Maandag 20/09/2021
Freek Braeckman: ‘Met alle respect voor Marc Van Ranst, maar ik geloof niet dat hij een held is gewoon omdat hij zijn werk doet.’

InterviewFreek Braeckman

Freek Braeckman na zijn quarantaine: ‘Wordt het nieuws je te veel, blijf er dan van weg’

Freek Braeckman: ‘Met alle respect voor Marc Van Ranst, maar ik geloof niet dat hij een held is gewoon omdat hij zijn werk doet.’Beeld Wouter Maeckelberghe

Na twee weken quarantaine met milde Covid-19-symptomen, is VTM Nieuws-anker Freek Braeckman (41) terug op het scherm. Hoe kijkt hij naar de coronacrisis in ons land? ‘Ik hoop dat politici me blijven inspireren. Dat is nu niet altijd het geval.’

De hond uitlaten is, naast het VTM Nieuws presenteren, de enige activiteit waarvoor presentator, journalist en nieuwslezer Freek Braeckman zijn huis nog verlaat – nu hij dat weer kan. Want nadat hij plots zijn reukzin verloor, last kreeg van een koortsig gevoel en een kuchje isoleerde hij zichzelf uit voorzorg twee weken thuis. Zo dribbelt Pip net buiten beeld aan de leiband wanneer ik Freek Braeckman via FaceTime spreek. De zon schijnt enthousiast: ideaal voor een wandeling, iets minder ideaal voor een interview. Zo trakteert de hond me op een vertraagd kikvorsperspectief van zijn baasje tijdens ons videogesprek.

Voorts is het moeilijk peilen naar de gezichtsuitdrukkingen van het nieuwsanker, aangezien die schuilgaan achter een zonnebril en -petje: bescherming tegen schadelijke uv-stralen. “Want de kans dat ik aan mijn einde kom door kanker is oneindig veel groter dan door corona”, zegt hij daarover. “Volgens de statistieken zullen er dit jaar 109.000 Belgen overlijden, van wie 30.000 aan kanker.”

Grote zorgen maakte Braeckman zich dus niet toen hij Covid-19-symptomen ontwikkelde.

“Paniek en angst zijn een slechte raadgever. Ik ben daar heel rationeel in, zeker omdat we nog zo weinig over dit virus weten. We weten niet hoeveel mensen uitsluitend aan corona overlijden, laat staan dat we het reële aantal besmettingen kennen. Waarschijnlijk ligt het aantal mensen dat zonder het te beseffen een besmetting doormaakt nog veel hoger.”

BIO

• geboren op 20 februari 1979 in Gent • studeerde Germaanse talen en journalistiek • werd voor zijn mediacarrière 25 keer Belgisch kampioen schermen • was tussen 2007 en 2012 anker van Het journaal op VRT • stapte in 2017 over naar VTM Nieuws • getrouwd, twee kinderen

Zelf is hij ondertussen al meer dan twee weken van de koorts en het kuchen verlost, enkel zijn reukzin heeft hij nog niet herwonnen. Zijn vrouw is nog steeds niet helemaal genezen. “Haar energie is nog niet op peil, maar ze is wel weer aan het werk.”

Erg zwaar viel de quarantaine Braeckman niet.

“We hebben als gezin goed voor elkaar gezorgd. De kinderen waren aanvankelijk misschien wel wat ongerust, maar we spreken steeds zo open mogelijk met hen. Van echte angst was geen sprake.”

Ondanks de aanhoudende coronamaatregelen, zonder duidelijk einde in zicht, maken zijn twee tieners er elk op hun manier het beste van.

“Mijn zoon is een sociale kerel die zijn vrienden mist en zo snel mogelijk terug naar school wil. Hij is nu heel actief op sociale media, maar evengoed haalt hij zijn Lego opnieuw uit de kast. Mijn dochter daarentegen is sowieso liever op zichzelf. Zij jaagt er nu de Harry Potter-reeks in het Engels door.

“Ik ben me erg bewust van de luxesituatie waarin wij ons bevinden. Niet alleen wonen we in een ruim huis met stadstuintje, maar ik mag ook nog gaan werken waardoor ik elke avond met nieuwe input aan verhalen thuiskom.

