Zaterdag 08/08/2020

Freddy Horion spreekt voor het eerst over de moord die hij niet pleegde

Volgende week is het dertig jaar geleden dat België met ongeloof de gruwel aanschouwde.Freddy Horion en Roland Feneulle moordden in Sint-Amandsberg voor 4.000 frank een vijfkoppig gezin uit.Horion had enkele maanden daarvoor nog een andere moord gepleegd.Hij bekende, en aanvaardde zijn straf. In een reeks brieven aan De Morgen vertelt hij voor het eerst het echte verhaal.

Het woord seriedoder vergde nog een opzoeking in de Winkler Prins. Misdaad, dat was Jos die met een plank op het hoofd van Jef sloeg, omdat Jef was opgemerkt bij Marieke. Het was zondag 24 juni 1979 en België verloor zijn onschuld. In de woning van garagist Roland Steyaert (45) langs de Antwerpsesteenweg in Sint-Amandsberg werden vijf lijken geteld. De garagist zelf, zijn echtgenote Leona Van Lancker (47), dochter Anne-Marie Steyaert (22), toekomstig schoonzoon Marc De Croock (23) en dochter Hilde Steyaert (13). Er was sprake van twee daders en een buit van 4.000 frank.In hedendaagse munt is dat honderd euro.

Voor ze werd doodgeschoten was Anne-Marie op de sofa verkracht. Op maandag meldt De Morgen op de frontpagina, droogjes: 'De hond lieten ze in leven.'

Er zijn geen kogelhulzen te vinden, vingerafdrukken zijn weggeveegd - behalve op één glas, op een salontafel. Het is zondagnamiddag als wetsdokter Jaques Timperman een kogel van tussen de lippen van één van de slachtoffers pulkt. Er zitten zes krasjes op en hij herkent ze in een oogopslag. "Het wapen waarmee is geschoten is ons bekend", oordeelt Timperman. "Het is hetzelfde wapen als toen, op de Vliegtuiglaan. Wij spreken hier niet over vijf, maar zes moorden."

FREDDY HORION BEKENT
Vandaag is de Vliegtuiglaan een desolate vlakte in de Gentse havenzone. Er staat nog één fabrieksgebouw overeind, het is ingenomen door meubelketen Weba. Een nutteloos stukje viaduct wijst op onvoltooide expansieplannen. Het is moeilijk te vatten dat dit dertig jaar geleden een drukke uitgaansbuurt was. "Er waren allemaal cafeetjes", zegt Liesbeth, de bazin van café De Viking. "Er kwamen veel dokwerkers." Er waren bordelen, bars en winkeltjes met goedkope import, zoals de Ganda Bazar van Hélène Lichachevsky (43). Zij verkocht dassen, sigaretten, schrijfgerei en jeansbroeken.

Haar lijk wordt ontdekt door haar man, op 9 februari 1979. Uit de kassa is 8.000 frank verdwenen. De vrouw is omgebracht met twee nekschoten. Haar lichaam is toegedekt met een jas. Tot het moment dat dokter Timperman kogel tussen duim en wijsvinger houdt, tasten de speurders in het duister.

"We zijn Horion en zijn Franse kompaan Roland Feneulle vrij snel op het spoor gekomen", zegt Walter De Moerloose, in die tijd rechercheur bij de BOB Gent. "Ik kende Feneulle van vroeger, ik had 'm al eens gearresteerd. Na de gruwelijke ontdekking in Sint-Amandsberg trokken we de gangen van alle mogelijke misdadigers na. We hadden het alibi van Feneulle vrij snel doorgeprikt. We wisten dat hij vaak met Horion optrok. We zijn Horion op maandagnacht gaan halen in Herentals, waar hij toen woonde. Op dinsdag hebben we hem van 's ochtends vroeg tot 's avonds laat non-stop verhoord. Dat was niet simpel. Hij droeg zo'n zware zonnebril, hij deed die nooit af. Je kreeg geen oogcontact. Zijn antwoorden beperkten zich tot 'ja', 'neen' en 'euh'. Het was woensdagavond, ik had al drie dagen mijn bed niet meer gezien, en we zaten vast. Hendrik De Jonghe, de onderzoeksrechter, volgde het verhoor achter verduisterd glas. Op een gegeven moment komt hij binnen en zegt: 'Allez Freddy, zijde gij nu echt zo'n monster?' Daar is iets in hem geknakt. Hij zei: 'Ja, ik ben zo'n monster.' Even werd het stil."

