Maandag 03/08/2020

‘Freule Julie’: negentiende-eeuwse passie, hedendaags theater

In Freule Julie vertelt de negentiende-eeuwse auteur August Strindberg over het destructieve spel dat de dochter van een graaf en haar knecht spelen met de liefde. Regisseur Koen De Sutter brengt een trouwe en net daarom gedurfde versie voor tieners en volwassenen op de planken.

Midzomernacht. Freule Julie (Alejandra Theus) heeft haar verloving net verbroken en zoekt troost in de armen van knecht Jean (Stefaan Degand), die droomt van een steile klim op de sociale ladder. Ze spelen een luguber verleidingsspel, dat meer met wraak, machtsmisbruik en eenzaamheid te maken heeft dan met liefde. Het eindigt met een vernederde Julie en een koele Jean, het recept voor een tragische afloop.

Strindberg schreef het donker sprookje Freule Julie als de kroniek van een aangekondigd drama, met het klasseverschil als motor. Julie probeert uit het keurslijf van de hogere klasse te breken, maar wordt er in haast alles wat ze zegt en doet tot op het verstikkende af door bepaald, Jean wil hogerop en viert zijn jaloezie op de adel bot op haar.

De lange robuuste tafel op scène, het broeierige licht, de bevreemdende livemuziek, de traditionele kostuums met een eigentijdse toets van fluo stikwerk: de scenografie en inkleding dragen dit verhaal op een mooie en intelligente manier, zonder te veel aandacht op te eisen.

Die gaat helemaal naar de acteurs, die een sterke prestatie neerzetten. Alejandra Theus als de door emotie en passie opgezweepte vrouw: het werkte al voortreffelijk in het bekroonde Artemisstuk Woeste hoogten, rusteloze zielen, en het is opnieuw raak. Julie is niet zomaar het hysterische kind, dat vele actrices (en regisseurs) er makkelijk van zouden maken. Door de momenten van bandeloze passie en verdriet slim af te wisselen met het meer ingehouden acteerwerk, zet ze een Julie van vlees en bloed neer, die je als toeschouwer doet zwalpen tussen walging (“Nu moet je mijn schoen kussen!”) en begrip.

En Degand als huisknecht? De man lijkt met zijn robuuste uiterlijk zo weggelopen uit een Permekeschilderij, maar voegt daar met zijn onderkoeld en haast afgemeten spel nog zoveel aan toe.

Een prachtvoorstelling dus? Ja, maar. De vraag blijft wat dit stuk zo relevant maakt voor jongeren dat het “theater voor vele leeftijden” Artemis het nu op scène brengt. Wat heeft de jeugd van tegenwoordig aan een verhaal over klasseverschil en broeierige negentiende-eeuwse begeerte? “Ik vind dat je een jong publiek dit soort klassieke teksten moet durven meegeven”, zegt regisseur Koen De Sutter, die twee jaar geleden samen met Jan Decleir Onder het melkwoud van Dylan Thomas maakte en speelde, en in 2006 schitterde in de monoloog Martens.

Verboden vrucht

“In andere culturen, zoals de Russische en de Scandinavische, is dat heel gewoon. Jongeren proeven zo graag van de verboden vrucht die de wereld van de volwassenen is, laat hen dan ook proeven en betuttel niet. Is het geen mooie gedachte dat je Freule Julie voor het eerst ziet op je vijftiende en daarna in verschillende fasen van je leven teruggaat en er telkens iets anders uit haalt? In Rusland zeggen ze: ‘We gaan eens kijken hoe het nog met de ‘drie zusters’ (van Tsjechov, ST) is.’ Dat is toch prachtig?”

De Sutter koos er bewust voor zijn Freule Julie in de oorspronkelijke negentiende-eeuwse setting te houden en het stuk niet expliciet naar deze tijd te halen. “Bij kostuumdrama’s stelt niemand zich daar vragen bij, waarom dan wel in het theater?” Maar wat zegt het begrip ‘klasseverschil’, toch het thema van het stuk, jongeren nog? “Net daarom! Het is een verdomde plicht jongeren te tonen dat dat klasseverschil mensen in een wurggreep hield - én dat het allemaal niet eens zo lang geleden is.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234