‘Als nieuwsanker ben ik uiteindelijk maar een schakeltje, zo belangrijk ben ik niet.’ Beeld Wouter Maeckelberghe
‘Als nieuwsanker ben ik uiteindelijk maar een schakeltje, zo belangrijk ben ik niet.’Beeld Wouter Maeckelberghe

“Zelf in quarantaine gaan heeft mijn gevoel over de ziekte misschien wel veranderd, maar dat betekent niet dat ik mijn nieuwsintro’s nu anders schrijf. Als nieuwslezer moet je sowieso voldoende voorstellingsvermogen hebben om eender welk onderwerp empathisch te kunnen brengen.

“Misschien zien mensen die al met het virus in aanraking kwamen wel iets meer de ernst van de maatregelen in. Ik begrijp bijvoorbeeld maar al te goed dat ik mijn grootvader van 91 niet in het rusthuis kan bezoeken. Zelfs met mondkapje op zou ik dat risico niet nemen.

“Ondanks het hoge aantal besmettingen en overlijdens in veel woon-zorgcentra maakt mijn grootvader zich zelf weinig zorgen; het is een erg nuchtere man. Eén keer per week skypen we even. ‘Werk jij maar verder, je hebt belangrijkere dingen te doen’, zegt hij dan.”

Vond u het niet frustrerend thuis te zitten terwijl de coronacrisis zich wereldwijd in sneltempo ontrolde?

“Nee, ik ben niet het type om thuis zijn kas op te vreten. Dat neemt niet weg dat ik de actualiteit niet van een afstand bleef volgen, zodat ik goed voorbereid was wanneer het opnieuw aan mij was.

“Maar ik heb nog een leven naast het nieuws. Tijdens die quarantaine had ik meer tijd voor mijn gezin – ook belangrijk. Daarbij, als nieuwsanker ben ik uiteindelijk maar een schakeltje, zo belangrijk ben ik niet.”

Wel belangrijk genoeg om in deze tijden als essentieel beroep geclassificeerd te worden.

“Essentie valt niet zo eenvoudig af te wegen. De bakker die vandaag nog steeds brood bakt, is even essentieel als de psycholoog die mensen blijft helpen, ook al gaat dat nu wat moeilijker vanaf afstand.

“En ja, natuurlijk is het nieuws ook belangrijk nu. Mensen zitten met enorm veel vragen, zijn op zoek naar houvast. Dan is het belangrijk dat een nieuwsanker een aanknopingspunt kan zijn, zodat de kijkers hun onzekerheden kunnen plaatsen.”

Hoe doe je dat, als nieuwsanker de bevolking een hart onder de riem steken zonder valse hoop te geven?

“Simpel: door nieuwsgierig, maar ook eerlijk te blijven. Neem nu de live-uitzending van woensdagavond, waarin de Nationale Veiligheidsraad plots met die verrassende richtlijn kwam om beperkt bezoek in de woon-zorgcentra toe te laten. Nog los van het politieke spel achter die beslissing, voelde mijn gezond verstand meteen al aan dat dit praktische problemen ging geven. Die bezorgdheid leg ik dan liever meteen voor aan een epidemioloog als Pierre Van Damme, die toen bij mij in de studio zat, dan pas drie dagen later aan een advocaat die in de politiek is gestapt.”

'Ik had mijn kijkers graag al wat meer toekomstperspectief kunnen bieden.' Beeld Wouter Maeckelberghe
'Ik had mijn kijkers graag al wat meer toekomstperspectief kunnen bieden.'Beeld Wouter Maeckelberghe

In Italië is premier Giuseppe Conte alomtegenwoordig als sterke leidersfiguur, bij ons verschijnt Wilmès enkel in de media wanneer de Nationale Veiligheidsraad samenzit. Ontbreekt het België aan sterk leiderschap?

“Dat komt door de unieke politieke constructie waarmee ons land momenteel bestuurd wordt. Het parlement gedoogt en steunt Wilmès, maar ze kan niet met een meerderheid regeren. Een premier van zo’n tijdelijke noodregering die zich plots als redder des vaderlands opwerpt zou wel erg ongepast zijn.