- Gij hebt het gedaan hé, Freddy.

- Ja, ik heb het gedaan.

- En 't was niet de eerste keer hé?

- Nee, 't was niet de eerste keer.

- 'k Weet het. De Vliegtuiglaan, hé?

- Ja. De Vliegtuiglaan ook.

In de jaren die volgden, zou Walter De Moerloose aan jongere collega's worden voorgesteld als "de man die Horion kraakte". Op dat moment was hij vooral moe. "Er was een gevoel van triomf, zoals je hebt bij een bekentenis", zegt de nu gepensioneerde rechercheur. "Pas na enkele dagen is het gaan knagen. Dat besef: er klopt iets niet."

PECH ONDERWEG
Freddy Horion is meer mythe dan mens als hij op 17 december 1980 in de assisenzaal in Gent tot de doodstraf wordt veroordeeld. Net voor het verdict laat hij zijn advocaat, de jonge Jef Vermassen, een tekstje voorlezen waarin hij stelt dat hij "thuishoort bij de rottende bladeren". Horion wil dat de doodstraf wordt uitgevoerd, wat natuurlijk niet gebeurt. Het hele proces lang heeft het publiek, elke ochtend in groten getale op post vanaf zes uur 's ochtends, zitten gluren. Een krant omschreef de beklaagde als: "Een klein onooglijk ventje achter een te grote donkere bril".

Freddy, André Horion is op 21 september 1947 geboren in Gent. Als de speurders hem vragen in zijn eigen woorden zijn leven te beschrijven, levert hij een keurig 45 pagina's dik pakket af in schoonschrift. Dat begint zo: 'Toen ik acht maand oud was, ben ik voor een eerste maal geopereerd en dit omdat mijn hoofd scheef groeide. Ik kan mij daar niks van herinneren, wel heb ik nog vage beelden van mijn moeder die stierf toen ik zowat 3,5 jaar oud was.'

Op zijn achtste ondergaat Freddy Horion een tweede operatie en moet hij een corset dragen: 'Op school hielden ze me voor de gek. Ze zetten hun boekentas vlak voor mijn voeten en ik struikelde erover. Want van dichtbij zag ik niets, vanuit mijn harnas.'

Op zijn twaalfde wordt Horion op zijn fiets aangereden door een politieman. Hij komt met zijn hoofd onder het achterwiel van de auto terecht en belandt in een coma. Collega's van de agent rommelen met de vaststellingen, hij komt ermee weg. Als Horion na drie maanden het ziekenhuis mag verlaten en voor het raam gaat staan, wijzen kinderen naar hem: "Kijk een monster!" Net als bij Frankenstein loopt er een diepe naad van zijn neus schuin over zijn voorhoofd en staat het ene oog "drie vingers lager dan het andere".

Op de speelplaats trapt een jongen achteloos tegen een klompje steenkool. Steengruis raakt zijn oog, dat nog maar eens onder het mes moet. De operatie lukt niet helemaal, en hij moet tijdelijk een zonnebril dragen. Horion laat zijn haren groeien, hij heeft opeens een look. Ze noemen hem 'den Beatle'. Er is maar één probleem: 'Ik durfde geen café of dancing binnengaan uit schrik dat een meisje me zou vragen mijn bril af te zetten.'

MIJN VRIEND R.
Zijn eerste diefstal is er één van een fiets, midden jaren zestig. Horion is gehuwd met Antoinette, en hij is gelukkig. Ze zetten twee kinderen op de wereld. De geboorte van zijn dochter, in 1969, beleeft hij wel vanuit de gevangenis. Hij is opgepakt voor een reeks kleine diefstallen. Op 24 november 1969 hoort hij zich veroordelen tot twee jaar cel, waarvan de helft voorwaardelijk. De straf is buitenmaats, hij zit ze braafjes uit. Hij komt na 15 maanden vrij en vindt werk. 'Op korte tijd waren onze schulden afbetaald, we kochten alles waar we zin in hadden: een televisie, een naaimachine. Als ik thuiskwam, danste ik met de kinderen in het rond. Dat is het mooiste wat er op aarde bestaat, uw kindjes zien opgroeien.'

