Donderdag 21/11/2019

Focus

Front National rekent zich rijk: "De aanslagen zijn een cadeau"

Het FN-partijkantoor in Maubeuge met Philippe Nortier (l.) en Jean-Pierre Huvelle (r.): 'Links en rechts hebben hun geloofwaardigheid verloren.' Beeld Franky Verdickt

Straks, nauwelijks drie weken na het bloedbad in Parijs, kiest Frankrijk nieuwe bestuurders voor zijn 22 régions. Voor Marine Le Pen lijkt de race nu al gelopen. Wat volgt, is een niet zo vrolijk bericht uit Le Nord, en de buik van het Front National. 'Jullie Belgen zijn verdorie de burgeroorlog aan het importeren.'

Cambrai is een kleine stad in het Franse departement Nord waar slechts zelden iets ophefmakends gebeurt. Maar vorig weekend kwam de grote terreur hier plots akelig dichtbij. Cambrai ligt naast de autosnelweg, precies halfweg tussen Parijs en Molenbeek. Hier was het dat de terrorist Salah Abdeslam in de ochtend na de orgie van geweld werd tegengehouden door de politie voor een routinecontrole. Hij mocht doorrijden, en is nog altijd voortvluchtig.

Nog diezelfde zaterdag was er in Cambrai een incident dat de internationale pers niet haalde. Het staat daarom niet helemaal los van het veel grotere verhaal.

Even voor middernacht reed een Renault Clio langs de kebabzaak Le Méditerranéen, hartje Cambrai. Vanuit de auto, die volgens een getuige versierd was met de Franse driekleur, werd gevuurd op een Turkse klant die de zaak net had verlaten. De klant werd geraakt in de buik, maar overleefde de aanval. Een dag later werd het levenloze lichaam van de dader gevonden in een randgemeente van Cambrai. Hij had zelfmoord gepleegd.

Was het schot in Cambrai bedoeld als vergelding voor de aanslagen in Parijs, de avond daarvoor? Zeker zullen we het nooit weten, maar het lijkt er wel op. Volgens de procureur van Cambrai zijn er aanwijzingen dat de dader "iemand van buitenlandse origine" wilde treffen, en "bestaat de indruk" dat er een link is met de aanslagen in Parijs.

De uitbaters van Le Méditerranéen, twee jonge Turken, willen dat niet met zoveel woorden hebben gezegd. Ze hebben hun redenen om te zwijgen. Vandaag, vier dagen na het schietincident, hebben ze hun zaak voor het eerst weer geopend. Met een bang hart. Meer nog dan een escalatie van racistisch geïnspireerd geweld vrezen ze de angst van hun klanten. "Wij hebben vandaag nog niet één klant gezien. Terwijl het hier normaal elke middag vol zit."

Bruno Demeulenaere, reporter bij de lokale krant La Voix du Nord, heeft al evenmin veel zin in uitvoerig commentaar. Maar hij zegt wel dit. "Cambrai is een relatief vredige stad. Zulke incidenten kennen wij hier niet of nauwelijks. Het is moelijk om geen verband te zien met de aanslagen in Parijs."

Of die aanslagen de nakende verkiezingen zullen beïnvloeden? "Dat lijkt me logisch", zegt Demeulenaere. Even later stuurt hij per mail drie stukken die in zijn krant zijn verschenen. Een ervan gaat over het bezoek van Front National-voorzitster Marine Le Pen aan Cambrai, een dikke maand geleden. "Marine Le Pen, submergée, sur la marché, par une vague d'admirateurs" stond boven dat stuk. Vrij vertaald wil dat zeggen dat Marine Le Pen op de markt van Cambrai overspoeld werd door een golf van bewonderaars.

FN-kandidate Mélanie Disdier staat nog altijd achter de ideeën van vader Le Pen en gelooft dat dochter Marine president zal worden. Beeld Franky Verdickt

Jihadisten

Op 6 en 13 december mogen de Fransen naar de stembus om nieuwe bestuurders te kiezen voor hun 22 régions. Bijzonder machtig is dat bestuursniveau niet, maar de verkiezingen hebben wel een groot symbolisch belang. Om het te zeggen met de woorden van een militant van het Front National: "Het kan de springplank zijn naar het presidentschap van Marine Le Pen in 2017."

Vandaag zijn zo goed als alle Franse regio's in handen van de PS, de partij van François Hollande. Peilingen die dateren van voor de aanslagen in Parijs voorspelden dat de socialisten minstens de helft van de regio's zouden verliezen aan Les Républicains (LR), de vroegere UMP van Nicolas Sarkozy.

Maar er waren ook de fameuze scores voor het Front National. De partij lag volgens de meest recente peilingen in poleposition in drie regio's. Een daarvan is de regio Provence-Alpes-Cote d'Azur, waar de lijst wordt getrokken door Marion Maréchal-Le Pen, de kleindochter van founding father Jean-Marie Le Pen.

