Woensdag 21/08/2019

Franse presidentsverkiezingen

Frankrijk heeft een nieuwe 'chouchou': kan Emmanuel Macron Le Pen het vuur aan de schenen leggen?

Hij is jong (39), partijloos maar toch ervaren, pro-Europees, gematigd liberaal. Maar vooral: hij heeft charisma en is kosmopolitisch, met een open blik naar de moderne multiculturele samenleving, zonder schroom om tegelijkertijd de problemen te durven benoemen. Maak kennis met Emmanuel Macron, de outsider in de strijd om het Franse presidentschap, en de nieuwe lieveling van de centrumkiezers.

Macron zaterdag op campagnestop in Rijsel. Beeld AP

Met zijn unieke positie in het Franse politieke landschap - geen partijplatform, geen vaste achterban, weinig financiële middelen - werd Emmanuel Macron nog maar een paar maanden geleden weinig kans toegedicht om in mei in het Elysée terecht te komen. Maar net die onafhankelijkheid, de vrijheid om complexloos en ongedwongen de Fransen toe te spreken, lijkt vandaag zijn grootste troef. De peilingen dichten - voor wat ze waard zijn - Macron steeds meer kans toe om in de tweede ronde van de Franse presidentsverkiezingen te raken, en daar ook zijn tegenstander, wie dat ook wordt, het vuur aan de schenen te leggen. Zijn doelpubliek: de Fransen die de gevestigde partijen beu zijn maar in extreemrechts geen alternatief zien.

In november, toen Macron zich officieel kandidaat stelde, weerklonk van overal de vraag of zijn economisch profiel wel zou aanslaan in een samenleving die vandaag vooral bezig is met thema's als veiligheid en identiteit. Vandaag spreekt Macron ook over die thema's, ongedwongen en zonder schroom het FN aanvallend. "Aanvaard nooit diegenen die haat, uitsluiting en egoïsme prediken", zo riep hij dit weekend duizenden aanhangers op in Rijsel. Tegelijkertijd brak hij een lans voor de Europese Unie, een bijzonder gewaagd standpunt in het Frankrijk van vandaag: "Europa, dat zijn wij! Brussel, dat zijn wij! Wij hebben Europa nodig!", zo klonk het strijdvaardig. 

Beeld AP

Elite

Macron, die als "briljant" wordt omschreven, vormde zich op de prestigieuze scholen Sciences Po en de Ecole Nationale d'Administration (ENA), werkte als financieel inspecteur en startte in 2008 een topcarrière als zakenbankier bij Rotschild & Cie. Daar vergaarde hij een klein fortuin, onder andere door een miljardendeal te begeleiden tussen Nestlé en Pfizer.

Beeld AFP

Een jaar eerder was hij gehuwd met zijn 19 jaar oudere lerares Frans uit de middelbare school. In 2012 haalde president Hollande het wonderkind de politiek binnen door hem als adjunct-secretaris-generaal van het Elysée te benoemen, gevolgd door een promotie tot minister van Economische Zaken in 2014. 

Toch lijkt dat eliteparcours, hoe tegenstrijd het in het huidige politieke klimaat ook mag klinken, hem voorlopig niet te hinderen. En dat ondanks pogingen van onder andere het FN om hem een bankiersimago aan te meten. Integendeel, de balans is perfect in evenwicht: zijn politieke carrière is net lang genoeg om ervaring in de hoogste politieke echelons te hebben opgedaan, terwijl ze ook kort genoeg is geweest om niet verbrand te zijn door de macht. Macron is een fris gezicht tussen gevestigde waarden als François Fillon, Manuell Valls of Marine Le Pen. Dat hij nooit aan een verkiezing heeft deelgenomen, deert hem niet.

En Marche!

In augustus vorig jaar nam Macron ontslag om zich volledig op zijn eigen project te richten: En Marche! (Voorwaarts). Zijn pogingen om de links-rechtsbreuklijn te overstijgen, slaan aan, en in enkele maanden tijd is hij de populairste politicus van het land geworden. Zijn verkiezingsmeetings trekken meer volk dan die van eender welke andere kandidaat en zijn scores in de peilingen schieten omhoog. In Clermont-Ferrand trok Macron onlangs 2.000 aanhangers, terwijl voormalig premier Valls, die nog meedingt om het socialistische ticket, het moest stellen met amper 300 gegadigden.

