Dinsdag 19/01/2021

Freya Van den Bossche'Mijn toekomst ligt niet in het job-hoppen'

Ze is minister geworden om het groene, jeugdige en linkse gezicht van de SP.A in de regering Verhofstadt II te zijn, en toch geven VLD-kiezers aan liever op haar te stemmen dan op hun eigen voorzitter Karel De Gucht of op de liberale Vlaamse minister-president Bart Somers. 'De verklaring daarvoor doet er niet toe', zegt Freya Van den Bossche. 'Ik heb geleerd om het eigen succes niet af te meten aan het falen van iemand anders. Ik doe gewoon wat ik kan.'

Tom Cochez

Te midden al het rood-blauwe gekrakeel van de voorbije maanden houdt Freya Van den Bossche (28, SP.A) zich opvallend gedeisd. "Het gaat soms echt tegen mijn temperament in", geeft ze toe, "maar low profile werken helpt me om vlotter de hordes te nemen. Milieudossiers liggen vaak bijzonder gevoelig. Ze verdragen geen geruzie en partijpolitieke profilering. Neem Kyoto. Dat dossier gaat over milieu, maar ook over werkgelegenheid. Bovendien is het zwaar communautair beladen. Wie zich wil profileren op dat soort dossiers, kan misschien op korte termijn scoren voor de eigen achterban, maar drijft ons tegelijk verder weg van een oplossing. Ik werk in stilte, ook al tracht men mij uit mijn kot te lokken. Op 31 maart wil ik een plan op de tafel van Europa leggen."

De recente peilingen geven aan dat de kiezer steeds minder pap lust van paars. Is het paars, of is het enkel de VLD die krediet verliest bij de kiezer?

Freya Van den Bossche: "In verhouding tot de vorige peiling gaat de SP.A lichtjes achteruit terwijl de VLD fors inlevert. Mij leert deze nieuwe peiling dat onze uitslag van 18 mei geen toevalstreffer is geweest. Als ik enkel naar de uitslag van onze partij kijk, zou ik hiervoor willen tekenen op 13 juni. Ik neem aan dat de VLD daarover niet hetzelfde zal zeggen. Kijk je verder naar de populariteit van de politici, dan stel je vast dat negentien van de twintig mensen in de toptwintig achteruit boeren of status-quo blijven. Het geruzie lijkt ervoor te zorgen dat mensen zich minder goed kunnen voorstellen om op bepaalde personen te stemmen."

U bent zowat de enige die in die populariteitsbarometer goed stand houdt. Hebt u daar een verklaring voor?

"Ik ben vooral blij dat er in de topvijf drie socialisten staan. Maar wie er nu op twee, drie of vier staat, maakt me weinig uit. De verschillen zijn trouwens bijzonder klein, en als de laatste peiling iets leert, dan is het wel dat de dingen zeer snel kunnen veranderen."

De mensen lijken het geruzie binnen paars beu. Wordt er echt zo veel harder gebruld dan ten tijde van paars-groen?

"Daar kan ik niet op antwoorden, ik was er toen niet bij. Ik kan enkel vergelijken met het Gentse schepencollege. Als daar al eens een harder woord viel, werd er vier dagen over nagekaart. Binnen de regering vallen veel vaker harde woorden, maar ik kan niet zeggen of dat aan de vier partijen ligt of gewoon eigen is aan de nationale politiek."

Er wordt ook op een minder open manier geruzied. De SP.A zou op Vlaams niveau aan de poten van Bart Somers zagen, de VLD zou het vooral op u gemunt hebben.

"Premier Verhofstadt is naar mijn gevoel binnen de regering goed bezig. Hij kent zijn dossiers, volgt ze van dichtbij op, is bijzonder geïnteresseerd en wil de dingen laten vooruitgaan. Eigenlijk werk ik wel graag samen met de premier. Ik ben ervan overtuigd dat als Bart Somers voor Renaat Landuyt een goede premier is, Renaat dat ook zo openlijk zal zeggen."