Een nog grotere overwinning werd voorspeld voor haar tante, Marine Le Pen. Zij is de lijsttrekker in de regio Nord-Pas-de-Calais-Picardie, en zou afstevenen op een score van bijna 40 procent. Haar enige belangrijke concurrent is Xavier Bertrand, de lijsttrekker voor LR. Hij moet, alweer volgens de peilingen, een achterstand van 15 procent goedmaken.

Maar dat was dus voor vrijdag de dertiende.

Marine Le Pen heeft niet lang geaarzeld om het bloedblad in Parijs te recupereren. Een dag na de feiten al had ze haar boodschap voor het Franse volk klaar. Het was een duidelijke boodschap. Frankrijk moet de grenzen sluiten. Niet tijdelijk, maar definitief. Meteen legde Le Pen ook een link die tot nader order onbewezen is. "Onze vrees en onze waarschuwingen over de mogelijke aanwezigheid van jihadisten onder de vluchtelingen zijn door de bloedige aanslagen jammer genoeg waarheid geworden."

Voorzitster Marine Le Pen en haar partij hebben niet lang geaarzeld om het bloedblad in Parijs te recupereren. Beeld © Franky Verdickt

Grauwe gemeente

Het discours van het Front National spreekt steeds meer Fransen aan. Zeker in door werkloosheid en vermeend wanbeheer geteisterde departementen als Le Nord en Pas-de-Calais is de opmars van de partij al een hele poos niet meer te stuiten. Zo waren er de gemeenteraadsverkiezingen, in de lente van vorig jaar. In zowat alle gemeenten in de regio maakte het FN een grote sprong voorwaarts. Ronduit verbluffend was de score in de gemeente Hénin-Beaumont (Pas-de-Calais), waar de partij bijna 60 procent van de stemmen haalde en - uiteraard - de burgemeester mocht leveren.

Zo ver is het nog niet gekomen in Maubeuge, een grauwe gemeente in departement Nord, vlak bij de Belgische grens. Maubeuge was lang een socialistisch bolwerk, het FN had er tot 2013 niet eens een eigen afdeling. Maar sindsdien gaat het hard. Bij de gemeenteraadsverkiezingen vorig jaar haalde de lokale FN-kandidaat al meteen 20 procent van de stemmen, een aantal dat volgende maand wel eens verdubbeld zou kunnen worden. Met 'dank' aan de aanslagen van vorig weekend?

Jean-Pierre Huvelle, 'sécretaire administratif' en een van de oprichters van de afdeling, ziet dat zo: "Het is misschien wreed om het zo te zeggen, maar de aanslagen in Parijs zullen onze partij ongetwijfeld extra stemmen opleveren. Zoals wij ook de vruchten hebben geplukt van de aanslag op Charlie Hebdo. Dat lijkt mij de logica zelf. Het Front National waarschuwt al jaren voor ongecontroleerde migratie. Ons gelijk is vorig weekend nog maar eens bewezen."

Huvelle is een gepensioneerde arbeider die altijd in de lokale Renault-fabriek heeft gewerkt. Zijn vader, een douanier, was een gerespecteerd lid van de communistische partij, hijzelf stemde naar eigen zeggen altijd PS. Tot hij er op een dag genoeg van had. Huvelles klachten over de traditionele politiek zijn eindeloos. De lokale politici wordt corruptie en spilzucht verweten, de Franse president heet een conard, die de volgens hem de kapitale vergissing heeft begaan door zich, "als enige in Europa", te mengen in de oorlog in Syrië. "Vertel het mij, mijnheer. Waarom is mijn land daar aan het vechten? Ik vraag het mij elke dag opnieuw af."

Naast Huvelle zit Philippe Nortier, de voorzitter van de afdeling. Hij is nummer 27 op de regionale lijst, een veiligheidsagent op rust. Nog niet zo lang geleden was Nortier een militant voor de UMP van Sarkozy. Waarom hij die partij de rug heeft toegekeerd? "Omdat die partij de kiezers heeft bedrogen", zegt Nortier. "Sarkozy zou de werkeloosheid aanpakken. Wel: onder zijn bewind zijn er 1 miljoen werklozen bij gekomen.

"Zowel links als rechts in Frankrijk is zijn geloofwaardigheid helemaal kwijt. Beide hebben een president mogen leveren, beide hebben gefaald, en beide zullen daarvoor afgestraft worden door de kiezer. De mensen hebben genoeg van de traditionele partijen. Ze gaan straks massaal hun stem geven aan de enige partij die nog geen kans heeft gekregen. En geloof mij: het wantrouwen tegenover het FN wordt kleiner met de dag. De mensen zien natuurlijk ook wel wat er gebeurt in een gemeente als Hénin-Beaumont. De FN-burgemeester heeft er orde op zaken gesteld, tot grote tevredenheid van de bevolking. De mensen weten dat. Ze zien dat het FN klaar is om bestuursverantwoordelijkheid te nemen."

Beeld Franky Verdickt

Opkuisen

Marine Le Pen belooft een radicale breuk met het verleden. Maar wat er onder haar bewind dan precies zou veranderen? Nortier noemt als voorbeeld het vermaarde vluchtelingenkamp in Calais, 200 kilometer westwaarts. "De subsidies aan organisaties die daar steun verlenen, zetten we meteen stop. Op iets langere termijn wordt dat kamp opgekuist."