“Daarnaast is het ook een karakterkwestie. De ene werpt zich met zijn communicatiestijl al sneller op als behoeder van het maatschappelijk goed dan de andere. Iemand als Wilmès, en zelfs iemand als Jambon, is geen Macron.”

Viroloog Marc Van Ranst is als vlotte spreker wel alomtegenwoordig in de media. Is hij onze leider, onze held?

“Met alle respect voor Marc, maar ik geloof niet dat hij een held is gewoon omdat hij zijn werk uitoefent. Daarbij is hij niet de enige viroloog die wij aan het woord laten: mensen als Erika Vlieghe, Steven Van Gucht of Pierre Van Damme doen evengoed hun werk.

“Dat Van Ranst misschien bij een breder publiek bekend is, komt waarschijnlijk omdat hij de voorbije jaren ook al erg helder de vogelgriep of SARS in de media uitlegde.”

In een vorig interview met deze krant liet u optekenen: ‘Ik droom ervan dat politici, op basis van de wetenschap, een inspirerend totaalplan bedenken dat ze samen uitvoeren.’ Hoe staat het vandaag met dat totaalplan?

“Het probleem is dat de wetenschap nog heel weinig weet over het virus. In een net verschenen Harvard-studie wordt nu gesproken van een periode van ‘pulserende lockdowns’ tot 2022, wanneer we waarschijnlijk pas een werkbaar vaccin hebben. Dat is weliswaar nog steeds een vermoeden, gebaseerd op wat we eerder al in China en Italië zagen.

“Die onduidelijkheid maakt het politici moeilijk om de juiste maatregelen te treffen. Bovendien denkt elke politicus ook al aan de volgende verkiezingen. Nu bijvoorbeeld zeggen dat de rusthuizen een verloren zaak zijn, zou politieke zelfmoord zijn.

'Vandaag is iedereen plots statisticus, maar er wordt veel onzin verkocht op basis van slechte statistiek.' Beeld Wouter Maeckelberghe
'Vandaag is iedereen plots statisticus, maar er wordt veel onzin verkocht op basis van slechte statistiek.'Beeld Wouter Maeckelberghe

“Zolang de wetenschap niet glashelder kan verklaren hoe de besmettingen precies verlopen, krijg je politieke onenigheid en compromissen.

“Ik respecteer de voorzichtigheid en realiteitszin van onze politici, maar ik hoop dat ze me blijven inspireren. Momenteel is dat niet altijd het geval.”

Vindt u dat de media vandaag voldoende hun rol als vierde macht vervullen?

“Ik ben overtuigd van de goede bedoelingen van onze beleidsmakers. Maar politici rekenen momenteel op heel veel vertrouwen van de bevolking, en met vreemde compromissen zoals de ondertussen al teruggedraaide richtlijn over het bezoek in rusthuizen verspelen ze dat.

“Nochtans is vertrouwen cruciaal om de opgelegde maatregelen te blijven naleven. Na vijf weken en enkele misstappen onderweg, is de goede wil van veel burgers toch al wat minder.

“Op dat vlak heb ik mij, geloof ik, al voldoende kritisch getoond. Zo zat twaalf uur na de Veiligheidsraad onze minister van Welzijn bij mij in het middagnieuws. Ik heb Wouter Beke toen voorgeworpen dat hij met de bereidwilligheid en veerkracht van de mensen aan het spelen is en hem gevraagd hoe hij het vertrouwen van de bevolking denkt te herwinnen.”

In Franstalig België zijn ze beduidend harder voor het beleid van minister van Volksgezondheid Maggie De Block dan in Vlaanderen.

“Wat wil je dat ik daarop zeg?”

U vindt niet dat wij bijvoorbeeld scherper hadden moeten zijn voor De Blocks aanvankelijke onderschatting van het virus, of het tekort aan mondmaskers eerder aan de kaak hadden kunnen stellen?

“Ik heb niet het gevoel dat wij in onze berichtgeving flaters hebben begaan. Dit hele coronaverhaal is een case van voortschrijdend inzicht. De donderdag voor de lockdown keken we nog heel anders naar de lockdownfeestjes dan de maandag erop.

