Zondag 07/08/2022

AnalyseProces-Abdeslam

Franse terreurproces zet de toon, maar kan België volgen? ‘Ze gaan ze opsluiten als beesten. Dat heb ik hier nog nooit gezien’

Hulpverleners in Zaventem, 23 maart 2016, een dag na de aanslagen.  Beeld BELGA
Hulpverleners in Zaventem, 23 maart 2016, een dag na de aanslagen.Beeld BELGA

Meteen nadat het proces over de aanslagen in Parijs was geëindigd als een ‘modelproces’, rijzen er vragen over de organisatie van het proces in ons land over de aanslagen van 22 maart. Enkele beschuldigden zullen opnieuw terechtstaan en hun advocaten zijn er niet gerust op.

Bruno Struys

In Parijs kreeg Salah Abdeslam deze week levenslang, zonder kans om ooit vrij te komen. Het is de zwaarst mogelijke straf in Frankrijk, die nog maar vier keer eerder is uitgesproken.

Abdeslam moet in België ook nog terechtstaan, want het gaat om andere feiten. In Parijs ging het over zijn betrokkenheid bij de aanslagen in de Franse hoofdstad in 2015, in België staat hij samen met negen anderen terecht voor de aanslagen in Zaventem en Maalbeek op 22 maart 2016. RTL-journaliste Dominique Demoulin denkt dat het voor de slachtoffers een ontgoocheling kan worden, omdat ze niet moeten rekenen op veel antwoorden van de daders.

“Ik vraag me af in welke geestestoestand iemand verkeert als hij eerder al tien maanden terechtstond, een straf kreeg waarmee hij nooit meer zal vrijkomen en in oktober opnieuw voor de rechtbank moet komen”, zegt Stanislas Eskenazi, advocaat van Mohamed Abrini. Ook zijn cliënt kreeg in Parijs levenslang en staat in Brussel opnieuw terecht, want hij is ‘de man met het hoedje’.

Op 10 oktober start het proces in Brussel met de samenstelling van de jury. Al te vaak schrijven kranten over ‘het proces van de eeuw’, maar dit keer kan het kloppen. Niet alleen zijn de feiten zo uitzonderlijk, maar ook het aantal slachtoffers (er zijn een duizendtal burgerlijke partijen), en ook dit proces kan gemakkelijk negen maanden duren.

“Laat ons inderdaad hopen dat we het nooit meer hoeven mee te maken”, zegt Anthony Mallego, advocaat van verschillende burgerlijke partijen. “Het is een uitzonderlijke zaak en het is goed dat er aandacht naar gaat en tijd wordt uitgetrokken om duidelijk te maken dat zoiets niet kan in onze samenleving.”

Toporganisatie

De advocaten van de veroordeelde terroristen in Parijs hebben nog tien dagen om in beroep te gaan, maar over de organisatie van dat Franse proces zijn ze het alvast eens met de burgerlijke partijen. “Organisatorisch was het een modelproces”, zegt Eskenazi. “Nooit tegengekomen in mijn carrière.”

Hij is bezorgd dat België daar niet aan zal kunnen tippen. Het 22 maart-proces zal plaatsvinden op de oude NAVO-site in Haren, om voldoende plaats te bieden aan iedereen en die locatie biedt ook meer veiligheidsgaranties dan het justitiepaleis.

Op die zogenoemde Justitia-site zijn er twee testzaken, waaronder het Belgische luik van de aanslag in Parijs (zie kader). Daaruit kwamen enkele kleine pijnpunten boven zoals de beeldkwaliteit op de schermen en de airconditioning. Problemen die worden aangepakt.

Terwijl in Parijs het proces pas in de namiddag begon, zal het in Brussel al starten om 9 uur. Dat maakt het voor veel advocaten onmogelijk om gedurende negen maanden nog andere zaken te doen.

“Er is hierover ook gewoon amper of geen overleg”, zegt Jonathan De Taye, advocaat van Ali El Haddad Asufi.

De advocaten stellen zich vooral vragen bij de aparte dokken waarin hun cliënten zullen plaatsnemen. Elk van de negen beklaagden (de tiende, Oussama Atar, wordt dood gewaand) moet in een aparte bak zitten, voorzien van kleine spreekgaatjes in de ramen.

“Dat vormt echt een probleem”, zegt De Taye. “Ze gaan ze opsluiten als beesten. Dat heb ik nog nooit gezien in België.”

Enkele van die advocaten deden hun beklag en volgens La Libre wordt er al gezocht naar alternatieve communicatiesystemen. “Ik ga niet in een micro met mijn cliënt spreken, onmogelijk”, zegt Eskenazi. “Dit gaat om de rechten van de verdediging.”

Nog drie maanden

Bronnen bij de organisatie sussen de kritiek. Er zijn nog drie maanden om alles in orde te brengen. Vanaf september zal er op de site ook maar één evenement plaatsvinden. Alles staat in functie van dat ene monsterproces.

“Men is nu wat paniekerig, maar zodra het begonnen is, zal het wel oké verlopen”, zegt Anthony Mallego. “Het zal lang en slopend zijn, maar met discipline van alle betrokkenen, heb ik er alle vertrouwen in dat zoiets ook bij ons op een correcte manier kan verlopen.”

Het proces zal veel vergen van veel mensen, om te beginnen de slachtoffers, en wellicht weinig nieuwe inzichten brengen, maar er is geen twijfel aan het nut. “Het is de kostprijs van de rechtsstaat”, schat moraalfilosoof Patrick Loobuyck in. “Bovendien zal de Belgische publieke opinie hier toch meer aandacht voor hebben, doordat de feiten zich bij ons afspeelden. Er zijn diepe maatschappelijke wonden geslagen, en dan zal niemand zeggen dat je moet besparen op zo’n proces omdat de beklaagden eerder al veroordeeld zijn in Parijs.”

Parijs bis

Naast het proces in Parijs is er ook een Belgisch proces van de aanslagen van 13 november 2015 in Parijs en daarin heeft de correctionele rechtbank in Brussel donderdag straffen uitgesproken. Vier mensen zijn vrijgesproken en tien anderen schuldig verklaard.

Abid Aberkan, de man die Salah Abdeslam onderdak bood, is veroordeeld tot een gevangenisstraf van drie jaar met uitstel onder voorwaarden. Ibrahim Abrini, broer van ‘de man met het hoedje’, is schuldig bevonden omdat hij zijn broer hielp om uit de handen van justitie te blijven, maar krijgt opschorting van straf.

Youssef Bazarouj en Sammy Djedou, die verstek lieten gaan, zijn schuldig verklaard, maar krijgen geen bijkomende gevangenisstraf opgelegd. Ze waren eerder al veroordeeld en die straf is voor de rechtbank voldoende zwaar om ook voor deze feiten te gelden.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234