Wie zoiets 'onmenselijk' noemt, die heeft het volgens deze partijleden niet begrepen. "Het is het kamp zelf dat onmenselijk is", zegt Angelina Michaux, de nummer 40 op de FN-lijst. "Dat zoiets op Frans grondgebied bestaat, noem ik een grote schande. Die schandvlek moet weg, samen met de vluchtelingen. Wij moeten die mensen niks wijsmaken. Wij kunnen hen geen menswaardig bestaan aanbieden. Frankrijk kan niet eens voor zijn eigen burgers zorgen. Hoe zouden wij dan alle miserie van de wereld kunnen dragen?

"Vergis u trouwens maar niet. Het zijn niet alleen maar lieverdjes, die vluchtelingen. Wij hebben het paard van Troje binnengehaald. Net als jullie Belgen, trouwens. Ik moet u als Belg toch niet vertellen welke gevaren we met onze open grenzen allemaal binnenlaten? Jullie zijn verdorie een burgeroorlog aan het importeren."

Rockster

Tijd om op te stappen hier. Van Maubeuge rijden we naar Caudry, een kleine gemeente met een groot centre commercial. In dat winkelcentrum ligt Octopus Parc, een indoorspeeltuin die wordt uitgebaat door Mélanie Disdier. Zij is de trotse nummer 7 op de lijst van het Front National. Disdier kent Marine Le Pen goed. Vorige maand nog voerden ze samen campagne voor de Renault-fabriek van Douai. "Mevrouw Le Pen is er onthaald als een rockster", vertelt Disdier. "Mensen kwamen haar spontaan de hand schudden. Iedereen wilde een handtekening of een selfie."

Disdier vertelt bijzonder gepassioneerd over haar partij. Het is een passie die ze erfde van haar vader, een ex-kolonel in de Afrikaanse kolonies, en al sinds de jaren tachtig een grote bewonderaar van vader Jean-Marie Le Pen. Dat vader Le Pen door zijn dochter aan de kant is geschoven, noemt Mélanie Disdier een pijnlijke geschiedenis. "Maar het is wel een bijzonder goede zaak geweest voor de partij."

Niet dat ze de ideeën van vader Le Pen daarom verwerpelijk vond. "Ik sta nog altijd achter alles waar hij voor stond. Als ik zijn vertrek een goede zaak noem, dan is dat omdat hij de groei van zijn dochter in de weg stond. Alleen onder haar leiding kan onze partij nog verder groeien. Marine zorgt voor de vrouwelijke touch die onze partij nodig had. En voor de nabijheid, dat zeker ook."

Dankzij Marine Le Pen, zegt Disdier, raakt haar partij stilaan gedediaboliseerd. "Meer en meer mensen komen er openlijk voor uit dat ze sympathisant zijn. En de sympathie beperkt zich ook niet langer tot de arbeidersklasse, werklozen of gepensioneerden. Ook bij jongeren en ondernemers neemt onze populariteit toe."

Mélanie Disdier twijfelt er niet aan. Ooit, misschien al in 2017, wordt Marine Le Pen president van Frankrijk. Maar eerst moet ze dus nog die regionale verkiezingen winnen. Disdier denkt dat haar voorzitter met de aanslagen "een cadeau" heeft gekregen. "Het is een cadeau dat je niet wilt ontvangen, maar het is wel een cadeau."

Of de race dankzij dat 'cadeau' al gelopen is? Neen, zegt Mélanie Disdier. "Het is bijzonder triest om vast te stellen, maar de andere partijen hebben in feite maar één echt programmapunt. En dat punt is: het FN in een kwaad daglicht stellen. Wees maar zeker dat ze de komende weken nog iets uit hun mouw zullen toveren."

Hollande

Laat deze reis eindigen waar ze daarstraks begonnen is. In Cambrai. Net naast de kebabzaak Le Méditerranéen vind je hier een bar tabac. Anders dan in de kebabzaak is hier wel nog wat leven. Het is woensdagmiddag, een vijftal stamgasten kijkt er naar een bewogen speech van president Hollande, live van op het congres voor de Franse burgemeesters in Parijs. "Het doel van deze terroristen", zegt Hollande, "is ons land in angst en verdeeldheid te storten. Wij moeten antwoorden door niet toe te geven aan de angst. Ze willen angst zaaien, dus laat ons meer dan ooit verenigd zijn."

Het publiek in deze bar tabac toont zich alvast niet onder de indruk. Een gepensioneerde man murmelt enkele onpubliceerbare racistische slogans, en bestelt nog een pint. Een veertiger met Tunesische roots vertrouwt ons toe dat hij nooit voor het Front National zal stemmen. "Maar Marine Le Pen had wel gelijk, toen ze waarschuwde voor 'een golf van vluchtelingen die ons overspoelt'."

Wij begeven ons richting uitgang, en lopen er twee jonge mannen tegen het lijf. Het zijn de uitbaters van kebabrestaurant Le Méditerranéen. Ze hebben geen klant gezien vandaag, verder openhouden had geen zin.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234