Dan ontmoet hij R., beroepsdief. Ze stelen op bouwwerven, in winkels. Horion schrijft: 'Soms zou ik al liever eens thuis blijven, maar R. wou per se op stap. Hij maakte zijn buit ook altijd direct op. Ik zette het geld op een spaarboekje.' Op 23 februari 1973 overvalt R. een kantoor van de liberale vakbond aan de Phoenixstraat in Gent. Horion heeft getracht om het uit z'n hoofd te praten, zeker als hij ziet hoe R. zich heeft vermomd met een ridicuul motorpak en een gebreide muts. Hij is met Antoinette in de buurt, als R. toeslaat. R. wordt opgepakt, en even later ook Horion en zijn echtgenote.Zij vertelt de waarheid.R.is woedend en besluit Horion aan te wijzen als medeplichtige. Tijdens de wedersamenstelling beweert R. dat Horion op de uitkijk stond: 'Ik ben razend nu, ik spring naar hem, klop en schop zoveel ik kan, ze moeten me met vijf tegenhouden.' Samen hebben ze een 25-tal diefstallen gepleegd en tot hun verbazing worden ze doorverwezen naar het Gentse assisenhof. Het is een juridisch unicum dat voor twee kruimeldieven een volksjury wordt gemobiliseerd, maar de procureur wil "een voorbeeld stellen".

Vergeelde krantenfoto's laten een modieus gekapte Horion zien, keurig in het pak en met een stijlvolle zonnebril: 'Ik sprak beschaafd Nederlands, R. Gents. Ik had me een kostuum laten brengen, had me proper gemaakt, had zelfs mijn snor afgedaan. Dit alles zou tegen mij uitdraaien want de jury vond Raf een dom ventje en mij veel te slim. Ik was het brein van alles.'

Pas vijf jaar later zullen juristen zich gaan interesseren vvoor wat zich van 2 tot 4 oktober 1974 heeft afgespeeld in de assisenzaal van het Gentse justitiepaleis.De analyses zijn unaniem: een gerechtelijke dwaling. Het is van de pot gerukt.R.heeft voor zijn clowneske misdrijven acht jaar cel gekregen, Horion zeven jaar. De zwaarste klap komt als Antoinette hem meldt dat ze geen zeven jaar kan wachten. Ze vraagt de scheiding aan.

In zijn autobiografie schrijft Horion: 'Ik heb gene mens aangeraakt, heb geen wapen in mijn hand gehad, heb nog proberen te verhinderen. Wacht, ik heb een overvalleke te goed en ik zal nu wel een wapen hebben en probeer dan ne keer me tegen te houden zie. Ge zult niet meer komen getuigen, rotzakken. Ik haal een villa leeg en betrap mij maar ne keer, ge zult nogal moeten lopen zulle. Het eerste wat ik koop is een geweer zie.' Zo voelde hij zich, schrijft hij: 'Zo gaat dat jaren door, altijd maar erger.'

Volgens de juridische waarheid is Hélène Lichachevsky een willekeurig gekozen slachtoffer. Horion is begin 1978 vrijgekomen en heeft zijn intrek genomen in een flatje bij zijn coach bodybuilding in Herentals. Enkele dagen voor de moord heeft een vriend van de coach hem voor 10.000 frank opgelicht met de reparatie van zijn Citroën Dyane. In een zoveelste bui van razernij zou hij naar Gent zijn gereden ("om de 50 kilometer moet ik een liter olie bij doen") en langs de Vliegtuiglaan zijn gestopt en in de Ganda Bazar hebben gevraagd naar een jeansbroek. Iemand "uit Gent" moest boeten, want het waren twaalf gezworenen des volks die hem voor zeven jaar naar de gevangenis hadden gestuurd. De akte van beschuldiging zegt: 'Zonder enige aarzeling heeft hij dan een schot in het achterhoofd van de vrouw gelost. Daar ze kreunde, heeft hij haar terstond nog een tweede nekschot toegebracht.'

Dit is de officiële, juridische waarheid. Meestal is zo'n waarheid de enige waarheid.Maar niet altijd.