Wij hebben Landuyt dat nog nooit met zoveel woorden horen zeggen.

"Er is dan ook een verschil tussen Verhofstadt en Somers. De federale premier is ten minste premier. Hij houdt zich bezig met de regering. Bart Somers lijkt de teugels iets minder strak in handen te hebben. Als je een manifest voor de toekomst van je partij schrijft, kun je moeilijk tegelijk als neutrale regeringsleider overkomen. Het is toch niet zo gek dat mensen in zijn regering het daar moeilijk mee hebben?"

Speelt de strijd zich tussen de partijen af of binnen de regering?

"Als iedereen in de regering zijn job doet en de profilering aan de partij overlaat, dan zou alles een stuk vlotter lopen. Als een regeringslid zich profileert, maakt dat de zaken vaak onnodig complex. Ik probeer zelf mijn dossiers erdoor te krijgen door heel lang te zwijgen en er pas mee naar buiten te komen als mijn voorstel al in een vergevorderd stadium is. Alles op voorhand verkopen en harde standpunten innemen heeft vaak het tegenovergestelde effect. Low profile en achter de schermen werken helpt mij om vlotter de hordes te nemen. Als anderen proberen om me uit mijn kot te lokken, blijf ik gewoon zitten. Dat is met mijn temperament niet altijd even gemakkelijk, maar ik heb geen andere keuze. Het is dat, of niet vooruit komen."

Zal het de komende weken weer beter gaan lopen tussen SP.A en VLD of zullen de naderende verkiezingen hun schaduw steeds meer vooruitwerpen?

"Ik hoop dat we op een deftige manier voort kunnen werken. Federaal zie ik ook geen echte problemen. Maar dat de verkiezingen eraan komen, is moeilijk weg te cijferen."

Welke rol is er bij de komende verkiezingen voor u weggelegd? U verklaarde bij de vorige verkiezingen dat het in 2004 aan Norbert De Batselier is om de lijst te trekken.

"In 2003 zijn er een aantal duidelijke afspraken gemaakt over de lijst van toen en de lijst voor 2004. Een ervan was dat De Batselier in 2004 lijsttrekker kon zijn. Afspraken zijn er om nageleefd te worden. Ik zal dus met plezier de lijst duwen of op een tweede plaats gaan staan, maar het is aan Norbert om te beslissen. Ik heb alleszins de indruk dat hij graag wil."

Er wordt ook allang gespeculeerd over een eventuele overstap van u naar de Vlaamse regering, eventueel op de post Onderwijs, na de verkiezingen.

"Op dit moment is dat een ver-van-mijn-bed-show. We zullen de uitslag bekijken en dan is het aan de voorzitter om de juiste mensen op de juiste plaats te zetten. Steve weet dat ik graag doe wat ik nu doe en hij weet ook dat ik meer tijd nodig heb dan een jaar om dingen af te werken."

Aan uw schepenmandaat in Gent hebt u toch een grote interesse in onderwijs overgehouden?

"Inderdaad. Ik zal ook het partijprogramma rond onderwijs mee opstellen, en als we uitgenodigd worden om te onderhandelen over een nieuw regeerakkoord, zal ik graag meewerken aan het luik onderwijs. Ik ken de praktijk van alledag en ik heb de politieke kant ervan gezien. Ik zou dus graag mee bepalen welke richting de partij rond onderwijs inslaat, maar dat is iets anders dan kandidaat-minister van Onderwijs zijn. Wie ons programma gaat uitvoeren is voor mij van secundair belang."

Zou het verstandig zijn voor een jong politicus om in drie jaar tijd drie keer van job te veranderen?

"Mijn toekomst ligt zeker niet in het job-hoppen. Maar het is te vroeg om daar iets zinnigs over te zeggen. De peiling en de vorige verkiezingen hebben geleerd dat de kaarten op korte termijn sterk door elkaar geschud kunnen worden."

