Zondag 18/04/2021

Franstalig pleidooi voor fiscale autonomie

UCL-professoren roeien tegen de stroom in

Louvain-la-Neuve.

Eigen berichtgeving

Men maakt zich bezuiden de taalgrens niet populair met voorstellen voor een verdere staatshervorming. Met hun pleidooi voor meer fiscale autonomie voor de gewesten, mogen professor Henry Tulkens van de katholieke universiteit van Louvain-la-Neuve en zijn assistent Philippe Cattoir zich dan ook bijna zeker aan negatieve Franstalige reacties verwachten. Aan Vlaamse kant zal applaus wellicht hun deel zijn.

Met hun manifest Choisir l'avenir doorbraken die andere professoren Christian Franck, André-Paul Frognier, Bernard Remiche en Vincent Vagman eerder al het ordewoord van de Franstalige partijvoorzitters, namelijk dat als je in '99 geen nieuwe communautaire ronde wil, je je daar ook niet op moet voorbereiden. Het was de professoren er vooral om te doen Franstalig België tot een offensieve houding te bewegen tegenover de communautaire eisen van wat zij "een Vlaamse elite" noemen. Als tegengewicht mikten zij onder meer op een versterking van de as Wallonië-Brussel.

Tulkens en Cattoir gingen een stap verder en onderzochten de mogelijkheden van meer fiscale autonomie. Dat dit een Vlaamse eis is, vonden zij geen beletsel om het principe zelf te onderzoeken. Ze gaan ervan uit dat ook Wallonië daar in de toekomst voordeel uit kan halen. Beide onderzoekers maken deel uit van de groep Avenir die een jaar geleden aan de UCL werd opgericht om over de toekomst van de Belgische instellingen na te denken.

Net als de Vlaamse regering zien Tulkens en Cattoir fiscale autonomie voor de gewesten enkel zitten voor de personenbelasting. Ze sluiten het uit voor de btw en de vennootschapsbelasting omwille van verwachte scheeftrekkingen en economische nadelen. Concreet stellen de onderzoekers voor de federale personenbelasting te verlagen en de dotatie aan de gewesten evenredig te verminderen. De gewesten zouden dan naar eigen inzicht en draagkracht kunnen beslissen hoeveel opcentiemen ze ter compensatie aan de inwoners opleggen. Dat betekent dat de belastingdruk van het ene tot het andere gewest zou kunnen verschillen, maar volgens Tulkens hoeft dat geen problemen op te leveren.

Over de omvang van de fiscale autonomie spreken de onderzoekers zich niet uit. Wel willen ze de sociale zekerheid volledig federaal houden, omdat daar de belangrijkste solidariteitsmechanismen spelen. Daarmee weigeren ze de discussie zoals die momenteel in de commissie Staatshervorming van het Vlaams Parlement wordt gevoerd, waar een koppeling wordt gemaakt met de federalisering van gezondheidszorg en kinderbijslagen. Ter herinnering: in de commissie bestaat over dat laatste geen unanimiteit, zeker niet sinds de SP op dat vlak gas terugnam.

Moedig maar minder realistisch klinkt het voorstel van Avenir-professor Francis Delpérée en zijn assistent François-Xavier Dubois. Vanuit de vaststelling dat de verkiezingen met de niet langer unitaire partijen, het schisma tussen noord en zuid versterken, zochten zij naar een techniek om opnieuw een federale reflex te ontwikkelen. Ze vonden het in de dubbele stem, waarbij Vlamingen ook op Waalse kandidaten zouden stemmen en vice versa. De zes miljoen Vlamingen zouden zo ook twaalf Waalse kandidaten naar de Kamer sturen, de 3,3 miljoen Walen evenveel Vlaamse kandidaten.

Helemaal ingewikkeld wordt het als Delpérée de techniek toepast op de gewesten. De Franstalige Brusselaars zouden dan vier kandidaten uit Wallonië verkiezen in het Waalse Parlement. Omgekeerd zouden de Walen ook een aantal Brusselse kandidaten naar de Brusselse hoofdstedelijke raad sturen. Niet alleen gaan de onderzoekers daarmee in tegen de logica dat parlementsleden door inwoners van hun kiesdistrict worden verkozen, ze maken ook abstractie van de in België overheersende partijlogica.

Maar dat was ook de bedoeling. Voor Delpérée komt het erop aan een nieuwe klasse van kiezers, kandidaten en verkozenen te doen ontstaan "die oog hebben voor de gemeenschappelijke problemen". (SD)

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234