Zondag 18/04/2021

Franse minister van Buitenlandse Zaken Bernard Kouchner gooit steen in kikkerpoel

undefined

'Mensenrechten zijn niet te

verenigen met buitenlandbeleid'

De Franse minister van Buitenlandse Zaken Bernard Kouchner heeft gezegd dat het door hem opgerichte staatssecretariaat voor de Mensenrechten 'een vergissing' is. Dat deed hij uitgerekend op de zestigste verjaardag van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens.

Door Lode Delputte

PARIJS l 'Mensenrechten zijn permanent in tegenspraak met het buitenlands beleid van een staat', verklaarde de minister. 'Kouchners radicalisme is erg verontrustend', reageren mensenrechtenverenigingen.

In de krant Le Parisien zei Bernard Kouchner, nota bene de toenmalige oprichter van de humanitaire organisatie Artsen Zonder Grenzen, dat hij er spijt van had een staatssecretaris voor de Mensenrechten onder zich te hebben. Hoewel hij Rama Yade waardeert "voor haar talent", stelde hij dat "er permanente tegenspraak is tussen de mensenrechten en het buitenlands beleid van een staat, ook in Frankrijk." De mensenrechten horen in het maatschappelijk middenveld thuis, niet in de regering, zo liet hij uitschijnen.

Zelf had Yade de bui zien hangen en zette ze in de krant Métro haar verwezenlijkingen op een rijtje: haar voorstel tot Europese richtlijn voor geweld tegen vrouwen, het feit dat ze 17 landen tot beloften dwong inzake de rekrutering van kindsoldaten, en haar voorstel aan de VN om homoseksualiteit wereldwijd onstrafbaar te maken, dat al de steun van zestig staten geniet.

Toch is het zo goed als zeker dat Kouchner in de eerste plaats als boodschapper van president Sarkozy is opgetreden. 'Sarko' dreigt al langer met een herschikking van de regering. Dat in dat geval behalve de felbekritiseerde minister van Justitie Rachida Dati ook Yade de deur zal worden gewezen, is een publiek geheim. Sarkozy is vooral woest dat Yade de eer niet aan zichzelf gelaten heeft door zijn aanbod te aanvaarden om volgend jaar naar het Europees Parlement te verkassen.

Hoe dan ook, de reacties op Kouchners woorden klonken scherp. "Zijn radicalisme is erg verontrustend, zeker op een symbolische dag als deze", zegt, daarover gebeld, Stephan Oberreit van Amnesty France. "Dat Kouchner de balans opmaakt van Yades staatssecretariaat, tot daaraan toe. Maar dat hij niet komt vertellen dat de mensenrechten zijn beleid onmogelijk maken."

"Yade werkt op vrouwenrechten, geen thema's waar het Franse buitenlandbeleid door in het gedrang komt. Meer zelfs, de meest gemediatiseerde elementen uit het Franse mensenrechtenbeleid heeft president Sarkozy persoonlijk naar zich toe gehaald: de vrijlating van Ingrid Betancourt en die van de Bulgaarse verpleegsters."

De kernvraag is dan ook niet of wat Rama Yade doet goed is of niet, wel hoe ernstig Frankrijk de mensenrechten neemt en daar middelen en structuren voor uittrekt. Oberreit: "Zo'n staatssecretariaat moet vooral niet dienen als doekje voor het bloeden als andere ministeries over de schreef gaan. In die zin is de vraag hoe het met de mensenrechten in Frankrijk zelf gesteld is, even pertinent. Kijk maar naar het asielbeleid."

De Ligue des Droits de l'Homme, een andere grote mensenrechtenvereniging, gaat nog een stap verder in haar kritiek. Volgens voorzitter Jean-Pierre Dubois levert Kouchners uitspraak de bevestiging van wat hij altijd al gevreesd had: "dat het staatssecretariaat niet meer dan een communicatiemanoeuvre van de regering is geweest, dat de aandacht afleidt van wat echt gebeurt, in Frankrijk zelf: journalisten die om halfzes 's ochtends van hun bed worden gelicht door de politie, politiehonden die op scholieren worden losgelaten, dat er sprake van is daklozen op te sluiten of dat sans-papiers in gesloten centra worden gestopt".

De verrassende contradictie die de voormalige mensenrechtenactivist Kouchner ontwaart tussen buitenlandbeleid en mensenrechten roept herinneringen op aan een debat dat enkele jaren geleden ook in België werd gevoerd. In 2003, na klachten tegen onder anderen de Chileense oud-dictator Augusto Pinochet, de Israëlische premier Ariel Sharon, de Palestijnse leider Yasser Arafat en de Amerikaanse opperbevelhebber in Irak Tommy Franks, werd de genocidewet zo teruggeschroefd dat haar universele karakter verdween. In de herziene versie is een rechtstreeks aanknopingspunt met ons land een basisvoorwaarde.

Net zoals België er toen van verdacht werd onder Amerikaanse druk te hebben gehandeld, wordt in Frankrijk de vraag gesteld of er geen verband is met de Frans-Chinese spanningen van de jongste tijd. Met name de mensenrechtengevoelige ontmoeting tussen Sarkozy en de dalai lama kreeg af te rekenen met dreigementen uit Peking, die de Franse belangen daar dreigen te schaden.

n Staatssecretaris voor de Mensenrechten Rama Yade en minister van Buitenlandse Zaken Bernard Kouchner bij de opening van een fototentoonstelling in Parijs ter gelegenheid van de zestigste verjaardag van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234