Dinsdag 22/10/2019

Adopties

‘Fraude met adopties was toen de norm in Guatemala’

Beeld Wouter Maeckelberghe

De jaren waarin Hacer Puente adopties organiseerde vanuit Guatemala waren gekenmerkt door een totaal gebrek aan controle. Slachtofferorganisatie Racines Perdues zou weet hebben van minstens 100 dossiers. ‘De geruchten van toen blijken nu waar te zijn.’

Vorige week maandag stelde Unicef België zijn nieuwe directeur ad interim Bernard Sintobin (67) aan, maar een week later is de samenwerking met hem volledig stopgezet. Een vzw die Sintobin oprichtte, wordt ervan verdacht ontvoerde kinderen uit Guatemala als weeskinderen te hebben aangeboden ter adoptie. 

Volgens de woordvoerder van Unicef België is het een beslissing om “de sereniteit en geloofwaardigheid van de organisatie veilig te stellen”. Sintobin dient ondertussen een klacht in wegens laster en eerroof tegen onbekenden. Volgens zijn advocaat gaat het om “valse beschuldigingen en insinuaties die zijn inzet voor een betere toekomst voor Guatemalteekse kinderen bekladden”. Dat wordt bevestigd door José Boxus, een arts uit Bergen die 25 jaar samenwerkte met Sintobin bij ‘Hacer Puente-Guatemala’, tot die vzw in december vorig jaar ontbonden werd. “Bernard Sintobin is een doodeerlijk man.”

Meer dan 100 dossiers

De adoptiedossiers stammen uit de periode 1985-1990, met een andere vzw, met de gelijkaardige naam ‘Hacer Puente’. Sintobin richtte die op nadat hij met zijn echtgenote zelf kinderen uit Guatemala had geadopteerd. Ze deden dat met de Belgische Michèle Huyberechts-Boucq (76) uit Doornik, die ook al een kind uit Guatemala had geadopteerd. Volgens Eén-programma Bargoens, dat de getuigenissen over Hacer Puente naar buiten bracht, is zij de spil van het netwerk.

“Zij trad enkel op als bemiddelaar, en bovendien vrijwillig”, reageert haar advocaat Victor Debonnet. “Er was nooit geldgewin mee gemoeid en alle formaliteiten waren correct geregeld”. Racines Perdues, de Belgische stichting die op zoek gaat naar de verloren roots van adoptiekinderen uit Guatemala, beweert op dit moment nochtans meer dan 100 dossiers met onregelmatigheden te behandelen. Ook het federaal parket voert een onderzoek.

Volgens meester Debonnet heeft de organisatie nooit signalen opgevangen van onregelmatigheden, “wel van de enorme armoede en de dictatuur waarin die kinderen opgroeiden”. Op dat moment heerste in Guatemala een bloedige burgeroorlog. Generaal Oscar Mejia was met een staatsgreep aan de macht gekomen, en deinsde niet terug voor grove mensenrechtenschendingen. “Dat er een dictatuur was, was net de reden om die mensen te helpen”, zei Sintobin daarover tegen deze krant (DM 13/5).

Eddy Boutmans en Roland Steisel van Unicef België geven uitleg bij het ontslag van Bernard Sintobin, ‘om de sereniteit en geloofwaardigheid van de organisatie veilig te stellen’. Beeld BELGA

Voor hun adopties werkten ze echter samen met de schoonzus van Mejia, Ofelia Rosal de Gama. Volgens een recent artikel van een Amerikaanse onderzoeker (Columbia University) blijkt uit politie-archieven dat De Gama in Guatemala twee keer is opgepakt - in 1983 en 1987 - voor het “verhandelen van kinderen”. Uit gerechtsdocumenten zou blijken dat een moeder getuigde hoe de Gama haar had benaderd en overtuigd had om haar kind af te staan. Er bestaan ook getuigenissen dat kinderen werden ontvoerd. 

“Ontvoeringen van kinderen en frauduleuze adopties waren helaas de norm in Guatemala”, zegt Gemma Givens, oprichter van de Amerikaanse slachtofferorganisatie Next Generation Guatemala. “De reden is dat er amper regels rond bestonden in Guatemala. Een rechtendiploma was genoeg om adopties te organiseren.” Of zoals een Guatemalteeks parlementair het in 2016 samenvatte in The Economist: “Sommige landen exporteerden bananen, wij exporteerden baby’s.”

Ook in België was er in die tijd amper sprake van regulering. De ambassade en Buitenlandse Zaken kwamen tussen voor enkele documenten, maar er was geen enkele controle. Tot in 1989, toen de gemeenschappen bevoegd werden en er een systeem van erkenningen kwam. Pas in 1997 kwam nadien een Vlaams decreet inzake interlandelijke adoptie, en een internationaal adoptieverdrag uit 1993 is pas in 2005 in ons land omgezet in wet.

Volgens Sintobin was 1989 al het moment dat Hacer Puente beslist dat ze die professionalisering niet kunnen doorvoeren, omdat ze enkel met vrijwilligers werken. Ze richten de tweede vzw op die geld inzamelt voor projecten in Guatemala. Van vermoedens dat bijvoorbeeld Ophelia Rosal de Gama hen had opgelicht, zou geen sprake zijn geweest.

Geruchten

“Ze hebben het niet willen zien, vrees ik, zoals al dergelijke organisaties”, zegt Raf Allaert, die met de vzw Vlaams Guatemala Comité al sinds 1979 actief is in het land. “Al tijdens de burgeroorlog hoorden we geruchten van lokale bewoners, die vertelden dat vrouwen zwanger werden gemaakt en dat kinderen na de geboorte via een duister circuit in landen zoals België terechtkwamen. Die geruchten van toen blijken de laatste jaren dus waar te zijn.”

Volgens Allaert leefde bij de inwoners toen niet enkel het gevoel dat “de hoogste militaire instanties betrokken waren bij die illegale adopties”, ook de namen van andere betrokken organisaties circuleerden. “Waaronder Hacer Puente. Harde bewijzen hebben we daar echter nooit van gezien of gekregen.”

Die bewijzen komen ondertussen boven. In 2015 werd in Guatemala een vrouw veroordeeld voor het ontvoeren van een kind dat via Hacer Puente naar België kwam. En in het Eén-programma Bargoens vertelden twee andere vrouwen hun verhaal. Inge Demol, directeur bij Steunpunt Adoptie, kent de situatie in Guatemala of Hacer Puente niet, maar wijst erop dat de meest fouten in adoptiedossiers uit een periode dateren waarbij er amper toezicht was op de procedures. “Al rijzen nu ook twijfels en vragen over meer recente dossiers, zoals uit Ethiopië”, zegt Demol. De laatste tien jaar werden geen kinderen meer uit Guatemala geadopteerd, tonen Vlaamse cijfers. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234