Woensdag 17/07/2019

'Frankrijk doet alsof deze mensen niet bestaan'

Zijn tent mag naar een expo in Londen, maar zelf zal Alpha er nooit raken. Zo wrang is Europa in 2016. 'Na één jaar in de 'jungle' van Calais ben ik uitgeput, ik zoek hier asiel.' Maar met duizenden anderen kijkt Alpha bang naar dinsdag, wanneer een deel van het kamp ontruimd moet zijn.

De geur in de straat naar de jungle van Calais is die van wat op een wegwijzer staat: déchetterie. Een stort is dit. Van vuil en van stank. Het Europese stort ook van mensen uit Afghanistan, Sudan, Syrië, Irak, Mauretanië en Iran. Zo dicht als de zee ligt en dusthe promised England, zo ver ligt het geluk. Grijs, regen, wind en modder: de kust van Frankrijk is het strand van de schande. "Jawel, dat is zo", zegt Joe Robertson. "En we vinden ook niet dat zo'n jungle zou mogen bestaan. Maar de plotse ontruiming ervan is minstens een even grote schande. Hier hebben ze nog dit."

Mardi, dinsdag dus, maar nog vaker hoor je het woord Tuesday vallen. Dat is de dag waarop ze van de Franse overheid het zuidelijke gedeelte van dit kamp moeten ontruimen. Een deadline waartegen ze, met de hulp van ngo's en vrijwilligers, bij de rechter verzet hebben aangetekend. "Ik heb geen idee wat er gaat gebeuren", zegt David Rudall, vrijwilliger bij L'Auberge des Migrants, een Franse vzw die echter bijna volledig wordt bevolkt door bezorgde en zorgzame Britten. De gewone Fransen schamen zich er zelfs voor. "Weet je dat al die jonge Britten liefst 500.000 euro hebben samengebracht om de vluchtelingen te helpen", zegt Claire, een artieste uit Calais die zelf wel een handje komt toesteken. "Als dinsdag de bulldozers komen om dit deel van het kamp met de grond gelijk te maken, berooft de Franse staat die Britse jongeren van 500.000 euro. En van al hun goede bedoelingen. Wat levert Frankrijk? Een paar artiesten, een paar vrijwilligers en verder alleen maar les flics. Het is een schande."

Bulldozer

Onderweg was het opgevallen: flics genoeg op de weg naar dit gebied langs de autostrade van Duinkerke naar Calais. Rond de haven overal combi's. Afrit 3 afgesloten met oranje kegels, en bij het kamp kijkt de gendarmerie toe met mitraillette in de hand. Een straat verder: een colonne van bemande busjes én een waterkanon. Dat zien de duizenden mensen in de 'jungle' niet. Alleen zij die even het kamp verlaten om rustig te bellen tegen de muur waarop leuzes als 'London calling'en 'No one deserves to live like this' geschilderd staan, zien les flics misschien.

Binnen tussen de barakken, meanderend tussen moddersporen en diepe plassen, proberen mensen van ellende toch nog hoop te maken. Restorant (sic) Hamid Karzai, zelfs 3 Star Hotel en boekentent Jungle Books zijn. Maar de wind rijt campingtentjes aan flarden en je kunt niet om de geur van afval, vuil en voortdurende vuurtjes heen. De hoofdstraat naar rechts is die dwars door het zuidelijke gedeelte. Het stuk dat weg moet dus.

Luc verliet tien dagen geleden zijn huis in de Bretoense Morbihan-streek om, als gepensioneerd kaderlid van Orange, de vzw Utopia 56 te helpen. Neen, ze ontruimen niet: "We poetsen. Dit kamp bestaat al jaren, de vluchtelingen deden zelf hun best om afval op te ruimen en in zakken te stoppen, maar Frankrijk haalde het niet op. Wij doen dat nu. Het strafste is: we mogen de vuilniszakken zelfs niet naar de afvalverwerking van Calais brengen. Calais doet alsof deze mensen niet bestaan. En dus hun afval ook niet. Het is Saint-Omer dat het afval van dit kamp verwerkt."

