Maandag 27/06/2022

InterviewBruno Le Maire

Franse minister van Financiën: ‘Bezuinigingsdebat is een achterhaalde discussie’

Bruno Le Maire: 'Onze economieën kunnen niet afhankelijk zijn van de geopolitieke afwegingen in Rusland, Oekraïne of welk werelddeel dan ook.’ Beeld EPA
Bruno Le Maire: 'Onze economieën kunnen niet afhankelijk zijn van de geopolitieke afwegingen in Rusland, Oekraïne of welk werelddeel dan ook.’Beeld EPA

Frankrijk is dit half jaar voorzitter van de Europese Unie (EU). De Franse minister van Financiën Bruno Le Maire (52) blaakt alvast van ambitie en zelfvertrouwen. Het tijdperk van de bezuinigingshaviken is volgens hem definitief voorbij.

Marc Peeperkorn

Vol zelfvertrouwen zit de Franse minister van Financiën Bruno Le Maire dinsdag voor het eerst de vergadering met zijn EU-collega’s voor. Niet alleen omdat het Franse EU-voorzitterschap barst van de ambitie. Nee, Le Maire straalt omdat volgens hem het tijdperk van begrotingshaviken definitief voorbij is. De bezuinigingswind die de EU decennia geselde, is gaan liggen.

Het debat over meer of minder spaarzaamheid is “een achterhaalde discussie”, zegt Le Maire in een Zoom-interview. Hij wijst op de miljarden euro’s waarmee regeringen de coronarecessie te lijf zijn gegaan. Een groot succes, volgens Le Maire. “We mogen als Europeanen trots zijn op de manier waarop we deze crisis hebben overwonnen. Door allemaal op hetzelfde moment dezelfde maatregelen te nemen: staatsgegarandeerde leningen voor bedrijven, speciale steun voor kleinere ondernemingen, loonsubsidies. Daardoor is het economisch herstel nu sterk in heel Europa. Het debat nu gaat over de juiste balans tussen de noodzakelijke investeringen voor de uitdagingen die de 21ste eeuw ons stelt én de noodzaak van gezonde overheidsfinanciën. Want natuurlijk moeten we onze staatsschuld verlagen.”

Over die nieuwe balans: betekent dat het eind van het huidige uitgavefeest omwille van een lagere staatsschuld?

“Vergelijk eens hoe de EU de financiële crisis van 2010-2011 heeft aangepakt en de crisis van 2020-2021. De aanpak in 2010-2011 (met zware bezuinigingen, red.) leidde tot minder groei, meer staatsschuld en meer werkloosheid. Het was een mislukking. Daaruit hebben we onze lessen getrokken. Een continent dat leert van zijn verleden, is een politieke macht. Europa is een politieke macht geworden. In 2020-2021 namen we de juiste beslissingen op het juiste moment. Ja, we hebben veel overheidsgeld uitgegeven, maar met als resultaat minder faillissementen en minder werklozen. Nu we uit de crisis geraken moeten we die ‘whatever it costs’-aanpak achter ons laten en overgaan naar maatwerk voor de laatste sectoren die nog steeds lijden onder de coronapandemie. Ik hoop dat eind dit jaar alle coronarestricties zijn verdwenen en de financiële steunoperatie kan stoppen.”

Komende maanden bespreken u en uw collega’s een vernieuwing van de Europese begrotingsregels in het fameuze Stabiliteits- en Groeipact. Wat moet er minimaal veranderen?

“Ik zou de volgorde in de naam willen omdraaien. Beginnen met pact, want er is geen monetaire unie zonder gezamenlijke regels. Regels waaraan iedereen zich houdt: een pact is een pact. Het tweede woord voor mij is niet stabiliteit, maar groei. We kunnen niet tevreden zijn met een terugkeer naar de lage economische groei van vóór de crisis. Waarom groeit de Amerikaanse economie met 2,5 procent per jaar en die van Europa met 1,2 procent? Het laatste woord is stabiliteit, daarvoor hebben we regels nodig over tekort en schuld.”

De huidige regels – maximaal 3 procent tekort, 60 procent staatsschuld – zijn achterhaald?

“Het pact is niet achterhaald maar de regel over staatsschuld wel. Er zijn eurolanden met een schuld van meer dan 160 procent (Griekenland, red.) en minder dan 60 procent (Nederland, Luxemburg), dat is een verschil van ruim 100 procent! Dat kunnen we niet negeren. Regels moeten gebaseerd zijn op de realiteit, niet op dromen. We moeten iets doen, niet door alle regels los te laten, maar door ze aan te passen aan de nieuwe realiteit. Commissaris Paolo Gentiloni (van Economische Zaken) stelt voor landen in een verschillend tempo hun schulden af te laten bouwen. Eén ding is zeker: het moeten regels zijn van de 21ste eeuw.”

Een politiek hypergevoelige kwestie op uw bord is het voorstel van de Europese Commissie om gas en nucleaire energie onder bepaalde voorwaarden als ‘groen’ te bestempelen, als leidraad voor investeerders. Krijgt die ‘taxonomie’ de goedkeuring van de lidstaten?