Nu we het toch over job-hoppen hebben: u wordt ook naar voren geschoven als mogelijke opvolger van de Gentse burgemeester Frank Beke. Geïnteresseerd?

"Met de beste wil van de wereld kan ik daar geen zinnig antwoord op geven. Drie jaar terug kende niemand mij. De gemeenteraadsverkiezingen zijn nog niet eens zo lang geleden. Het is wel niet voor niets dat ik in de gemeenteraad in Gent blijf zitten. Ik wil met mijn voeten op de grond blijven en niet vervreemd raken van wat echt belangrijk is. Als je enkel in parlementaire kringen komt, is dat gevaar reëel. Ik kom uit de lokale politiek en ik ga Gent nooit lossen. Welke toekomst mij ook wacht, ik zou dolgraag in de gemeenteraad blijven."

Terug naar uw ministerpost. Als groen uithangbord van de SP.A wordt u geconfronteerd met een groene oppositie. Hoe zorgt u ervoor dat de linkse, jeugdige en groene flank van de SP.A gedekt blijft?

"Ik probeer alle groene dossiers niet ideologisch maar met zoveel mogelijk gezond verstand te benaderen. Neem de aanvraag van Bayer voor de teelt van genetisch gemanipuleerd koolzaad. Ik heb van in het begin gezegd dat ik de experts zou volgen. Die mensen weten er oneindig veel meer over. Als zij zeggen dat er een probleem is voor de biodiversiteit en het milieu, dan telen we dat koolzaad gewoon niet. Hadden ze gezegd dat er geen probleem was, dan was er wellicht een ja uit de bus gekomen.

"Zo zijn er nog tal van dossiers. Neem nu de biobrandstoffen. Dat dossier is zeer vlot door de ministerraad goedgekeurd, wellicht omdat ik het niet ideologisch benader. Biobrandstof die goedkoper is dan gewone brandstof, daar kún je gewoon niet tegen zijn. Ik word natuurlijk wel aangevallen door mensen die vinden dat ik niet ver genoeg ga, maar ook het omgekeerde gebeurt. Ik krijg zelfs meer parlementaire vragen die komen van de rechterflank. Van mensen die nog vastzitten in de strijd tussen milieu en bedrijfswereld en niet beseffen dat die geen tegenstelling hoeven te vormen. Ik wil tonen dat zorgen voor het leefmilieu ook plezant kan zijn. De karikatuur dat het milieu slecht is voor mensen en jobs klopt niet."

Kan er, na het getouwtrek vanuit de Vlaamse regering, nog een Kyoto-akkoord uit de bus komen?

"Dat moet en zal ook gebeuren. Het is een typisch voorbeeld van een dossier dat je stil moet behandelen. Het is niet voor niets dat we, toen de nationale klimaatconferentie in december de nota klaar had, aan de deelnemers hebben gevraagd er niet over te communiceren. Ook ik heb dat niet gedaan, ik wilde mijn rol als verzoener niet op het spel zetten. Als Patricia Ceysens (Vlaams VLD-minister van Economie, red.) dan plots voluit gaat, is dat misschien goed en fijn voor haar, maar tegelijk ook een ramp voor het welslagen van de klimaatconferentie. Ik werk nu in alle stilte aan een voorstel dat tegemoet komt aan de redelijke vragen van de gewesten. Pas als er een door de hele federale regering goedgekeurd voorstel op tafel ligt, zal ik erover communiceren en het aan de gewesten voorleggen."

Is het voorzitterschap van de klimaatconferentie achteraf beschouwd geen vergiftigd geschenk geweest?

"Kyoto is zeker niet het gemakkelijkste dossier waar ik mee bezig ben. Je wordt als minister zonder ervaring geconfronteerd met een complex probleem dat draait rond leefmilieu en arbeid én dat communautair heel geladen is. En dat op enkele maanden voor de regionale verkiezingen. Anderzijds, als ik op één dossier mijn sérieux zal kunnen bewijzen, dan zal het wel Kyoto zijn."