Utopia zet zo'n dertig mensen in. En vorige week hadden ze nét het zuidelijke deel opgekuist. Zoals David Rudall met L'Auberge des Migrants in vier maanden tijd héél veel tenten had vervangen door houten huisjes. Ook koud, maar toch steviger en properder. De beslissing van Frankrijk om dat deel te ontruimen, veegt al dat werk op. De houten gebouwtjes moeten weg. Het vuilnis had net zo goed met de bulldozer meegekund. Dat Utopia daar voor niks werkte, zit misschien in de naam. Toch geeft Luc niet op.

Want de 'jungle' is groter. Cijfers variëren, maar vermoed wordt dat hier 5.000 à 6.000 mensen verblijven. Zeker 3.500 daarvan in dat vervloekte zuidelijke stuk. Al spreekt de overheid van 2.200. "Geloof hen niet", zegt Joe Robertson, in de tent van Good Chance Calais. "We hebben ze goed geteld. In dit deel wonen 3.452 mensen. Daarbij 450 kinderen, onder wie 291 niet-begeleide minderjarigen. Kinderen die hier alleen zijn. Wie gaat er voor die kinderen zorgen als de bulldozers dinsdag komen en al die mensen op straat moeten?"

Er is geen antwoord. Ja, aan de andere kant zijn containers gezet. Maar die bieden absoluut niet genoeg plaats voor 2.200 mensen. Laat staan voor 3.452 mensen. Naar een nieuw tentenkamp in Grande-Synthe, dat op 29 februari opengaat, is evenmin een optie. "In Grande-Synthe is al een kamp. Vergeleken met dat kamp is de 'jungle' een viersterrencamping", zegt Luc. "Dus die witte tenten daar zijn voor de mensen van daar."

Wie uit Syrië komt, kijkt niet op een wandeling meer naar België. Of op een al dan niet gevaarlijke vluchtroute naar Engeland. Of een ontruiming een extra stroom naar ons land zou veroorzaken, weet je dus niet. Het kan. Maar een écht doel is België voor niemand. Ook al was Arash er bij de doortocht even ("de Belgische flikken zijn vriendelijker dan de Franse"), deze Iraanse journalist wil net als iedereen naar Engeland. Hij schreef onder meer voor de krant Ghanoon. "Maar mijn artikel werd na mij door vier anderen gelezen. Een voor een schrapten ze uit mijn tekst. Uiteindelijk heb ik zes maanden in de cel gezeten en toen ben ik gevlucht." Eerst naar Turkije, dan naar Griekenland, zo Europa door, tot in een tentje in Calais. Drie maanden is hij hier.

Dromen van de BBC

Arash toont de tent waar hij de eerste twee maanden in sliep. Sinds een maand deelt hij een houten kot. "Zelfs onder drie dekens is het verschrikkelijk koud", zegt hij. "Dit is dus inderdaad niet de toekomst. Die wil ik in Engeland vinden." Zijn Engels is gebrekkig, maar toch: als journalist droomt hij van een job bij de BBC.

Die droom heeft Alpha al opgegeven. Hij is een kunstenaar, zelfs Kamagurka kwam hem hier bezoeken, maar de man die elf jaar geleden Mauretanië verliet en na zoveel omzwervingen al een jaar hier verblijft, is moe. "Ik heb de Engelse droom niet meer", zegt hij. "Ik vraag asiel aan in Frankrijk. En ik hoop dat het lukt. Je zult me van Frankrijk geen kwaad woord horen spreken. Mijn vader heeft ervoor gevochten. Je veux rester ici. Maar niet meer in de 'jungle'. Dat lukt niet meer."

Het is rustig deze zondag, ook al tikt de klok. Maar misschien zijn mensen te moe voor spanning nu. Gelaten staan ze in de rij voor een verdeling van kleren bij L'Auberge des Migrants. Na even roept een Britse vrijwilliger: "Only medium and small are over. No large or extra large anymore."

In de rug van deze stand is met hout een, het moet gezegd, geweldige Ethiopische kerk gebouwd. Ze staat er sinds tien maanden, maar misschien verdwijnt ze dinsdag ook met geweld. Niemand weet het zeker. En niemand maakt zich nu druk om misschien. Want met 'misschien' verlieten ze zoveel tijd geleden Syrië, Irak, Iran of Mauretanië. En met 'misschien' kun je ook hopen dat Europa straks toch nog wat menselijkheid betoont.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden