Zaterdag 27/02/2021

Fransen veroveren Gao en Timboektoe

In het noorden van Mali veroverden Franse en Malinese strijdkrachten in het voorbije weekend de strategische en historische steden Gao en Timboektoe. De militair verzwakte Toearegrebellen en islamistische milities plooiden zich terug.

De opmars van het Franse en Malinese leger verloopt voorspoediger dan gepland. In twee dagen tijd werden zowel Gao als Timboektoe veroverd. Daarbij botsten ze op weinig weerstand. De rebellen, zowel gewapende Toearegopstandelingen als islamistische milities, trokken zich nog verder naar het noorden terug.

Door de Franse luchtbombardementen verloren ze een groot deel van hun militaire slagkracht. Franse gevechtsvliegtuigen vernielden hun militaire kampen, wagens en zware wapens, waarop de Franse pantservoertuigen met in hun kielzog Malinese soldaten makkelijk konden oprukken.

Een Frans-Malinese gevechtseenheid bereikte zaterdagavond al Timboektoe, waar gisteren straat na straat werd ingepalmd. Timboektoe is een woestijnstad die behoort tot het Unesco-werelderfgoed. In het labyrint van oude moskeeën, monumenten en huizen van modderbakstenen wordt daarom zeer omzichtig op zoek gegaan naar vijandelijke strijders die zich mogelijk onder de bevolking verschuilen. "Timboektoe is delicaat", zei een Franse militaire bron aan Reuters. "Je kunt er niet zomaar binnentrekken."

Zaterdag viel Gao al in handen van de Franse troepen, na een actie van Franse elite-eenheden die met luchtsteun van helikopters eerst de luchthaven en een strategische brug bezetten. Bij deze aanval werd een tiental opstandelingen gedood. De Franse militairen telden geen verliezen in hun rangen. Het Malinese leger trok nadien de stad binnen.

Van de drie grote noordelijke steden waar het Malinese leger vorig jaar de controle over verloor blijft nu alleen nog Kidal in handen van de opstandelingen. Maar Franse straaljagers bestookten daar gisteren al enkele militaire doelen.

Schrikbewind

De Europese Unie en de Verenigde Staten steunen de Franse actie, die verloopt met een mandaat van de VN-Veiligheidsraad. Het zwakke Malinese leger moet binnenkort ook steun krijgen van een 7.700 man sterke vredesmacht van de regionale organisatie Ecowas, waarvan een voorhoede uit Tsjaad en Nigeria nu al helpt bij de vredeshandhaving in Gao.

De strijd in het noorden van Mali wortelde vorig jaar in een gewapende opstand van de separatistische Toearegbeweging MNLA. Hun opmars werd bespoedigd door een gelijktijdige coup door militairen tegen de zwakke regering in de zuidelijke hoofdstad Bamako. De Toeareg wilden zich afscheiden van het zuiden en hun eigen woestijnstaat oprichten, Azawad. Maar ze vergisten zich in het sluiten van objectieve allianties met radicaal-islamistische milities, waarvan sommigen banden hebben met Al Qaida in de Islamitische Maghreb (AQIM).

De islamisten namen in april vorig jaar de MNLA-opstand over. Ze pasten een strikte interpretatie toe van de shariawetgeving en onderwierpen de bevolking aan een schrikbewind. Bij dieven werden handen afgehakt. Verdachten van overspel werden gestenigd. In Timboektoe vernielden ze onder meer beschermde heiligdommen van de gematigde soefimoslims.

De herovering van de noordelijke steden betekent dan ook niet dat de structurele problemen in het noorden van Mali opgelost zijn. Vanuit veiligheidsperspectief wordt gevreesd dat islamistische milities vanuit hun woestijnbasissen een 'Afghaanse' guerrillaoorlog zullen beginnen, gevoed met wapens en munitie die ze via de smokkelroutes in de Sahara vanuit Libië kunnen aanvoeren.

Volgens Human Rights Watch hebben islamistische groepen zoals Ansar Dine, Mujao en AQIM tijdens hun bezetting honderden Toearegkinderen gedwongen gerekruteerd en getraind als kindsoldaten. De mensenrechtenorganisatie vroeg in een brief aan de Franse president Hollande of het Franse leger dan ook voorzichtigheid aan de dag kan leggen in de selectie van zijn doelwitten.

HRW vreest tegelijk voor represailles door het Malinese leger van de lokale Toearegbevolking. Vorige week liepen al berichten binnen over willekeurige executies en verkrachtingen door wraakbeluste Malinese militairen. "Etnische spanningen lopen op, en proregeringsmilities en jeugdgroepen hebben lijsten van verdachten die ofwel islamistische groepen ofwel de MNLA-separatisten steunden, en op wie ze wraak willen nemen", waarschuwde HRW aan Hollande. "We werden verteld, ook door militieleden en hun leiders, dat deze lijsten aan het Malinese leger werden gegeven."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234