Moet de doorbraak in het dossier komen van het investeren in schone technologie in het buitenland.

"Eerst moet in eigen land de uitstoot van broeikasgassen omlaag, pas dan zullen we gaan kijken wat we in het buitenland kunnen doen. Het kopen van schone lucht is wat mij betreft zo goed als uitgesloten. Niet enkel omdat je gewoon virtueel lucht koopt en dus meer vervuilt op wereldniveau, maar ook omdat de Russen een quasi monopolie zullen hebben op de verkoop van schone lucht."

Milieuvereniging waarschuwen intussen wel dat de beste buitenlandse investeringen al 'ingenomen' zijn door de ons omringende landen.

"We kunnen pas beginnen als er intern een akkoord is. Ik probeer zo snel te gaan als ik kan. Elke dag dat we langer wachten wordt het moeilijker en kost het ons meer geld. Bovendien komt er na Kyoto I ook een Kyoto II. Het probleem op de lange baan schuiven heeft geen zin."

U bent ook minister van Consumentenbeleid. U komt vaak in het nieuws met concrete dossiers. Hoe vermijdt u dat u herinnerd wordt zoals minister Colla nu wordt herinnerd, als de minister die de Flippo's verbood?

"Concrete dossiers zijn vaak de aanleiding om een hele sector aan te pakken. Neem de banken (DM 07/02). Ik ben boos geworden naar aanleiding van een concreet dossier, maar het heeft me wel geïnspireerd om na te gaan hoe we de banken echt kunnen laten concurreren, ten bate van de consument.

"Een ander voorbeeld is de energiesector. We zijn vertrokken vanuit twee concrete dossiers: een onleesbare brief van Electrabel waarin werd uitgelegd dat de markt vrij is en wat je als consument allemaal kon doen. Electrabel kan dan wel zeggen dat ze haar plicht heeft gedaan en iedereen heeft geïnformeerd, maar zo werkt het niet. Deze zomer haalde Electrabel dan per ongeluk twee keer geld van de rekening van mensen die via domiciliëring betalen. Ze waren niet van plan om daar schadevergoeding voor te betalen. Als wij te laat betalen, krijgen we 5 of 6 euro boete, waarom Electrabel dan niet? Het antwoord is dan dat het niet in de algemene voorwaarden staat. We doorlopen nu alle kleine lettertjes om zoiets in de toekomst te vermijden."

VLD-staatssecretaris Vincent Van Quickenborne nodigde in het kader van het VLD-project generatie 2016 leeftijdsgenoten uit andere partijen uit om mee na te denken over de toekomst. Gaat u op de uitnodiging in?

"Ik ben geen voorstander van het nadenken per leeftijdsgroep. Ik zie het eerder als een voordeel dat ik dicht bij Vande Lanotte en Vandenbroucke kan zitten. Omgekeerd helpt mijn onbevangen blik hen soms om de zaken anders te zien. Visionair zijn of nadenken over de toekomst heeft niets te maken met leeftijd. We moeten zeker nadenken over de lange termijn, maar de SP.A heeft geen 'initiatief 2016' nodig."

U staat nog niet klaar om Steve Stevaert van de troon te werpen?

"Ik zou niet weten waarom ik behoefte zou hebben aan een putsch. Bij de SP.A loopt de wisseling van de wacht zeer vlot. Louis Tobback heeft de macht destijds zonder veel gedoe overgedragen aan Steve en Johan, en zij zullen de eersten zijn om hetzelfde te doen als de tijd rijp is. We zijn echt tevreden over de manier waarop de partij vandaag geleid wordt. Ik hoor bij ons echt niemand klagen."

'Als er één dossier is dat me toelaat mijn sérieux te bewijzen, dan is het wel Kyoto'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234