Zondag 19/01/2020

"Frexit? Nexit? Read my lips: it will not happen"

Beeld EPA

Het repatriëren van bevoegdheden naar de lidstaten? "Geen echte optie." Een frexit or fexit? "Read my lips: dat gaat gewoon niet gebeuren." Voormalig Europees president Herman Van Rompuy heeft zich bij de presentatie van het toekomstdocument van de Europese Volkspartij geweerd tegen "overdreven pessimisme" over het Europese project. Wel erkent hij dat Europa meer resultaten moet boeken "om mensen hoop te bieden en populisme en nationalisme te bestrijden".

Nu de Britten op het punt staan om formeel hun vertrek uit de Europese Unie aan te melden, wordt in de hoofdsteden en de Europese instellingen volop nagedacht over een toekomstproject met 27 lidstaten. Ook de Europese Volkspartij (EVP) doet een duit in het zakje. De familie van christendemocraten en conservatieven stoomde een ontwerpdocument klaar dat op 29 en 30 maart goedgekeurd moet worden op een congres in Malta.

"We willen onze samenlevingen en onze economieën zo open mogelijk houden, en tegelijkertijd mensen beter beschermen tegen nieuwe bedreigingen voor hun veiligheid en welvaart", zo schetst Van Rompuy de rode draad. Hij citeert werkgelegenheid, de strijd tegen allerlei vormen van dumping, veilige grenzen, de aanpak van illegale migratie en klimaatverandering als enkele van de grootste uitdagingen. Telkens opnieuw moet bekeken worden welk bestuursniveau het best geschikt is, maar voor Van Rompuy is het duidelijk dat vele van die doelstellingen enkel in een Europese dimensie bereikt kunnen worden.

Van "minder Europa" kan alvast geen sprake zijn, aldus Van Rompuy. Dat de Europese Commissie daarover een debat "zonder taboes" heeft geopend, juicht de gewezen Europees president toe. En er mag nagedacht worden over de afbouw van Europese regulering en administratieve lasten. Maar uit voorbije studies van onder meer de Britse en de Nederlandse regering bleek volgens Van Rompuy al dat de mogelijkheden voor een echte repatriëring van bevoegdheden zeer beperkt zijn. "Dat is geen echte optie."

Geen nieuwe muren

Geen optie, maar een strikte noodzaak is verdere integratie om enkele van de grootste realisaties van het Europese project te vrijwaren: de eurozone en Schengen. "Daar hebben we geen keuze. Dat is het Europa van het noodzakelijke", aldus Van Rompuy. De Belgische oud-premier is ook gewonnen voor versterkte samenwerking tussen bereidwillige lidstaten, zoals steeds meer West-Europese regeringsleiders bepleiten. Het zou voor Van Rompuy bijvoorbeeld nodig kunnen blijken om een doorbraak te forceren inzake van militaire samenwerking.

Wel moet steeds eerst worden nagegaan of vooruitgang kan geboekt worden met alle 27 lidstaten. "Een Europa met verschillende snelheden is steeds tweede keuze", betoogt Van Rompuy. De Duitse christendemocraat Elmar Brok, die samen met hem het document presenteerde, hamerde erop dat zulke initiatieven steeds moeten plaatsvinden binnen de context van de Europese verdragen, met verantwoordelijkheid voor de Europese instellingen, en dat de andere lidstaten op een later tijdstip moeten kunnen aansluiten. "We mogen geen nieuwe muren bouwen (...) Buiten het verdrag treden zou voor altijd voor een opdeling kunnen zorgen."

Het toekomstdebat zal pas in een stroomversnelling raken na de Nederlandse, Franse en Duitse verkiezingen. Ziet Europa er binnen zes maanden helemaal anders uit? "Als Frankrijk morgen door Marine Le Pen wordt geregeerd, dan hebben we een ander Europa, maar ze zal de ontwikkeling van Europa niet stoppen", meent EVP-voorzitter en Fransman Joseph Daul. Van Rompuy waarschuwt dan weer voor overdreven pessimisme. De oud-premier stelt vast dat in sommige kringen de indruk bestaat dat Geert Wilders de volgende Nederlandse premier wordt en zomaar de nexit kan decreteren, maar het gevaar van een Nederlands vertrek bestaat volgens hem niet. "Frexit? Nexit? Read my lips: dat gaat gewoon niet gebeuren."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234