello Somebody zijn de weelderige strijkersarrangementen, die afwisselend herinneren aan de Philadelphia Sound en de Blaxploitation-films uit de jaren zeventig. "Eigenlijk wilden we op onze vorige cd, Get the Funk Out, al die richting uit, maar toen hadden we er het budget niet voor. Deze keer wisten we echter het Reykjavik String Quartet te strikken, en dat gaf onze muziek een heel nieuwe dimensie", glundert Raven, die alle redenen heeft om de toekomst hoopvol tegemoet te blikken. De nieuwe cd komt immers uit op het Bad Taste-label van The Sugarcubes en de groep beschikt over een goed geolied team dat haar muziek ook in het buitenland aan de man wil brengen. Sinds kort wordt Jagúar bijvoorbeeld vertegenwoordigd door Keith Harris, de manager van Stevie Wonder, en die plantte het zestal niet alleen op het podium van het Londense Jazz Café, hij bezorgde het afgelopen zomer ook een concert in het New Yorkse Central Park.

"De volgende dag trokken we met zijn allen naar Harlem, op zoek naar een baptistenkerk in de hoop er authentieke gospel te horen. We vonden een vuil, vervallen kerkje, dat uitsluitend door armen werd bezocht, maar de dienst was er ronduit indrukwekkend. De predikant gebruikte een eenvoudige, heldere taal en slaagde er probleemloos in de mensen hun ellende te doen vergeten: niets dan stralende gezichten, terwijl wij ons verwende jongetjes voelden. 'Hello Somebody' was de steeds terugkerende kreet waarmee de priester zich tijdens zijn preek tot de gelovigen richtte, en die zin is blijven hangen. Harlem heeft op ons een onuitwisbare indruk gemaakt. Vandaar de titel van de nieuwe cd."

Een ander sleutelmoment was de ontmoeting met James Brown, die zich zeer lovend over Jagúar uitliet nadat de groep in Reykjavik diens voorprogramma had verzorgd. "Voor mij is Brown minstens zo belangrijk als Mozart", zegt Raven. "Zijn invloed op soul, funk en hiphop valt niet te schatten. Hij blijft een imposante performer en weet zich nog altijd te omringen met de beste cats uit het genre."

Ook Kenny Dope van Masters at Work en Snowboy strooiden in het verleden al gul met complimentjes. "We zijn dankbaar voor alle lof die we krijgen, zeker als die komt van mensen die ons hebben geïnspireerd, maar we blijven er wel nuchter bij. Want in IJsland worden we nog altijd al buitenbeentjes beschouwd. Welke muziek je ook maakt, als je vertrekt van een welomlijnd idee van hoe je muziek moet klinken, ben je volgens mij verkeerd bezig. We hoeven niet per se op de mainstream te dobberen, hoor. Maar kunnen we populair worden zonder artistieke toegevingen te doen, dan graag."

Ook Jagúar heeft al enkele mislukte experimenten achter de rug. Ten tijde van Get the Funk Out maakte de groep een dertig minuten durende Blaxploitation-film in de stijl van Shaft, met IJslandse acteurs. "Een dure grap", lacht Raven. "Het was wellicht de slechtste film ooit gemaakt. Ik hoop van harte dat je hem nooit te zien krijgt."

Van hun eigen muziek leven kunnen de heren van Jagúar nog niet. Maar samen met zijn broer runt Raven een opnamestudio waar hij andere bands een handje toesteekt. Voorts geeft hij gitaarles, werkt hij als dj en komt hij aan de kost als sessiemuzikant. "Dat is best verrijkend. Ik vind het belangrijk zoveel mogelijk verschillende muziekstijlen onder de knie te krijgen. Laatst speelde ik nog bij een Doors Tribute Band. Te gek. Een ander nevenproject van Jagúar is een zeventienkoppige big band, waarmee we werk spelen van de befaamde IJslandse jazzcomponist Tómasar Einarsson. Het is een privilege met zulke getalenteerde mensen te mogen werken. En het enige dat je ervoor nodig hebt, is een open geest."

Discografie: Jagúar (STEF, 1999), Get the Funk Out (STEF, 2001), Hello Somebody (Smekkleysa, 2004). Concert: donderdag 2 december tijdens Etoiles Polaires in het Kafee van de Gentse Vooruit. Toegang gratis.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234