Zondag 27/09/2020

Kunst

Franse Impressionisten zagen dingen die de Engelsen gewoon vonden of voor lief namen

House of Parliament, 1900, Monet

Arbeiders en paupers aan de rivieroever: Londen door de ogen van Franse impressionisten. Mist, cricket en de klassenmaatschappij.

Soms zijn er buitenlandse ogen voor nodig om een land beter te zien. Neem de Franse schilders in het Verenigd Koninkrijk tijdens de tweede helft van de 19de eeuw. Terwijl de Engelse prerafaëlieten zichzelf hadden opgesloten in een mythische droomwereld vol roodharige vrouwen in verleidelijke poses, was een kolonie gevluchte Fransen gefascineerd door het aanzien van het dagelijkse leven in Victoriaans Engeland. Met name de laaghangende mist.

House of Parliament, Sunlight Effect, 1903, Monet

Wie aan 'mist' en 'Londen' denkt, zal vooral Claude Monets schilderijen voor het netvlies krijgen, waarop het Britse parlement als een gothisch spook schuil gaat achter een muur van mist die vanuit de Theems op is gestegen. De mistige Monets hebben dan ook een eigen zaal bij de expositie Impressionists in London: French Artists in Exile (1870 - 1904) in Tate Britain.

Platzak was de 29-jarige Monet in 1870 vanuit Parijs naar Londen gekomen, op de vlucht voor de Frans-Pruisische oorlog, schuldeisers en de heringevoerde dienstplicht. Ook zijn goede vriend - en rivaal - Camille Pissaro vestigde zich in Londen. De Britse hoofdstad had tal van voordelen: daar zaten de rijke kunsthandelaren (onder wie enkele Fransen), het was dé wereldstad en bovendien was dit het land van William Turner (1775-1851). Ze bewonderden vooral diens late werk, waarin het licht en de atmosfeer tot het abstracte samenvielen.

House of Parliament, Fog Effect, 1903-1904, Monet

Waar Monet zich vestigde in het centrum, verkoos Pissaro een buitenwijk aan de voet van Crystal Palace, dat symbool van de vooruitgang. Hij schilderde met Fox Hill, Upper Norwood een doorsneestraat, geflankeerd door de Victoriaanse equivalenten van Vinex-woningen. Het was een wereld van verschil met de appartementenblokken in Parijs. Later woonde de Parijzenaar in Kew, waar hij een schilderij maakte van een potje dorpscricket. Hij zou de liefde voor deze sport terugnemen naar Frankrijk.

De Fransen zagen dingen die de Engelsen gewoon vonden of voor lief namen. In het Hampton waar hij woonde, belichtte de in Parijs geboren en getogen Alfred Sisley de metalen bespanting van Hampton Court Bridge, die de Victorianen juist zo abject vonden. Giuseppe de Nittis (een Italiaan uit Parijs) schilderde de 'sandwichmen', sloebers die als wandelende reclamezuilen rondliepen. Het viel de Franse kunstschilder James Tissot bij het schetsen van Greenwich Tavern op dat de rijken op het balkon zaten en de paupers aan de rivieroever. De klassenmaatschappij, de Fransen konden er niet aan wennen.

De Nittis gaf zijn mistschilderij Westminster dan ook een sociaal tintje door rokende arbeiders op de voorgrond te zetten. Op zijn beurt toonde Monets The Thames below Westminster steigerwerkers die hun stellages bij het parlement aan het afbreken waren, een teken ook hoe nieuw dat gebouw was. Monet was vooral bezig, vanuit het Savoy Hotel en de tuin van een ziekenhuis, de mist te grijpen. In de brieven aan zijn vrouw klaagde hij dat zijn schilderijen maar niet 'Londens' genoeg waren.

Pissaro schilderde de Charing Cross Bridge en schreef aan Theo van Gogh dat Londen hem zo veel inspiratie had gegeven. Kort daarop keerde Pissaro, geplaagd door buien van heimwee, terug naar Parijs. Op genoemde brug stond ook Sisley, die St Paul's ter gelegenheid van zijn View of the Thames op een heuvel had gezet, als ware het de Sacre Coeur. Je kunt een impressionist uit Parijs halen, maar Parijs niet uit de impressionist.

Impressionist in London, French Artists in Exile (1870-1904), in Tate Britain tot 7 mei

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234