Beeld REUTERS

Een teken aan de wand is bovendien dat Macron voor breuken zorgt binnen de traditionele partijen. De campagne van Fillon, de kandidaat van Les Républicains, slaat voorlopig niet echt aan. Voor een deel van het centrum(-rechtse) publiek is de ex-premier te conservatief. Al vier ex-ministers van de rechterzijde hebben het kamp-Fillon verlaten uit onvrede met diens Tatcheriaanse economische koers en roepen nu op om op Macron te stemmen. Toen het bestuur van de kleinere centrumrechtse partij UDI (Unie van Democraten en Onafhankelijken) onlangs opriep achter Fillon gaan staan, reageerde de jongerenafdeling furieus. Vandaag werken de UDI-jongeren voor Macron. 

De paniek in het kamp-Fillon is volgens Le Nouvel Observateur zo groot dat ze eraan denken om François Bayrou opnieuw boven te halen en zelfs stiekem te steunen als onafhankelijke kandidaat. Bayrou nam al drie keer deel aan de Franse presidentsverkiezingen en was in 2007 zelf de hoop van de onafhankelijke kiezer, maar kwam toen niet verder dan de derde plaats in de eerste ronde. Zijn vierde poging zou, nog steeds volgens Le Nouvel Observateur, enkel moeten dienen om centrumstemmen af te snoepen van Macron in de eerste ronde, zodat Fillon kan doorstoten samen met Le Pen. 

Verraad

Ook langs de linkerzijde begint de paniek toe te slaan. De PS hangt na vijf jaar futloos presidentschap van François Hollande in de touwen en heeft nog niet eens een officiële kandidaat - pas zondag vindt de eerste ronde in de voorverkiezingen bij de PS plaats. Dat Macron daar niet aan meedoet en zelf apart opkomt, schiet bij de PS-top trouwens in het verkeerde keelgat: "Verraad aan zijn politieke vader Hollande", klinkt het daar.

Volgens Macron heeft hij de steun van al minstens 50 socialistische parlementsleden. Lokale PS'ers uit heel het land sluiten zich bij hem aan. Een anoniem PS-parlementslid vertelde aan Reuters dat tot twee derde van zijn collega's zich achter Macron zouden kunnen scharen, indien de eigen partij een te linkse kandidaat zou aanstellen onder druk van de communisten en groenen. Zelfs Ségolène Royal, ex-presidentskandidaat uit 2007 en huidig minister van Milieu, stak dit weekend haar bewondering voor Macron niet onder stoelen of banken: "Hij kijkt naar de toekomst", zo zei ze met een subtiele verwijzing naar haar partijgenoten. 

Marine Le Pen van het FN daarentegen heeft naar eigen zeggen geen schrik van Macron, en hoopt zelfs met hem in de tweede ronde terecht te komen. "Dat zou pas een duidelijke en totale clash van ideeën zijn", zei ze gisteren tegen AFP. "Een tweestrijd tussen zo'n karikatuur van een mondialist zoals hij en een echte patriot zoals ik, dat zou ideaal zijn." Volgens Le Pen zal Macron dan snel door de mand vallen. "Het zal dan veel moeilijker worden voor hem, vandaag spreekt hij alleen maar in platitudes."

Flexibelere arbeidsmarkt

Economisch volgt Macron een liberale lijn die echter niet zo ver gaat als die van zijn concurrent Fillon. Nochtans willen beiden af van de vastgeroeste economische structuren waar Frankrijk nu al decennia in vastzit. Vooral enkele typisch Franse 'economische heilige koeien' zoals de 35-urenweek en vaste benoemingen in de ambtenarij moeten voor Macron op de schop om plaats te maken voor een veel flexibelere arbeidsmarkt die aansluiting vindt bij de rest van Europa. Om ook linkse kiezers aan te spreken, heeft Macron het in tegenstelling tot Fillon sinds kort echter niet meer over een "afschaffing" van de 35-urenweek, maar over een "hervorming".

Vanmiddag deed En Marche! een oproep aan geïnteresseerden om kandidaat te worden bij de parlementsverkiezingen die in juni plaats zullen vinden. Een teken dat Macron met zijn beweging nu al verder kijkt dan enkel de presidentsverkiezingen.

Zijn critici spreken over Macron als "een zeepbel", die nog wel zal knappen. Maar de raket is onderweg. Blijft hij stijgen richting het hoogste politieke firmament, of stevent hij na een steile klim af richting een even steile daling? Antwoord over drie maanden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden