Woensdag 16/10/2019

'Franz Kafka was doodsbang van soa's'

Was de Praagse schrijver Franz Kafka aseksueel of gewoon extreem geremd bij vrouwen? De kwestie blijft biografen beroeren. Het is overduidelijk dat de auteur van Het proces zich sterk aangetrokken voelde tot het andere geslacht, maar een angstige aversie vertoonde ten opzichte van fysiek contact en seks. Diverse theorieën speculeren zelfs over een onderdrukte homoseksualiteit. Zijn vriend Max Brod, die het werk van Kafka van de brandstapel redde, beschreef Kafka ooit als "gemarteld door zijn seksuele verlangens". Kafka gaf in een brief aan Brod zijn "angst voor intimiteit" toe.

Nu komt de hooggeprezen Kafka-biograaf Reiner Stach met een nieuwe theorie op de proppen, nadat hij toegang kreeg tot de dagboeken van nauwe vrienden van Kafka, meldt The Guardian. Volgens Stach was Kafka gewoon een kind van zijn tijd. Veel mannen kampten met een intense fobie voor soa's of waren doodsbang om een zwangerschap te veroorzaken.

Stach argumenteert dat Kafka's attitude "absoluut normaal" was bij de Boheemse bourgeoisie in de vroege 20ste eeuw. Het handhaven van seksuele hygiëne was veel belangrijker dan de jacht op seksueel plezier. "Medische risico's van seks werden in opvoedingshandboeken van die tijd overdreven benadrukt. Het ging daarin niet zozeer over moraal of religie, wel over uiteenlopende, medische gevaren.

"En kijk ook naar de historische en psychologische context - mannen en vrouwen werden volledig gescheiden opgevoed. Wanneer ze elkaar voor het eerst ontmoetten, als vroege twintigers, was dit vaak zeer beangstigend en ongemakkelijk." Kafka was "niet in staat om zijn eigen seksualiteit te verzoenen met zijn zelfbeeld, omdat hij die beschouwde als fysiek en ethisch onzuiver", aldus Stach.

De brieven van Kafka naar geliefden als Felice Bauer of Milena Jesenska staan bol van aarzelingen. "Deze antisensueel en misogyne attitude deelde hij met miljoenen middenklassenmannen, die erotisch geluk in hun opvoeding nauwelijks kenden." Academicus Stach is de auteur van een driedelige, als definitief omschreven, Kafka-biografie waar hij ettelijke decennia aan werkte. Onlangs verscheen het sluitstuk.

Bijbelfraude beroert Nederland

Het Nederlands Bijbelgenootschap (NBG) zit met de handen in het haar. Het papier van de zogenoemde Groene Bijbel blijkt niet 'groen' te zijn. De uitgave moest volgens NBG aantonen dat de Bijbel ook "een inspiratiebron is voor duurzaam leven". Daarom had uitgever Royal Jongbloed beloofd dat het papier van de Groene Bijbel zou worden gemaakt van gerecycled papier uit ingeleverde bijbels.

Maar nu blijkt er fraude te zijn gepleegd met het papier. Vrijwilligers van het NBG zamelden twee jaar lang 100.000 'gewone' bijbels in voor het project. Die zijn volgens het NBG in "het normale recyclecircuit" terechtgekomen. De Groene Bijbels werden gedrukt op normaal papier. Uitgever Royal Jongbloed gaf de fraude toe en heeft een medewerker ontslagen. Het NBG is boos over de gang van zaken. "We voelen ons misleid", laat de organisatie weten. Wie een Groene Bijbel inlevert, kan zijn geld terug-krijgen.

Telex

► De Franse striptekenaar Gotlib is voorbije zondag onverwachts overleden. Gotlib, pseudoniem van Marcel Mordekhai Gottlieb, werd in Parijs geboren op 14 juli 1934. Hij was van Joods-Hongaarse afkomst. In Nederlandse vertaling verschenen strips als Lobbes, Koos Voos, Waanzin-Waanzuit en Hamster Joviaal. Gotlib tekende uitgesproken absurdistisch en was een van de pioniers van de Franse undergroundstrip. Gotlib werkte samen met Franquin, Goscinny & Uderzo en Mandryka. Met Mandryka richtte hij in de zeventiger jaren het dwarse blad L'echo des savanes op.

► Pijnlijke vergissing bij de Volkskrant: bij het obituarium van Paul de Wispelaere plaatste het dagblad maandag per abuis een foto van dichter Herman de Coninck. De Coninck en De Wispelaere zaten samen in het Nieuw Wereldtijdschrift. De krant publiceerde daags erna een rechtzetting met de juiste foto.

► Francofiel en schrijver Bart Van Loo brengt nu ook een podiumversie van zijn boek Napoleon. De schaduw van de revolutie. Met zijn bevlogenheid en zin voor humor legt Van Loo zijn familiegeschiedenis naast die van Bonaparte. Was de kleine keizer een bevlogen revolutionair of gewoon een tiran? Een man van vlees en bloed of een onaantastbaar opperwezen? De voorstelling gaat op 13 januari in première te Mortsel en reist daarna tot mei rond in Nederland en Vlaanderen. www.bartvanloo.blogspot.be

► De KANTL (Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde) heeft haar Vijfjaarlijkse Prijs voor Proza toegekend aan Ilja Leonard Pfeijffer. Hij krijgt de prijs voor de roman La Superba. De jury spreekt van "een buitengewoon rijke, labyrintische, fascinerende en verwarrende roman, waarin de stad Genua, bijgenaamd La Superba, de ongenaakbare hoofdpersoon is. La Superba is een boek dat fascineert en afstoot, dat ontroert en bij momenten doet walgen, dat choqueert en dat verontrust, dat doet nadenken en doet lachen." De prijs, bedoeld voor Nederlandstalig proza verschenen tussen 2011 en 2015, levert Pfeijffer 5.000 euro op. Eerdere laureaten waren Stefan Brijs (De engelenmaker, 2006) en Arnon Grunberg (Tirza, 2011).

► Er is een nieuwe psychologische thriller aangekondigd van Paula Hawkins, ongeveer twee jaar na haar uitzonderlijk succesvolle thrillerdebuut Het meisje in de trein. Van dat ook al verfilmde boek zijn intussen meer dan 18 miljoen exemplaren verkocht. Opvolger Into the Water vertelt het verhaal van een alleenstaande moeder en een tienermeisje die dood worden aangetroffen in een rivier in Noord-Engeland. De Nederlandse uitgeverij Bruna komt met de vertaling van In het water op 2 mei.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234