Op dinsdag 24 maart 1998 zendt Canvas het eerste deel uit van De zaak-Horion. Programmamaker Jan Neckers heeft zeven jaar aan zijn magnus opus gewerkt, hij heeft als eerste journalist het hele gerechtelijke dossier van a tot z kunnen uitvlooien, hij heeft nagenoeg alle protagonisten geïnterviewd. Het fragment duurt amper een seconde, niemand staat er echt bij stil, bij dat ene zinnetje over de moord op de Vliegtuiglaan: 'Sommige bronnen beweren dat hij een medeplichtige oppikt, maar dat is nooit bewezen.' In een cel in de gevangenis van Brugge gutst die avond traanvocht uit ogen die niemand kan zien. De ogen zijn verborgen achter een zware zonnebril.

BRIEVEN VAN HORION
Twee jaar geleden begonnen we te corresponderen met Freddy Horion, in een ritme van soms twee, drie of geen brieven per maand. Hij is een trouwe en onderhoudende pennenvriend. Een verkiezingsnederlaag van het Vlaams Belang maakt zijn dag. In de gevangenis in Leuven leerde hij eens een VB'er kennen die was veroordeeld voor moordpoging: 'Hij kloeg omdat zijn zaak voor voorwaardelijke invrijheidsstelling uitgesteld was. Ik zei hem dat hij als VB'er niet moet zagen, maar zijn straf tot de laatste dag uitzitten. Want dat is het programma van het VB.' Horion schrijft aanvankelijk in een wijde boog om de gebeurtenissen van 1979 heen. De Vliegtuiglaan komt voor het eerst ter sprake halfweg 2008. Was er, vragen we, nu wel of niet een tweede dader in het spel?

Freddy Horion, 17 mei 2008: 'Dat was van in het begin duidelijk, ze wisten zelfs wie. Maar ik bekende alles. Had Feneulle zijn bek gehouden, ik had ook daar alles op mij genomen. Wat kon het mij schelen?'

Hij heeft het neergetikt als was het een publiek geheim. We schrijven terug. Er zijn twee assisenprocessen geweest, er zijn boeken over hem geschreven, er zijn eindeloos veel uren televisie gedraaid. Volgens wat hier staat, is al die tijd een onbekende medeplichtige, betrokken bij de eerste van de zes moorden, uit het vizier van justitie gebleven.

Freddy Horion, 1 juni 2008: 'Ja, ik ben toch een dommekloot geweest met dat op mij te pakken hé? De politie was er zeker van dat er daar iets niet klopte, ik kon geen details geven over bepaalde zaken, zoals de mantel die over het lijk lag. Het is zo'n tien jaar geleden dat Canvas een uitzending maakte over mij. Ik belde met de programmamaker en die vroeg mij wie er daar bij was. Ik stond aan de grond genageld, werd daar plots mee geconfronteerd nadat ik dat al die jaren verdrongen had. Mijn antwoord was: geen commentaar. Ik haakte in en klapte ineen, stapte bij de directeur binnen en vertelde voor het eerst dat ik die moord niet begaan had.'

'ZIJDE GIJ ZOT OF WAT?'
We lezen de laatste zin opnieuw, en opnieuw. We beginnen aan een nieuwe brief aan Freddy Horion. Besef je wel, opperen we, wat je hier schrijft?

Vrijdag 6 juni, telefoon. "Freddy hier, Freddy van Brugge!" Zijn accent lijkt uit het museum van accenten te komen. Hij is ongerust. "Zijde gij zot of wa? Ge gaat dat toch niet in uw gazet zetten?"

Besef je, opperen we, dat als dit klopt, de familie van die dame 29 jaar lang de verkeerde persoon heeft veracht? Zijn perspectief lijkt niet zo breed te zijn.

"Ik verschijn over een maand voor de commissie voor de voorwaardelijke vrijheid", zegt hij. "Ik maak een kans, misschien. Ik kan de belangstelling nu echt missen als kiespijn. Ge moet daar mee wachten. Echt."

We vragen hem wie de moordenaar was. Hoeveel heeft de ware dader hem betaald voor zijn bekentenis?Zijn er afspraken gemaakt? Hij reageert als gestoken door een wesp: "Ik verklik geen maten."

