Woensdag 19/05/2021

Auto

Fraude doet diesel-motor sputteren

De indrukwekkende VW-toren in Wolfsburg verliest dezer dagen heel wat van zijn glans. Beeld AFP
De indrukwekkende VW-toren in Wolfsburg verliest dezer dagen heel wat van zijn glans.Beeld AFP

Eigenlijk wist iedereen het al, maar er was een flater van Volkswagen voor nodig om de boodschap te laten knallen: dieselwagens zijn smerig, wat de constructeurs u ook mogen wijsmaken. Moeten we er rouwig om zijn: de dieselwagen is dood, leve de elektrische wagen?

"Volkswagen is even slecht als de banken." De parallel die econoom Jo Van Biesebroeck (KU Leuven) trekt, is hard maar onmiskenbaar. Net als de bankwereld is de Europese autoindustrie cruciaal voor onze economie. Net als de bankwereld probeert de autoindustrie met een machtige lobby de regelgevers te beïnvloeden. Net als de bankwereld lapt de autoindustrie, zo blijkt nu, zelfs die versoepelde regels aan haar laars. Net als bij de banken dreigt het succes van de autoindustrie een gevaarlijk sprookje te zijn met de grootste slachtoffers aan het einde van de ketting: u en ik. De les: wanneer de man of vrouw aan de knoppen moet kiezen tussen zijn portefeuille of ons welzijn, dan kiest hij keer op keer voor het geld?

Met een geschatte 12 miljoen werknemers en ruim 6 procent van het Europese bbp is het begrijpelijk dat de autoconstructeurs over een pak macht beschikken in de EU. Des te pijnlijker is het dat een Amerikaanse overheidsdienst het gesjoemel van een Europese constructeur blootlegt en de hele sector lijkbleek doet wegtrekken. Herinner u ook dat het de Amerikaanse FBI was die de schandalentrommel van de FIFA durfde leeg te rammelen.

Het is al langer geweten dat wat er op testbanken gemeten wordt, een vertekend beeld geeft van de realiteit. Het verbruik en de uitstoot van auto's ligt een pak hoger dan wat er op de brochures bij de autodealer staat. Dat er flagrant gefraudeerd wordt met de resultaten wisten we uiteraard niet, maar echt verrassend is het evenmin voor mensen in de autowereld. Dat Duitsland, Italië, Frankrijk en ook de Europese Commissie onderzoeken aankondigen, lijkt niet meer dan alibigedrag. Nog een parallel met de bankencrisis trouwens.

null Beeld © AFP
Beeld © AFP

Gouden voertuig

Er is veel meer nodig om de situatie weer recht te trekken, zeggen specialisten. Zij schetsen een ontluisterend beeld van de manier waarop de auto's getest worden. Zo laten autoconstructeurs de tests uitvoeren op wat de sector de golden vehicle noemt, het gouden voertuig. Ze pompen de banden bijvoorbeeld extra op en plakken alle kieren met tape af om de auto gestroomlijnder te maken, of testen op grote hoogte en bij onrealistisch hoge temperaturen om betere resultaten te verkrijgen. Daardoor vergroot het verschil tussen het geteste en het reële verbruik verder.

Van zodra een wagen in een Europese showroom staat, wordt die niet meer getest. "Er is niemand die op een gestructureerde manier auto's uit de showroom haalt en uitgebreid test", zegt Jos Dings van de ngo Transport & Environment (T&E). "In de Verenigde Staten zitten potige organisaties als het EPA (de Amerikaanse milieudienst, AF) er wel constant bovenop."

Vorige week bracht T&E in een rapport de reële emissies van de uiterst schadelijke stikstofoxiden, de zogenaamde NOx, bij een aantal automerken aan het licht. Nochtans zijn al die auto's door de autoriteiten goedgekeurd.

"Constructeurs shoppen naar attesten van goedkeuringsautoriteiten", zegt Dings. "Elke lidstaat heeft zo'n autoriteit, maar er zijn verschillende testhuizen die moeten dingen naar de gunsten van de constructeurs." Er zijn officiële emissiestandaarden, de meest recente is Euro 6, die geldt voor nieuwe voertuigen sinds september 2014, maar Dings vreest dat de commerciële prikkels voor de testhuizen geen goede zaak zijn voor officiële metingen. Een paar voorbeelden uit het rapport van T&E: een Audi A8 diesel stootte tot 21,9 keer de legale limiet NOx uit, een BMW X3 diesel 9,9 keer, een Opel Zafira Tourer 9,5 keer, een Citroën C4 Picasso 5,1 keer.

