Woensdag 14/04/2021

Frans Van Mechelen 1923-2000

undefined

Oude liefde roest niet

Veel vertrouwen had de politieke redactie van De Morgen niet in het rubriekje 'Het Taboe', in de aanloop naar de verkiezingen van 13 juni 1999. Bedoeling was dat BV's zouden onthullen voor welke partij ze gingen stemmen. Je kunt Vlamingen nog beter vragen welk standje ze verkiezen in het echtelijke bed. De verwachtingen waren dus niet meteen hoog gespannen. Ten onrechte. In een van de eerste afleveringen - op 20 mei - was Frans Van Mechelen, voorzitter van de Bond voor Grote en Jonge Gezinnen, meteen opvallend openhartig. Hij sprak ronduit over zijn sympathie voor het Vlaams Blok: "Ik ken Karel Dillen al lang en heb hem altijd persoonlijk geapprecieerd. Maar het 70-puntenplan kan ik zeker niet onderschrijven. Dat gaat wat ver." Of hij ook voor het Blok zou stemmen, had hij toen nog niet uitgemaakt. "Ik heb twee prioriteiten", klonk het enigszins cryptisch. "Het gezin en Vlaanderen." Zijn CVP-lidkaart zou hem niet verhinderen om "zelfstandig" zijn stemgedrag te bepalen.

De storm die daarop volgde, is nog steeds niet geluwd. Gisteren nog schreef De Financieel-Economische Tijd dat de betreffende journalist Van Mechelen erin had geluisd. Collega Dirk De Wilde is echter formeel en reageert verbolgen op deze insinuatie. Feit is: Van Mechelen stapte op als voorzitter van de BGJG.

Waren Van Mechelens uitspraken dan zo verrassend? Geenszins! Ze pasten perfect in het (extreem-)rechtse gedachtengoed dat hij zijn leven lang heeft verdedigd. Tijdens zijn studie - in oorlogstijd - was de in Turnhout geboren Van Mechelen bestuurslid van het Katholiek Vlaams Hoogstudentenverbond en lid van het Diets Solidaristisch Keurfront dat naar het voorbeeld van het Verdinaso van Joris Van Severen het solidarisme verdedigde. In '47 richtte hij zelf de Solidaristische Beweging op met als orgaan Branding, een blad waar ook Herman Todts en Manu Ruys kopij voor leverden. Het solidarisme verwerpt elke vorm van klassentegenstelling, huldigt het elitaire leidersprincipe en beoogt een corporatistische ordening van de (prestatie)samenleving. De elite moet als een goede huisvader waken over het gewone volk, zoiets. De enige partij die deze theoriëen nu nog steeds aanhangt is het Vlaams Blok. Een van de pijlers van het solidarisme is het kroostrijke gezin. Van Mechelen en het Vlaams Blok zaten qua gezinsbeleid dan ook op dezelfde golflengte, met hun pleidooien voor opvoedersloon én verhoogde kinderbijslag. De titel van Van Mechelens bekendste boek, Sterft Europa uit?, sluit aan bij de de demografische doemscenario's die het Blok maar al te graag koppelt aan de islamitische dreiging.

Van Mechelen zal vooral herinnerd worden als de minister van Cultuur (de eerste) die Vlaanderen tussen 1968 en 1972 volbouwde met culturele centra. Dat zijn geboortestad het bekendste culturele centrum (De Warande) kreeg, is geen toeval. Van Mechelen was een Kempenaar en vertroetelde zijn geboortestreek uitermate. De voorkeur die hij had voor één welbepaalde Turnhoutse meubelmaker deed hem zelfs de das om. De socialistische oppositie zwaaide met de verdachte facturen, er kwam een onderzoekscommissie én een bezwarend eindrapport, maar geen proces. De aanstoker van de hetze - Willy Claes - kon 25 jaar later op iets minder steun binnen het gerechtelijk apparaat rekenen. Proces of niet, CVP-voorzitter Wilfried Martens dwong Van Mechelen in '76 wel tot aftreden. Van Mechelen wijdde zich vanaf dan aan zijn academische carrière aan de KU Leuven en bouwde de BGJG uit tot een van de machtigste conservatief-Vlaamse pressiegroepen.

Een ding moest je Van Mechelen aangeven: hij was niet preuts. Hij gaf de Staatsprijs voor literatuur aan het later verboden Gangreen van Jef Geeraerts en subsidieerde vol enthousiasme de schandaalprent Mira. Zijn remedie tegens aids was dan weer iets minder progressief: monogamie. Klinkt een beetje wrang uit de mond van de man die op het einde van zijn leven de partij waarvan hij bijna een halve eeuw lid was, ontrouw werd. Of keerde hij alleen maar terug naar zijn oude liefde?

Karl van den Broeck

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234