8 juni 208, een nieuwe brief: 'Wat denkt u met dit verhaal te bereiken? Dat mensen anders over mij zullen gaan denken? Het zal mij een zorg wezen. En denkt u dat de persoon in kwestie zomaar zal toegeven dat hij het gedaan heeft? Hij ontkent steeds alles en gelooft zijn eigen leugens. Hij zou wel gek moeten zijn. Wat moet dat niet zijn voor zijn familie, zijn kinderen? En wie zal geloofd worden?'

'Welke afspraken er gemaakt werden? Hoe komt u erbij dat er afspraken zouden geweest zijn? Ik heb hem nergens kunnen praten hoor, ik ben aangehouden en ik wist dat ze de link zouden leggen tussen die twee zaken aan de hand van het wapen. Dus nam ik dat maar op mij, ik was er toch bij aanwezig geweest, dus gerechtelijk maakt dat niks uit, of je dader of mededader bent. Je wordt evengoed gestraft in dit landje. Waarom ik dat deed? Het kon mij niks meer schelen.'

Voor Freddy Horion is het kennelijk de gewoonste zaak van de wereld.Hij komt opeens ook terug op de gebeurtenissen in Sint-Amandsberg: 'Had Feneulle zijn bek gehouden, dan liep hij nu ook vrij rond. Kijk, waarom zette ik het glas met mijn vingerafdrukken terug op tafel? Ik had er uit gedronken. Feneulle stak het in mijn boodschappentas en zei: uw vingerafdrukken staan erop. Achter zijn rug nam ik het er terug uit en zette het op tafel. Volgens psychiaters wou ik gepakt worden. Ik zou mijn grootste vijand zelfs geen dag naar de gevangenis sturen, laat staan dat ik een kennis of een vriend zou verlinken.'

Wat we op dat ogenblik niet beseffen, is dat Horion hier een hint geeft over de identiteit van de man die volgens hem mevrouw Lichachevsky vermoordde.

'UW VERMOEDEN IS JUIST'
Kort na de arrestatie van Horion en Feneulle in juni 1979, wordt een derde verdachte opgepakt. Het gaat om R., de klungelende kompaan van Horion in de vroege seventies.

"Wat je bij Freddy Horion ziet, is dat hij altijd in duo opereerde", zegt Walter DeMoerloose. "Geen enkele keer heeft hij alleen een misdrijf gepleegd. Dat zou enkel gebeurd zijn op de Vliegtuiglaan?Dàt is wat ons dwarszat, in 1979 al.Ik niet alleen, het hele team was van mening dat - wat Horion ook zei - we op zoek moesten naar de mededader, en dat was deze keer niét Feneulle. We trokken R. na. Bleek dat die op de dag van de moord was thuis gekomen met vierduizend frank, de helft van de buit. Hij zei tegen zijn zus dat hij dat geld geleend had van de beenhouwer. We zoeken die beenhouwer op. Niks van, zegt die. Ah, zegt R.: het was niet de beenhouwer, het was de bank. Ook de bank ontkent. Zijn alibi blijkt een aaneenrijging van leugens."

Het was dus R.?

"Daar gingen wij van uit, ja. Hij heeft een hele tijd in voorarrest gezeten en ik dacht dat het niet lang zou duren voor hij zou bekennen. Ons probleem was dat Horion de hele tijd herhaalde: 'Neen, ik was alleen.' Ik moet zeggen dat ik Freddy, zodra hij had bekend, tijdens dat hele onderzoek op geen leugen heb kunnen betrappen. Hij werkte mee. Er was maar één domein waar hij ons niet toeliet. Zijn maten. Over zijn vrienden sprak hij nooit. Het was een erecode. In 1980 trachten hij en Feneulle te ontsnappen uit de gevangenis van Gent. Ze zitten op het dak van de gevangenis, er komt een politieleger bij te pas. Ik ben naar boven gegaan en heb geroepen: 'Freddy, stop er nu mee.' Hij heeft zich meteen overgegeven. Weet je wat hij me vroeg? 'Is Feneulle kunnen vluchten?' Zo is hij altijd geweest."

Maar R. is vrijuit gegaan?

"Op zeker moment liet R. me weten dat hij niet meer door ons, de BOB, wou worden verhoord. We mochten proberen wat we wilden, tegen ons zou hij geen woord meer lossen. De verhoren zijn dan overgenomen door mensen van de gerechtelijke, die de psyche van Horion minder goed kenden. R. is langzaamaan uit beeld verdwenen en kwam vrij. Horion zoog alle aandacht naar zich toe."

