Zaterdag 11/07/2020

Achtergrond

Franstalige furie voedt communautair contrast

Een trein met NMBS-CEO Jo Cornu en minister van Mobiliteit Jacqueline Galant (MR) werd maandag tegengehouden tijdens een wilde staking.Beeld BELGA

Een raid met paintballkogels, drie wilde spoorstakingen op drie werkdagen en dan moeten de nationale vakbondsacties nog beginnen. De herfst kondigt zich heet aan, vooral in Franstalig België dan. Een socio-economische agenda gekruid met het communautaire is in het verleden al een bijzonder explosief mengsel gebleken.

Een stakingsgolf overspoelt België. Het protest is groot tegen de besparingsplannen van de rechtse regering, zonder de socialisten. Vooral de Franstalige socialistische vakbond loopt storm, terwijl het in Vlaanderen relatief kalm blijft. De socio-economische spanningen transformeren zich in een communautaire strijd, waardoor de eerste stappen richting een staatshervorming worden gezet.

Een scenario dat bijzonder actueel klinkt, toch is het de beknopte beschrijving van de politieke situatie in de winter van 1960-1961. De regering van Gaston Eyskens ligt zwaar onder vuur wegens de eenheidswet die ze wil invoeren. De sfeer is ongezien grimmig. Tijdens een betoging vallen er zelfs vier doden.

Momenteel zijn de enige kogels die door de lucht vliegen paintballkogels. Een afvaardiging van de socialistische vakbond FGTB uit Namen en Luxemburg viseerden gisterochten de MR-kantoren in de Guldenvlieslaan. Enkele ramen sneuvelden bij hun 'raid' en de gevel kwam van boven tot onder onder de gele verfbolletjes te zitten. "Een totaal onaanvaardbare daad", zegt MR-voorzitter Olivier Chastel, die klacht indiende bij de politie.

"Jammer genoeg is er geen andere optie dan tot geweld over te gaan", zegt Jean-Claude Hubert, regionaal secretaris van FGTB Namen. "In Griekenland en Spanje hebben ze hetzelfde moeten doen. Dit is nog maar een voorsmaakje." De socialistische vakbondstopman Rudy De Leeuw veroordeelt de actie, maar de toon is alvast gezet. Dit wordt een hete herfst, waarbij de vakbonden met het mes tussen de tanden de besparingsplannen zullen bestrijden.

Eén front?

Akkoord, de vergelijking met de jaren 60 gaat niet helemaal op. Het unitaire België van destijds was een heel ander land dan dat waar we nu in leven, zowel op socio-economisch als op intsitutioneel vlak. Toch zijn er nog opvallende parallellen te trekken, geeft ook vakbondsexpert Kurt Vandaele aan. Hij werkt als onderzoeker bij de European Trade Union Institute, een onafhankelijk wetenschappelijk orgaan dat onder meer de vakbonden adviseert. "Als de Franstalige vakbonden opnieuw solo slim spelen, werken ze de strategie van de N-VA in de kaart", zegt hij. De Vlaams-nationalisten dromen er luidop van dat het socio-economische programma ook een communautaire hefboom wordt.

Het valt op dat de vakbonden dat scenario absoluut willen vermijden. De afgelopen dagen werd steeds benadrukt dat ze één front vormen, aan Vlaamse en Franstalige kant. "De verzuchtingen in beide landsdelen zijn dezelfde", klinkt het telkens. "De lineaire besparingen treffen iedereen."

Steeds wordt verwezen naar het nationale actieplan. Op 6 november staat een betoging van het gemeenschappelijke vakbondsfront gepland, de weken nadien volgen drie regionale stakingsdagen over de twee landsdelen, gevolgd door een nationale actiedag op 15 december.