“Zowel de politiek als de journalistiek vertrekt van wat op dat moment geweten is. Het is makkelijk om achteraf te zeggen: ja, die vernietigde mondmaskers, dat was stom (de strategische voorraad die ons land in 2009 na de Mexicaanse griep aanlegde werd in 2018 vernietigd omwille van slechte opslagomstandigheden en een verlopen huurcontract, red.).”

'Ik heb nog een leven naast het nieuws. Tijdens die quarantaine had ik meer tijd voor mijn gezin – ook belangrijk.' Beeld Wouter Maeckelberghe
'Ik heb nog een leven naast het nieuws. Tijdens die quarantaine had ik meer tijd voor mijn gezin – ook belangrijk.'Beeld Wouter Maeckelberghe

Gelden in crisistijden andere journalistieke normen en standaarden?

“Tijdens mijn tweede werkweek als journalist (bij Radio 2) vonden de aanslagen van 9/11 plaats. Dat had toch een grote impact op mij.

“Net zoals toen, en alle andere latere crisismomenten zoals de busramp in Sierre en de aanslagen van 2016, heerst een grote nood aan houvast. Media brengen daarom ook meer warme verhalen, in de vorm van erg menselijke getuigenissen.

“Maar dat betekent niet dat ik de voorbije weken bepaalde vragen niet meer mocht stellen. Geen enkele wetenschapper of politicus heeft mij voor een interview duidelijk gemaakt dat sommige onderwerpen verboden zouden zijn.”

Hoe heeft corona nieuws maken veranderd?

“In een stroomversnelling hebben wij bij VTM besloten na het avondjournaal nog een late update te maken, omdat mensen daar blijkbaar toch behoefte aan hebben. Een format dat goed werkt, zonder dat daar weken van vergaderen aan vooraf zijn gegaan.

“We merken nu dat we ook met kleinere teams erg snel veel live-uitzendingen kunnen maken. Wat wel moeizamer verloopt zijn de brainstorms. Vroeger zaten we daarvoor samen aan tafel, waardoor we snel op elkaar konden inpikken. Nu verloopt dat via Google Hangout. Ook op de nieuwsstudio in Antwerpen blijven we allemaal in ons eigen kot. Ik hoop dat we met z’n allen niet te veel aan deze maatregelen gaan wennen, want ik begin die fysieke nabijheid toch te missen.

“Deze periode vergt niet alleen technisch maar ook inhoudelijk veel creativiteit. Dat een hele nieuwsuitzending wekenlang gedomineerd wordt door eenzelfde thema is ongezien.

“Nieuws is er bij de vleet, de uitdaging is nu er iets goed van te maken. In die zin is het een boeiende tijd om journalistiek te bedrijven, ook al klinkt dat misschien cynisch.

“Ik vroeg me onlangs wel af of er nog een dag komt waarop we ons opnieuw mogen opwinden over een onderwerp dat misschien toch niet zo levensnoodzakelijk is.

null Beeld Wouter Maeckelberghe
Beeld Wouter Maeckelberghe

“Mensen drinken nu elke seconde nieuws op, met een veel scherpere aandacht dan voordien. De kijkcijfers schieten de hoogte in. Gaan wij het ons nog kunnen permitteren minder belangrijke nieuwsitems te brengen? En welke nieuwsitems gaan we nog belangrijk vinden? Neem nu bijvoorbeeld die tornado die recentelijk door het zuiden van de Verenigde Staten trok. Vroeger hadden we uitgezocht hoe dat gerelateerd was aan de klimaatverandering, nu hebben we dat enkel als nieuwsbericht meegegeven.

“Kan het nieuws post-corona nog hetzelfde zijn? Ik weet het niet.”

Veel mensen worstelen dezer dagen met een nieuwsverslaving: ze willen op de hoogte blijven, maar worden tegelijk ook rusteloos, angstig of gewoon gek van al die updates. Wat raadt u hen als nieuwsanker en journalist aan?

“Je hebt je nieuwsconsumptie zelf in de hand. Elke dag de krant lezen of alle nieuwsuitzendingen kijken maakt je niet automatisch verstandiger; dat is eerder al onderzocht en bewezen. Je moet er zelf mee aan de slag.