“We zijn ons zeer bewust van de gevoeligheid hierover bij de lidstaten. Elk land beslist zelf over zijn energievoorziening. Sommige landen, zoals Frankrijk, hebben gekozen voor hernieuwbare en nucleaire energie, andere voor hernieuwbaar en gas. De Commissie heeft het juiste evenwicht gevonden, ik hoop dat het voorstel snel wordt aangenomen.”

Dat valt te bezien. Oostenrijk en Luxemburg dreigen naar het Hof van Justitie te stappen, de Duitse coalitie is verdeeld, het Europees Parlement is zeer kritisch. Wat betekent een jarenlange juridische strijd voor investeringen in gas- en kernenergiecentrales?

“We hebben een helder kader nodig om investeerders te helpen. We kunnen niet in deze kwestie verstrikt raken, de 21ste eeuw kent grotere uitdagingen om aan te pakken.”

De Franse minister van Financiën Bruno Le Maire (links, in blauw overhemd) applaudisseert tijdens een videoconferentie van EU-ministers van Financiën op 9 april 2020, waarop zij een nieuw corona-steunpakket overeenkwamen van 500 miljard euro.  Beeld AFP
De Franse minister van Financiën Bruno Le Maire (links, in blauw overhemd) applaudisseert tijdens een videoconferentie van EU-ministers van Financiën op 9 april 2020, waarop zij een nieuw corona-steunpakket overeenkwamen van 500 miljard euro.Beeld AFP

Hoge energieprijzen lijken een blijvertje. Wat betekent dat voor de klimaatplannen van de EU?

“De energieprijzen zijn een grote bron van onrust bij de burgers. Meer dan de helft van de inflatie in de eurozone komt door de gestegen tarieven voor gas en elektriciteit. De hoge prijzen maken bedrijven minder concurrerend en hollen de koopkracht van de burger uit. Ik zal dit meteen aankaarten bij mijn collega’s.”

Is de burger bereid de kosten van de vergroening van de samenleving te betalen? Duiden de gele-hesjesprotesten niet op groeiende weerzin?

“De prijs van de omschakeling naar duurzame energie zal heel hoog zijn en wordt nog hoger als we sneller willen gaan. De vraag is: wie betaalt die prijs? Daarover wil ik een diepgravende discussie met mijn collega’s. De gele hesjes hebben aangetoond dat de kosten afwentelen op de laagst betaalden een doodlopende weg is.”

Het Internationaal Energie Agentschap (IEA) beschuldigde onlangs Rusland ervan de gasexport naar Europa te misbruiken voor geopolitiek gewin. Oost-Europese lidstaten roepen dat al maanden. Wat is de les hieruit?

“Dat Europa op veel terreinen te afhankelijk is van andere landen. Dat geldt voor gas, maar ook voor grondstoffen en halfgeleiders. We moeten Europa’s economische slagkracht en onafhankelijkheid versterken. Onze economieën kunnen niet afhankelijk zijn van de geopolitieke afwegingen in Rusland, Oekraïne of welk werelddeel dan ook.”

Dat is gemakkelijker gezegd dan gedaan.

“Maar het kan! Samen met mijn vriend Peter Altmaier (de voormalige minister van Economische Zaken van Duitsland, red.) heb ik het initiatief genomen voor de Europese Accu Alliantie. Een bittere noodzaak, omdat 85 procent van de accu’s voor elektrische auto’s uit China kwam. Als Europa een succesvolle auto-industrie wil, moet het zijn eigen accu’s produceren. Eenzelfde aanpak is nodig bij de productie van waterstof, clouds voor dataopslag en halfgeleiders. Dat is de omwenteling waarvoor Europa staat. Voor energie geldt hetzelfde. Poetin kan met ons spelen omdat Europa afhankelijk is van Russisch gas. Als we vrij willen zijn, moeten we investeren in onze eigen energieproductie. Dat kan hernieuwbare energie zijn of nucleaire, die keuze is aan elke lidstaat.”

Belangrijk voor het economisch herstel is het Europese Herstelfonds (750 miljard euro) en de nieuwe EU-meerjarenbegroting (1.100 miljard euro). De Europese Commissie overweegt Polen en Hongarije miljarden euro’s uit die fondsen te onthouden als straf voor hun systematische ondermijning van de rechtsstaat. Steunt u die strategie?

“Hier is allereerst de Commissie aan zet, zij adviseert in deze. Maar gezien de omvang van de Poolse economie is het in ieders belang dat Polen meedoet aan het herstel.”

Polen en Hongarije dreigen de hele EU te verlammen als zij geen EU-subsidies meer krijgen.

“Het is in niemands belang om de Europese besluitvorming te blokkeren, al helemaal niet in het Poolse of Hongaarse belang.”

Was zo’n herstelfonds mogelijk geweest als het Verenigd Koninkrijk nog lid was van de EU? Draait de EU beter zonder Britten?

“De feiten spreken voor zich: het gaat heel goed met de EU, we gaan in de juiste richting en doen dat heel snel. Er is minder rivaliteit, minder gebrul en meer begrip. En ik kan het vergelijken want ik ben al vijf jaar minister van Financiën.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234