Dinsdag 03/08/2021

Frans plan voor 'eigen islam'

In Frankrijk woedt een debat over de verhouding tussen islam en staat, aangewakkerd door een plan voor een 'Franse islam' van de socialistische premier Manuel Valls. Hij wil eigen imams opleiden en geldstromen van buitenaf stoppen. 'Hier moet men in dezelfde richting denken', vinden Belgische imams.

Het gehoopte resultaat van de plannen van Valls: een verfranste islam. "Ons land moet een voorbeeld zijn voor de hele wereld dat de islam samengaat met democratie", schreef hij in een opiniestuk, ingegeven door de recente aanslagen in Parijs, Nice en Saint-Étienne-du-Rouvray, waarbij een 86-jarige priester onthoofd werd.

Een centrale rol ziet hij weggelegd voor de 'Stichting van werken van de islam' (FOIF), een organisatie uit de Sarkozy-jaren die opgericht werd om geld in te zamelen voor moskeeën. FOIF leidt door interne verdeeldheid een zieltogend bestaan en werd door Valls zelf al eens als een 'volstrekte mislukking' betiteld, maar moet nu met overheidsgeld worden opgelapt.

Precies daar zit ook het probleem. President (en partijgenoot) Hollande wees er woensdag op dat de zogeheten wet op de laïcité (1905), die de strikte scheiding tussen kerk regelt, het niet toelaat om religieuze instellingen te subsidiëren. En de laïcité, weet ook Valls, geldt als een onaantastbare hoeksteen van de republiek waar niet aan te tornen valt.

Gisteren werden die republikeinse principes bijvoorbeeld ingeroepen bij een affaire in Marseille. Daar had een zwemparadijs toestemming gegeven voor een aparte zwemdag voor moslimvrouwen gehuld in zogeheten boerkini's. Een kwestie die ingaat tegen "onze meest fundamentele principes", fulmineerde een lokale frontvrouw van de rechtse Republikeinen, de partij van Sarkozy.

Begin deze week ontving minister van Binnenlandse Zaken Bernard Cazeneuve een aantal moslimvertegenwoordigers om over de kabinetsplannen te praten. Valls en Cazeneuve hopen via hen de financiering van moskeeën en imamopleidingen te stroomlijnen, en zegden toe in oktober met concrete voorstellen te komen. Buitenlandse financiering uit rijke Golfstaten moet in ieder geval verboden worden, zodat het door hen geëxporteerde salafisme en wahabisme niet langer voet aan de grond krijgt. Het geld voor moskeeën moet voortaan in volledige transparantie in Frankrijk worden opgehaald.

Ook moeten er meer opleidingen komen voor imams, zodat die niet langer uit het buitenland gehaald hoeven te worden. Op dit moment kent Frankrijk nog driehonderd imams uit landen als Turkije en Algerije die de taal niet spreken en betaald worden door hun landen van herkomst. "We moeten waken voor paternalisme," aldus Valls, "maar ook doorzien dat de islam in Frankrijk hoognodig gered moet worden uit handen van hen die het land van binnenuit ondermijnen."

In een redactioneel commentaar liet de rechts-conservatieve krant Le Figaro niets over van Valls' plannen. Onder de kop 'Fout debat' schreef de krant dat het "een illusie" is te denken dat de islam zich laat organiseren. "De soennitische islam gehoorzaamt aan geen enkele klerikale hiërarchie of theologische autoriteit." Vervolgens schamper: "In oktober? Er moet nu meteen gehandeld worden." Het conservatieve parlementslid Hervé Mariton vond dat Valls "gecapituleerd" had door met publiek geld te zwaaien.

Ter linkerzijde waren de meningen verdeeld. Le Monde viel Valls bij, maar voegde eraan toe dat hij de jonge moslims die zich niet vertegenwoordigd voelen door bestaande organen, niet mocht vergeten. Mensenrechtenactivist Asif Arif schreef in een opiniestuk in Le Nouvel Observateur dat moslims het beu zijn niet voor vol te worden aangezien. "Je zou verwachten dat de premier zegt dat de terroristen niets te maken hebben met de islam, en dat hij er alles aan zal doen om hun vrijheid van godsdienst te verdedigen."

Burgerschap en identiteit

In ons land vindt de Gentse imam Brahim Laytouss het Franse debat erg relevant voor ons land. Hij is de ideeën van Valls genegen. De man, die al jaren pleit voor een Europese islam, noemt het "de enige weg om burgerschap en identiteit te combineren".

Collega Khalid Benhaddou houdt niet van Franse, Belgische of Europese etiketten maar meent ook dat we in diezelfde richting moeten denken. "Ook wij moeten veel meer imams van eigen bodem hebben. Ze moeten de taal, de leefwereld hier kennen om jonge gelovigen de antwoorden te geven op de vragen die ze hebben."

Een eigen opleiding en het stopzetten van de geldstroom uit het Midden-Oosten moeten ook hier haalbaar zijn. Hoe snel dat kan, is een andere zaak. "Zo'n financiering tegenhouden, dat is iets dat je niet als land kunt. Dat moet Europees gebeuren. De vraag moet gesteld worden of Europa bij machte is om aan die buitenlandse betrekkingen te raken."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234