“Zo kun je het nieuws op de voet volgen en je er domweg over opwinden, maar je kunt er ook voor kiezen om er je eigen inzichten uit te destilleren.

“Zeker in onzekere tijden als deze is het fijn op de hoogte te blijven, maar je moet je nieuwsconsumptie wel doseren. Die dosis is voor iedereen verschillend: zo putten sommigen troost uit de verhalen van anderen wanneer ze rouwen, anderen willen er juist helemaal niets mee te maken hebben.

“Dus als het je even allemaal wat veel wordt, blijf er dan gewoon van weg. Elke dag zeven pintjes drinken is ook niet gezond, maar dat is niet de schuld van dat pintje.”

Voor de coronacrisis ging de nieuwsdienst van VTM door een interne crisis. Er waren enkele hoofdredactiewissels, een tweesplitsing binnen de redactie en journalisten die moesten opstappen. Hoe is de sfeer op de redactie nu?

“Een bedrijfsovername (Medialaan en De Persgroep Publishing fuseerden tot DPG Media, red.) is altijd – voor eender welk bedrijf – een bijzondere periode. Uiteraard brengt dat bij sommige mensen onrust en onzekerheid teweeg.

“Maar je hoeft maar naar het VTM Nieuws te kijken om te zien hoe de sfeer op de redactie is. Het is niet simpel werken in deze crisisperiode. Brainstorms gebeuren via conferencecalls. Birgit (Van Mol, red.) en ik zijn ondertussen wel genezen, maar er zijn nog andere collega’s ziek.

null Beeld Wouter Maeckelberghe
Beeld Wouter Maeckelberghe

“En toch slagen we er met onze ploeg elke dag opnieuw in een middagnieuws, een flash, een avondnieuws, een late update, en af en toe nog enkele extra’s in elkaar te boksen.

“Als het binnen onze ploeg zou botsen, zou het hele VTM Nieuws nu als een kaartenhuis instorten, maar ik zie eerder het omgekeerde.”

Hoe blikt u vooruit: wat brengen de komende weken, maanden?

“Niemand weet hoelang we nog in lockdown moeten leven, laat staan wat de uiteindelijke uitkomst van deze crisis zal zijn.

“Ik had mijn kijkers graag al wat meer toekomstperspectief kunnen bieden, zoals de voorbije week in Frankrijk gebeurd is. Macron durft het aan een duidelijk einde op de lockdown te plakken. Weliswaar bestaat het risico dat hij kort voor 11 mei zijn woorden zal moet intrekken, maar daarvoor deinst hij niet terug.

“Bij ons daarentegen is er geen datum om naartoe te werken. De tuincentra openen weer, maar het mag geen versoepeling van de maatregelen genoemd worden. Wanneer en of de scholen heropenen blijft onduidelijk. Veel mensen hebben nochtans nood aan die houvast. Of dat een kwestie van realiteitszin of gebrek aan lef is, zullen we pas later kunnen zeggen.

“Persoonlijk kijk ik er alvast erg naar uit om op heel deze periode terug te kunnen blikken, alles te proberen begrijpen, en de balans op te maken; van het uiteindelijke aantal besmettingen en overlijdens, maar ook van de politieke aanpak.”

Wat in het bijzonder hoopt u nog te begrijpen?

“Ik zou graag meer nuchterheid bieden in hoe we naar die dagelijkse cijfers kijken. Nu focussen we allemaal heel hard op die exponentiële groei, vergelijken onszelf met andere landen, maken ons zorgen over onze hoge plaats in de wereldrangorde.

“Maar er worden te vaak appelen met peren vergeleken. Cijfers en verhalen blijken vaak een moeilijk huwelijk, en journalisten zijn natuurlijk in de eerste plaats verhalenvertellers.

“Vandaag is iedereen plots statisticus, maar er wordt veel onzin verkocht op basis van slechte statistiek.

“Ik ben altijd al dol geweest op statistiek; ik zou het fijn als ik kan helpen door helderdere inzichten over de coronacijfers aan te reiken. Want mijn 8 uur wiskunde uit de Latijnse volstaan natuurlijk niet om die inzichten zelf te bereiken, maar ik kan wel mijn oor te luister leggen bij mensen die er meer verstand van hebben.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234