Maandag 14/10/2019

From hero to zero

In het Nederlandse bankierswereldje werd altijd een beetje neergekeken op die voormalige politieman met zijn onorthodoxe bankbedrijf. Dat maakte Scheringa alleen maar ambitieuzer. Hij wilde DSB Bank uitbouwen tot een van Nederlands grootste banken voor particulieren. Dankzij de kredietcrisis kwam Scheringa’s doel vorig jaar bijna binnen handbereik. De respectabele, traditionele banken moesten worden gered door Wouter Bos, de Nederlandse minister van Financiën. De elitaire bankiers uit de betere kringen werden met pek en veren besmeurd.Het was Scheringa’s finest hour. De DSB Bank hoefde niet voor hulp aan te kloppen in politiek Den Haag en hield steeds haar eigen broek op tijdens de kredietcrisis. De bank had haar zaakjes dus kennelijk beter voor elkaar dan haar uit de staatstrog etende concurrenten.Ineens zag de gevestigde orde hem staan. Scheringa werd zelfs om advies gevraagd. Misschien had die volksjongen uit Grijpskerk het toch bij het rechte eind gehad met zijn alternatieve manier van bankieren.Scheringa genoot zichtbaar van zijn nieuwe status. Hij zag zichzelf wel in de rol van ‘gevolmachtigd crisisminister op financieel gebied’, bekende hij begin maart dit jaar. Oftewel: Scheringa stelde zich belangeloos beschikbaar om het land te redden van de kredietcrisis. Er werd niet eens hard om gelachen.

Schrijnende verhalen

Aan de poten van zijn moeizaam veroverde troon werd toen al stevig gezaagd. Kort na Scheringa’s open sollicitatie naar de functie van ‘redder des vaderlands’ stelden enkele parlementsleden vragen aan minister van Financiën Bos over mogelijke koppelverkooppraktijken bij DSB. Bos antwoordde op 9 april dat de Autoriteit Financiële Markten (AFM), de Nederlandse toezichthouder, “de afgelopen jaren relatief veel klachten had ontvangen over de producten van DSB” en “al enige tijd” onderzoek deed naar de activiteiten van DSB.Verhalen over het maltraiteren van klanten door adviseurs van DSB Bank en zijn dochters deden toen al jaren de ronde. Af en toe kwamen er schrijnende verhalen in de media: over DSB-klanten die krom lagen om hun rentelasten te betalen omdat hun hypotheekschuld om onduidelijke redenen plots veel hoger was dan de waarde van hun woning. Maar harde bewijzen van onwettig handelen door DSB ontbraken.De klanten bleven ook gewoon komen. Velen vielen voor de lage hypotheekrente en hoge spaarrente die de bank in eerste instantie bood (en die, zoals inmiddels duidelijk is geworden, gecompenseerd werd door hoge afsluitprovisies en de koppelverkoop van overbodige verzekeringen). Anderen reageerden op de wervende reclamespotjes van dochters als Becam, Lenen.nl en Frisia Financieringen. Het financiële adviesbureau Frisia Bureau, dat Scheringa in 1975 samen met zijn echtgenote Baukje begon, werd in 1998 ondergebracht in de DSB Groep en eind 2005 kreeg DSB Bank een volledige bankvergunning. Het imperium van de Groningse kaasboerzoon beperkte zich niet tot de bank. Het omvatte sinds 1993 ook voetbalclub AZ en sinds 1997 het Scheringa Museum voor Realisme in zijn woonplaats Spanbroek. De bankier stond vorig jaar in de Quote 500, de lijst van rijkste Nederlanders, met een geschat vermogen van 285 miljoen.

Doodsteek

Maar vanaf april slaat het succesverhaal brutaal om in een nachtmerrie. Nadat Wouter Bos de Kamer had ingelicht over het onderzoek van de AFM tegen DSB, stortte het tv-consumentenprogramma TROS Radar zich op DSB Bank. Dat bracht de bal aan het rollen. De klachten over DSB werden breed uitgesmeerd in de Nederlandse media. Het vertrouwen in de bank brokkelde in snel tempo af. De doodsteek kwam er begin deze maand. De activist Pieter Lakeman van Stichting Hypotheekleed riep DSB-klanten in het tv-programma Goedemorgen Nederland op hun geld weg te halen bij de bank. Het wantrouwen in DSB was zo groot dat aan zijn oproep massaal gevolg werd gegeven. Sussende woorden van De Nederlandsche Bank, de tegenhanger van onze Nationale Bank, konden de dijkbreuk niet meer tegenhouden.Net op de dag van Lakemans oproep konden klanten van de bank een groot deel van de dag geen geldzaken doen via de internetsite van de bank. Volgens een woordvoerder van DSB was de bank slachtoffer van hackers. Hij ontkende dat er een verband was met de oproep van de Stichting Hypotheekleed. Vorige maandag ging DSB Bank finaal door de knieën. De instelling werd onder curatele geplaatst. Klanten hadden in anderhalve week ongeveer 600 miljoen euro van hun rekeningen gehaald. Dat is ongeveer een zesde van het spaargeld dat nog bij DSB Bank geparkeerd stond. In de nacht van zondag op maandag alleen al zouden enkele tientallen miljoenen euro’s zijn opgenomen. De stormloop op spaargelden heeft DSB Bank de das omgedaan.De val van DSB Bank heeft vrijwel zeker grote gevolgen voor de persoonlijke financiën van CEO en enig aandeelhouder Dirk Scheringa. Uit de jaarverslagen van zijn bedrijven blijkt dat hij zwaar in het krijt staat bij zijn eigen bank en een aantal andere dochterbedrijven.Scheringa heeft vanaf 2006 minimaal 128 miljoen euro onttrokken aan DSB Bank en de verzekeringsdochters DSB Schade en DSB Leven. Dat geld had hij vermoedelijk nodig voor zijn liefhebberijen: voetbalclub AZ, zijn museum, een landhuis in Friesland en een privévliegtuig. Uit de jaarverslagen van 2006, 2007 en 2008 blijkt dat DSB Bank elk jaar tientallen miljoenen euro’s overmaakte aan moedermaatschappij DSB Beheer. Scheringa is volledig eigenaar van DSB Beheer, dus eigenlijk ging het om leningen en betalingen aan zichzelf.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234