Zaterdag 05/12/2020

Frankrijk erkent 'le Flamand'

Er waait een nieuwe wind door het Europa van de natiestaten. Labour-leider en Brits premier Tony Blair verraste de nostalgici van het vroegere Britse imperium met zijn opvallende openheid voor het regionalisme. Wales en Schotland varen er wel bij. In Frankrijk is er sinds de komst van Lionel Jospin een gelijkaardige poging om de kijk van het centralistische Elysée in Parijs te doorbreken.

BRUSSEL.

EIGEN BERICHTGEVING

Na 22 mislukte pogingen en evenveel verworpen wetsvoorstellen heeft het Franse parlement eindelijk te kennen gegeven dat ze het bestaan van kleinere talen en culturen binnen de Franse hexagoon officieel wil erkennen. Frankrijk zal de conventie van de Raad van Europa inzake de bescherming van 'nationale minderheden' ondertekenen. Het is diezelfde conventie waar Vlamingen en Franstaligen in België het maar niet over eens worden (zie de krant van gisteren, FR).

Voor Frans-Vlaanderen betekent het onder andere dat het Nederlands in Noord-Frankrijk een officieel statuut krijgt. Het betekent niét dat Frans-Vlamingen voortaan in hun gemeentehuis administratieve formulieren in het Nederlands zullen krijgen. De 'faciliteiten' situeren zich veeleer op het vlak van onderwijs en cultuur. "Die kentering was al een tijdje aan de gang", vertelt Dirk Van Assche van de Stichting Ons Erfdeel. "Vorig jaar kreeg het Nederlands al het onderwijsstatuut. Voordien was Nederlands als vak een onderdeel van het pakket Duits en Engels. Je moest eerst afstuderen in één van die laatste talen vooraleer je bij wijze van bijvak het Nederlands kon doceren. Sinds vorig jaar is het Nederlands een afzonderlijk hoofdvak." Het betekent onder andere ook dat er meer ruimte komt voor het Nederlands op de lokale televisie.

De regionalistische openheid van Blair en Jospin zijn zeer verschillend van karakter. In Groot-Brittannië gaat het om een politiek-institutionele evolutie, van unionisme naar (een zeer bescheiden) federalisme. In Frankrijk houdt de erkenning van de 'nationale minderheden' geen enkele politieke wijziging in. Toch zijn beide bewegingen even omstreden. Ze worden zowel gebrandmerkt door klassieke patriotten van de natiestaat als door progressieve intellectuelen die vrezen dat met het regionalisme ook het nationalisme binnensluipt. Waar eindigt de emancipatiestrijd voor de cultuur en de taal van een minderheid binnen staatsgrenzen, en waar begint de nationalistische waanzin? Waar ligt de grens tussen culturele erkenning (en dus erkenning van de multiculturaliteit binnen de grenzen van één natiestaat) en de politiek-institutionele erkenning? Dat zijn de kwesties, die ook latent woeden in België. Ze blijven ook zorgen voor de nodige onzuiverheden in het Belgische debat. Met name die over dezelfde conventie die Frankrijk nu zal ondertekenen. De krant Le Soir legde gisteren prompt een verband tussen de Franse erkenning van het Vlaams en de situatie van de Franstaligen in de Rand. "Ruim geïnterpreteerd", schrijft Le Soir, "kan de conventie inhouden dat een Bask of een Bretoen voortaan zijn administratieve documenten in de regionale taal kan krijgen." Gelukkig zien de Franstaligen zelf soms wel in dat het inderdaad om een "ruime interpretatie" gaat.

In Frankrijk zijn het Baskisch, Creools, Catalaans, Bretoens of het 'Vlaams' geen officiële talen. De ondertekening van de conventie verandert daar niets aan. In België is het Frans wel een landstaal, naast het Nederlands en het Duits. Die drie taalgemeenschappen hebben ook hun eigen instellingen en politieke vertegenwoordiging in de federale organen. Dat alles verhindert het FDF niet om de conventie in te roepen om politieke rechten af te dwingen voor de Franstaligen in de Rand. De ironie wil dat het streven van het FDF sterk geïnspireerd is door een concept van de francofonie zoals dat in Parijs nu juist door het ondertekenen van dat charter sterk wordt gerelativeerd. (FR)

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234