Maar dat 'unitaire' pantser is nu al lek geslagen door de lokale acties van de moeilijk te controleren achterban. Zo was er niet enkel de paintballraid, ook brak gisteren voor voor de derde werkdag op rij een wilde spoorstaking uit, deze keer in Luik. Telkens acties van Waalse vakbondslui, die op tandengeknars worden onthaald door hun Vlaamse collega's en de vakbondstop. ABVV-topman Rudy De Leeuw veroordeelde scherp de aanval op het MR-kantoor. Luc Piens van ACV-Transcom en ACOD-voorzitter Chris Reniers nemen afstand van de spontane spoorstakingen.

De onbezonnen acties zijn bovendien enkel koren op de molen voor de regering, zegt Vandaele. Het draagvlak voor het protest dreigt af te kalven. Het begrip voor de spontane treinacties is bijzonder klein. "Ze zijn compleet zinloos", verwoordde NMBS-CEO Jo Cornu zijn frustratie. "Ze hebben desastreuze gevolgen voor de klanten en brengen het bedrijf schade toe." Hij verdenkt de PTB (PVDA) ervan de acties te organiseren, maar de partij ontkent alle betrokkenheid. Ook PVDA-parlementslid Raoul Hedebouw geeft aan dat de spontane acties de steun ondermijnen.

NMBS-CEO Jo Cornu noemde de spontane treinacties "compleet zinloos".Beeld BELGA

Verschil in stijl

Niet dat protest tegen de regering enkel gereserveerd is voor Wallonië. Zo kwam er eind september al vanuit het brede middenveld enorm veel steun voor de acties van 'Hart boven hard', die de besparingen van de Vlaamse regering aan de kaak stelden. Ook ACV-voorzitter Marc Leemans haalde ongemeen hard uit naar de federale regering toen die werd aangesteld. Hun besparingsprogramma is "pure horror", poneerde hij.

Maar de toon is compleet anders. Een groepje ACV'ers zal niet snel een raid organiseren op een partijbureau, zoals de socialistische collega's van FGTB gisteren deden. Terwijl sommige Franstalige vakbondslui er minder mee lijken in te zitten om de treinreiziger in de kou te laten, toonde het Vlaamse ACV-Transcom zich als eerste bereid om met reizigersorganisatie TreinTramBus te overleggen.

Ook op politiek vlak is het verschil in stijl te merken. Na het Kamerdebat vorige week bleeft het beeld hangen van een furieuze Laurette Onkelinx, die als PS-fractieleider frontaal de aanval inzette op het 'foute' verleden van N-VA-excellenties Jan Jambon en Theo Francken. Sp.a en al zeker Groen bleken de partijen die inzetten op inhoud, onder meer door te hameren op de begrotingscijfers. Toch profiteerde de meerderheid, en in de eerste plaats N-VA, van de gelegenheid om alle kritiek op de regering te categoriseren als een aanval van een dolgedraaide PS.

Dinsdag lanceerde de PS een grootscheepse campagne met onder meer een reeks filmpjes. Uithangbord is een schaartje in Zweedse kleuren ("Ze gaan in uw portefuille knippen"), het mikpunt 'le gouvernement N-VA/MR'. Dat laatste is een antwoord op het etiket van 'Franstalige belastingregering' dat de ploeg van Di Rupo kreeg opgekleefd. MR wordt weggezet als een groep verraders omdat ze als enige Franstalige partij een regering vormde met N-VA erbij.

De partij roept rechtuit op tot mobilisatie. Intussen deelde Groen dinsdag folders uit in de stations om de reizigers te informeren over het nieuwe beleid. De partij bereikt zo haar kiespubliek, maar komt een stuk minder militant over.

De lange sociale oorlog door de eenheidswet was in de jaren 60 voor de PS de voedingsbodem om meer autonomie te eisen op economisch vlak. N-VA hoopt dat de geschiedenis zich herhaalt, al huivert de PS erbij om hun objectieve bondgenoot te worden. Maar telkens als de Franstalige socialisten de beuk erin zetten, dreigen ze ongewild verder weg te drijven van de Vlaamse publieke opinie.

Beeld BELGA
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234