Medio 2005 alludeerde Horion in een kort briefje aan zijn voormalige vaste ondervrager: 'Uw vermoeden is inderdaad juist, er was iemand bij hé.' En het was inderdaad R. Horion stuurde helemaal niet aan op enig nieuw onderzoek.Hij kreeg te maken met psychologen die moesten kijken in hoeverre hij klaar was voor een terugkeer naar de samenleving.Essentieel, daarbij, is schuldinzicht.Horion had schuldinzicht te over voor de vijfvoudige moord, maar kreeg omtrent de Vliegtuiglaan te horen dat hij "de verantwoordelijkheid probeert af te schudden".De psychologen kwamen tot het inzicht dat hij er wellicht nog niet helemaal klaar voor was.

Ook al zijn het maar een paar zinnen, voor DeMoerloose is de brief een hele schok.Hij stelt een proces-verbaal op, dat wordt overgemaakt aan het parket in Gent. Procureur Jean Soenen bestudeert alle mogelijke achterpoortjes op de wet op de verjaring. Die zijn er niet voor een op dat ogenblik 26 jaar oud misdrijf.

HERMAN DE CONINCK
We schrijven een een nieuwe brief. Heeft hij dan nooit een kaartje gekregen van R., een bedankbriefje? Heeft hij achteraf ooit nog iets gehoord van R.?

Freddy Horion, 26 juni 2008: 'Ik weet dat hij nooit meer opgepakt geweest is, ze hebben hem nooit meer ergens gezien in de gevangenis. Of het mij interesseert hoe hij het stelt? Geen bal. Het heeft allemaal geen zin meer om over het verleden te praten. Of om erover na te denken, alleen de toekomst telt nog. Ik zou graag die paar jaar dat ik nog te leven heb samen doorbrengen met mijn dochter en kleinkinderen.'

Voelt hij nergens enige gêne, bijvoorbeeld ten aanzien van Herman De Coninck, die in de vroege jaren tachtig in Humo met de pen een eenzame oorlog voerde om het land te doen inzien dat ook Freddy Horion een mens is, dat er misschien verklaringen te vinden zijn voor dit hele drama, en we misschien maar eens moeten nadenken over assisenjury's: 'Horions levensverhaal is het verhaal van een stoomketel die onder druk komt, een druk die zich geleidelijk zo opstapelt dat de ketel vroeg of laat moet ontploffen.'

De journalist-dichter is gestorven in de waan dat hij de zaak verdedigde van een zesvoudige moordenaar. We proberen hem te doen inzien wat de vox populi ook dertig jaar na datum nog denkt.Ze waren met z'n tweeën, Feneulle en hij.Feneulle zit ook nog altijd vast, maar zijn naam is uit de collectieve geheugens gewist.Die van Horion niet.Want die sloeg niet één keer volslagen zinloos aan het moorden, maar twee keer. Hij wordt gezien als een wilde hond die één keer bloed had geproefd. Dit is het vaakst gehoorde argument, elke keer weer, in de discussie of hij in de herfst van zijn leven nog een kans moet krijgen op vrijheid.

Freddy Horion schrijft: 'Ik vraag mij dikwijls af, had ik die eerste feiten niet meegemaakt, zou ik dan enkele maanden later zelf wel de trekker kunnen overhalen hebben? Heb ik daar niet gemerkt hoe gemakkelijk dat eigenlijk is? Zoals ik al schreef, het heeft geen zin meer daarover te blijven praten, maar toch komen dergelijke gedachten regelmatig op.'

WAT ER VAN R. WERD
Het is zondag 14 juni 2009. R. woont in een klein huisje, een steenworp verwijderd van de Vliegtuiglaan. Het was niet eenvoudig te vinden, R. woont op een ander adres dan datgene waar hij is gedomicilieerd. In de nabij gelegen wijk De Muide lijkt er nog een lichte vorm van omertà te bestaan, zodra R. of Horion ter sprake komen. Er gaan nogal wat cafébezoeken overheen voor we iemand vinden die wil zeggen waar we R.kunnen vinden. R. zit in de invaliditeit.Hij is een aardige kerel, zegt zijn buurman.Een beetje introvert wel, op zijn alleen.