De Europese federatie van autoconstructeurs ACEA benadrukt dat alle Euro 6-dieselwagens op de markt zijn goedgekeurd door de autoriteiten van een Europese lidstaat. ACEA ziet met andere woorden geen graten in het huidige systeem. Wel steunt ze de Europese maatregel om auto's ook op de weg te testen, die geldt vanaf 2017. Dat is een stap in de goede richting, vinden experts, omdat de tests dichter in de buurt van de reële emissies zullen komen.

Het VW-schandaal is een weinig verheffend verhaal, maar mogelijk draait het op termijn goed uit en keren de consument en beleidsmakers zich nu eindelijk af van de dieselwagen.

Is dit nu de nekslag voor de dieselauto? Wellicht niet, maar het knuffelbeleid zal verder afgebouwd worden. "Dit moet een wake-up call zijn voor overheden dat regulering eenvoudig te omzeilen is", zegt econoom Van Biesebroeck. "We moeten af van de slimme wetten die verbruiksnormen reguleren, en naar een eenvoudige wetgeving van belasting." In Nederland is het verschil aan de pomp tussen benzine en diesel nog groter dan bij ons, maar het is vooral de verhoogde inschrijvings- en verkeersbelasting die chauffeurs wegduwt van de aantrekkelijke diesel.

In eigen land is onder meer de ecopremie afgeschaft. Die keek enkel naar de lage CO2-uitstoot. De regering plant ook nog dit jaar de accijnzen op diesel te verhogen. Dat moet dan weer het verschil in prijs tussen diesel en benzine gelijktrekken. En dan zijn er uiteraard nog de bedrijfswagens, waar de regering voorlopig de handen afhoudt. Nochtans is 88 procent daarvan een dieselwagen, volgens cijfers van Renta, de federatie van autoverhuur- en leasingbedrijven.

Kantelmoment

Een elektrische auto dan maar? Het aanbod groeit alvast in sneltreinvaart. Ook boosdoener van de dag VW biedt een aantal modellen in het gamma aan in elektrische versie, maar de hoge prijs en het lage bereik blijven pijnpunten die de consument nog even doen twijfelen. "De verkoop van elektrische auto's gaat met dit schandaal niet ineens spectaculair stijgen, maar het toont wel het belang aan van de elektrische auto voor de nabije toekomst", zegt Carlo Mol van Vito, een onafhankelijke organisatie die onderzoek doet naar clean tech en duurzame ontwikkeling. Is het toeval dat er op de dag dat het VW-schandaal uitbrak, een rapport 'uitlekt' waarin staat dat Apple tegen 2019 een elektrische auto op de markt wil brengen?

Midden jaren 90 was het de Amerikaanse autobouwer General Motors die voor het eerst een teen in het water stak. Maar van de EV1 werden er in drie jaar niet veel meer dan 1.000 exemplaren verkocht. Velen wezen de olie-industrie als schuldige voor het fiasco aan, maar GM hield het op commercieel niet haalbaar. De beschuldigingen aan het adres van de olie-industrie zijn niet hardgemaakt, de hoge productiekost van de wagen zijn wel een feit. Tot op vandaag speelt dat een grote rol in het uitblijven van een echte doorbraak.

Maar zoals bij vele producten kun je een doorbraak wel forceren. Dat een kleine nieuwkomer als Tesla, de Amerikaanse producent van luxueuze elektrische wagens, het speelveld moet opentrekken, is opmerkelijk. Het merk heeft het wat fletse imago van de elektrische wagen mee opgeblonken. Het meest recente model, de Tesla S P85D, heeft de test van het ratingbedrijf Consumer Reports zelfs gebroken en scoorde 103 punten op een schaal van 100.

Elektrische revolutie

Hoe slecht dit schandaal voor de dieselwagen ook is, echt klaar voor de elektrische revolutie zijn we nog niet. "We zitten vandaag nog in een zeer vroeg stadium", zegt Dings. "Maar er worden enorme stappen gezet. De batterijcapaciteit gaat er jaarlijks met 10 procent op vooruit."

Dat is een sleutel tot succes, en volgens specialisten hét kantelmoment. Dat moet er echt komen met de nieuwe Tesla-fabriek, de Gigafactory die in 2016 of 2017 opstart en die de prijs van de dure batterijen met 70 procent zou drukken. Maar ook de inspanningen van bedrijven, waaronder het Belgische Umicore, om batterijen te bouwen die meer energie kunnen opslaan, zal de doorbraak van de elektrische wagen helpen forceren.

Intussen blijft het, zowel voor de producenten als de consumenten, bang afwachten welke lijken nog uit de kast vallen. Het onderzoek van T&E heeft aangetoond dat de reële uitstoot gemiddeld zeven keer hoger ligt dan wat de officiële tests hebben geregistreerd. Of de andere merken zich ook aan dezelfde fraude hebben bezondigd als VW, durft niemand met zekerheid te zeggen. Maar laat ons eerlijk zijn: wie dacht dat Lehman Brothers de enige was?

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234