Dinsdag 20/04/2021

Week vol aanslagen

Frankrijk wapent zich tegen neo-jihadisten

null Beeld Reuters
Beeld Reuters

Na drie aanslagen in evenveel dagen slaat de schrik voor meer terreur toe in Frankrijk. Al zijn de daders niet te linken, alle drie voldoen ze aan het profiel van de 'neo-jihadist': nagenoeg ondetecteerbaar, geïsoleerd en labiel.

"Waakzaamheid, kalmte en vastberadenheid: dat zijn de ordewoorden." Na afloop van het crisisberaad van de Franse regering sprak premier Manuel Valls kort maar krachtig over de drie aanslagen die zijn land de afgelopen dagen troffen.

De laatste vond maandagavond plaats, toen een automobilist met zijn bestelwagen in Nantes inreed op de drukke plaatselijke kerstmarkt. Eén slachtoffer bezweek aan zijn verwondingen, tien anderen raakten gewond. Een dag eerder vond een gelijkaardige aanslag plaats. Een autobestuurder maaide in de stad Dijon met zijn zwarte Renault Clio een groep voetgangers neer, terwijl hij "God is groot" in het Arabisch schreeuwde.

'Dreiging nooit groter'

Op zaterdag viel een man met een mes in het commissariaat van Joué-les-Tours drie agenten aan. Ook hij riep "Allahoe akbar", van het moment dat hij binnenstormde tot hij werd neergeschoten.

Volgens de Franse regering is er geen enkel verband tussen de drie voorvallen, maar Valls zei de "legitieme ongerustheid bij de bevolking" te begrijpen. "Frankrijk heeft nooit een grotere terroristische dreiging gekend." Daarom wil de regering van president François Hollande het leger inschakelen. Driehonderd soldaten zullen tijdens de feestdagen publieke plaatsen beter beveiligen, en ook in de Franse commissariaten geldt er een verhoogde staat van waakzaamheid.

De dader van de aanslag in Nantes is een 37-jarige man die volgens de autoriteiten kampt met psychologische problemen. In Dijon ging het om een 40-jarige man van Marokaans-Algerijnse origine, die al jarenlang kampt met psychiatrische aandoeningen, waarvoor hij maar liefst 157 keer werd behandeld. In beide gevallen verklaarde het parket dat het niet gaat om een terroristische aanslag, maar om een "geïsoleerde daad".

"Dat oordeel zou ik niet zo snel vellen", zegt Claude Moniquet, een Franse terrorisme-expert van het European Strategic Intelligence and Security Center in Brussel. Hij verwijst naar Islamitische Staat (IS), dat eerder dit jaar opriep om 'de vijand' te bestrijden met alle mogelijke wapens, waarbij ook wagens genoemd werden.

"Daaraan is er duidelijk gehoor gegeven", stelt Moniquet. Eind oktober reed er in Canada nog iemand in op een politiepatrouille en werd een politieman in New York aangevallen met een bijl. "Nu zien we hetzelfde in Frankrijk."

Volgens Moniquet is het profiel van deze 'neo-jihadisten' steeds hetzelfde. "Ze staan niet rechtstreeks in contact met terroristische groeperingen en ze zijn op heel korte tijd doordrongen geraakt van de jihadistische gedachte, die ze slechts oppervlakkig kennen maar wel de perfecte voedingsbodem is voor hun drang naar agressie."

Zo vertelde de dader van de aanslag in Dijon aan de Franse speurders dat hij een kerstprogramma op televisie aan het bekijken was, toen hij gegrepen werd door "opwellingen van empathie" voor het lot van Tsjetsjeense en Palestijnse kinderen. De man zou geen enkel contact hebben gehad met IS, hij zou zelfs geen internet hebben.

In de auto van de man die de aanslag pleegde in Nantes werd een dagboek gevonden met verwarde aantekeningen die duiden op psychologische en familiale problemen. Na de aanslag stak hij zichzelf met een mes in het lichaam.

Vaak zijn de daders van zulke geïsoleerde aanslagen bekeerlingen, zoals Bertrand Nzohabonayo, de 20-jarige Burundese immigrant die zaterdag met een mes agenten op het politiekantoor in Joué-les-Tours te lijf ging. "Bijna altijd kampen de daders met psychologische problemen. Het zijn mensen die makkelijk beïnvloedbaar zijn. Combineer de jihadistische ideologie met hun mentale stoornis, en je krijgt een dodelijke cocktail."

Volgens Moniquet heeft dat tot gevolg dat er tientallen potentiële daders van aanslagen rondlopen. "Copycatgedrag komt heel vaak voor bij deze lone wolfs. Zeker tijdens de kerstdagen wordt hun eenzaamheid nog extra beklemtoond. Het zou me niets verbazen mochten er nog aanslagen volgen."

In Frankrijk leeft de vrees daarvoor overduidelijk. In een poll op de website van het rechts-conservatieve weekblad Valeurs Actuelles geeft 86 procent van de bezoekers aan schrik te hebben voor een nieuwe aanslag. Premier Valls riep de Fransen alvast op om hun levens 'normaal' te blijven leiden, "zij het met de nodige oplettendheid."

"De inzet van extra politie en soldaten zal de bevolking ten dele geruststellen, maar het werkt anderzijds wel als een rode lap op een stier voor mogelijke jihadisten", zegt Moniquet. "Het zijn extra potentiële doelwitten. Maar veel meer kan er niet aan gedaan worden. Zulke daden voorkomen is bijna onmogelijk."

België

IS heeft opgeroepen om landen aan te vallen die deel uitmaken van de internationale coalitie die de jihadistische groepering bombardeert in Irak en Syrië. Daar is Frankrijk bij, maar ook België.

"De kans op aanslagen in België is minstens even groot als in Frankrijk", meent Moniquet. "België levert proportioneel gezien het grootste aantal Syriëstrijders en werd eind mei al een keer getroffen, toen Mehdi Nemmouche in het Joods Museum in Brussel een bloedbad aanrichtte. Al blijkt achteraf dat hij toch meer hulp van buitenaf kreeg dan eerst werd gedacht."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234