R. is gaan vissen, zoals hij wel vaker doet. We wachten. We blijven wachten. Het begint erop te lijken dat de vissen vandaag niet happen. We droppen een briefje in zijn bus. Wordt het na dertig jaar geen tijd om iets terug te doen voor de man aan wie u uw leven dankt? Misschien is dat iets te provocatief geformuleerd. Al wat we willen, zegt het briefje, is eens praten.

De reactie komt na middernacht, in de vorm van een telefoontje van de interventiedienst van de politie Gent: "De heer R. heeft klacht tegen u ingediend wegens lasterlijke aantijging. Komt u naar ons kantoor of komen wij u ophalen?" Een volgende poging, zeggen de agenten, kan worden gekwalificeerd als stalking.

Dinsdag. Freddy Horion aan de lijn. In één van zijn vorige brieven heeft hij moeten erkennen dat er weinig vooruitgang zit in zijn dossier voor voorwaardelijke vrijheid. Geen, eigenlijk. Hij vindt het nog steeds geen geweldig idee om iets te publiceren. We vertellen hem dat R. naar de politie is gestapt. Hij snuift. "Typisch. Zelfs met de bewijzen voor zijn neus blijft die vent ontkennen. Dat was al zo in 1973, toen de politie in zijn woning muntstukken vond die we samen hadden gestolen. Tijdens het proces zei hij dat ik hem had bevolen die overval op het syndicaat te doen."

Hij heeft uw leven verwoest, u hebt hem er één cadeau gedaan.

"Ik wens niemand een dag in de gevangenis toe, ook mijn ergste vijand niet. Ik heb u dat al eens geschreven, geloof ik."

Waarom is mevrouw Lichachevsky vermoord?

"Wij gingen gewoon een overval doen, de overval die we te goed hadden. Want ook hij is in 1974 extreem zwaar veroordeeld hé, vergeet dat niet. Ik had mijn long-rifle bij me, die ik na mijn vrijlating in 1978 had gekocht, dat klopt. Er zou niks zijn gebeurd als die vrouw zich niet opeens tot R. had gewend: 'Ik kén u!' Dat was niet slim van haar. R. woonde zijn hele leven al in die buurt. Hij is in paniek geraakt, heeft mijn wapen gepakt en heeft geschoten. En nog eens geschoten."

En toen?

"Toen zijn we gaan lopen. Mijn wagen stond een beetje verder op dat pleintje aan de Muide. We zijn gezien door een getuige, iemand die zowel R. als ik kende. Het was de Roland, die daar voorbij kwam met zijn vrachtwagen en een container achterop. Wij renden dus weg van een roofmoord en hij claxonneerde. Dag mannen! Zot, als ge daarbij stilstaat. Maar die Roland, die moet terug te vinden zijn."

Had Roland een familienaam?

"Laat mij denken."

'IK BEN DOM GEWEEST'
Vrijdag 19 juni 2009, een laatste brief van Freddy Horion. Zijn angst is dat er een artikel in de krant gaat verschijnen waarin het erop gaat lijken dat hij zijn eigen daden minimaliseert: 'De feiten die nadien gebeurd zijn, zijn niet minder erg omdat er enkele maanden voordien iemand anders bij betrokken was. Ik ben die overval begonnen hoor, het was mijn wapen en ik heb van het geld gedeeld (...). Ik heb niks aan de waarheid man, elke belangstelling is in mijn nadeel. Ik ben dom geweest in het begin met alles op mij te nemen, ik zou het nu niet meer doen. Ik zou nu ook de feiten niet meer plegen natuurlijk.'

'Ik heb al zo dikwijls spijt gehad dat ik in een zwak moment toegegeven heb dat ik er niet alleen was. Het is iets om over na te denken, spijt krijgen omdat je de waarheid hebt gezegd.'

Ik stond aan de grond genageld, werd daar plots mee geconfronteerd nadat ik dat al die jaren verdrongen had. Ik stapte bij de directeur binnen en vertelde voor het eerst dat ik die moord niet begaan had

Er zou niks zijn gebeurd als die vrouw zich niet tot R. had gewend: 'Ik kén u!' Dat was niet slim. R. woonde zijn hele leven al in die buurt. Hij is in paniek geraakt, heeft mijn wapen gepakt en geschoten.
(Douglas De Coninck)

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234