Vrijdag 24/05/2019

Pensioendebat

Frank Vandenbroucke over pensioenvoorstel N-VA: ‘Deze discussie komt te laat’

Pensioenexpert en minister van Staat Frank Vandenbroucke. Beeld Photo News

De N-VA wil de wettelijke pensioenleeftijd verhogen als onze gemiddelde levensverwachting blijft stijgen. Volgens pensioenexpert en minister van Staat Frank Vandenbroucke valt er iets te zeggen voor die benadering, maar komt ze te laat. ‘Men had dit debat in 2014 moeten voeren.’

Zinspelen op een verhoogde pensioenleeftijd, het is lang niet evident in volle sprint richting verkiezingen. N-VA-voorzitter Bart De Wever waagt zich er toch aan. In Terzake op Canvas bevestigde hij in een debat met John Crombez (sp.a) dat zijn partij de wettelijke pensioenleeftijd wil verhogen zolang de levensverwachting blijft stijgen. De veelbesproken grens van 67 jaar tegen 2030 is voor N-VA dus geen eindpunt. De Wever stelt voor om de pensioenleeftijd, naargelang de levensverwachting stijgt, stapsgewijs te verhogen. De N-VA staat daarin voorlopig alleen, de andere partijen zijn tegen. Volgens minister van Staat en pensioenexpert Frank Vandenbroucke, nu professor aan de Universiteit Amsterdam, valt er iets te zeggen voor die aanpak, maar komt deze discussie te laat.

Onverzoenbare spelregels

“Als je dit meent, komt zo’n voorstel erop neer dat je een spelregel vastlegt. Het resultaat van die spelregel hangt af van hoe de levensverwachting evolueert”, zegt Vandenbroucke. “Als je met zo’n spelregel werkt, dan krijg je in de praktijk een verschuiving van de pensioenleeftijd in kleine stapjes. Dan leg je niet vijftien jaar op voorhand vast wat de pensioenleeftijd in het jaar 2030 zal zijn.”

Daarmee verwijst Vandenbroucke naar de verhoging van de wettelijke pensioenleeftijd aan het begin van deze legislatuur. In de vorige kiescampagne waren pensioenen geen groot thema. Over een verhoging van die pensioenleeftijd kondigde geen enkele partij plannen aan. Toch verhoogde de regering-Michel die van 65 naar 67. De Zweedse coalitie greep toen dus al in. Een aanpak die volgens Vandenbroucke niet te verzoenen is met dit N-VA-voorstel. “Een beleid op basis van zo’n spelregel is wezenlijk anders dan een beleid waarbij men lang op voorhand al beslist wat de pensioenleeftijd in de verre toekomst zal zijn”, stelt de minister van Staat. “Op zich valt er voor zo’n benadering wel iets te zeggen, maar dan had men dit debat in 2014 moeten organiseren, om te kijken of er een maatschappelijk draagvlak kan worden gevonden voor zo’n geleidelijk werkende spelregel. Men had dan vooral niet moeten beslissen om de pensioenleeftijd voor mensen met onvoldoende lange loopbanen in 2025 en 2030 te verhogen tot 66, respectievelijk 67 jaar: het lang op voorhand vastprikken van deze leeftijden en het werken met grote sprongen – één jaar bij in één beweging – is een andere strategie.”

Pensioenbonus

Vandaag is er dus wel al zo’n leeftijd vastgeprikt: 67 jaar voor wie in 2030 een onvoldoende lange loopbaan heeft. De minister van Staat ziet geen reden om daarover de grote discussies te openen. “We moeten dringend een ander debat voeren: hoe organiseren we een pensioenstelsel dat op een coherente manier toelaat dat mensen die een voldoende lange loopbaan hebben hun pensioenleeftijd vrij kiezen, ook als ze nog geen 67 jaar oud zijn – bijvoorbeeld na een loopbaan van 42 jaar? Om dergelijke vrijheid in te bouwen, moeten er in de pensioenberekening sterke prikkels zitten die mensen belonen wanneer ze niet meteen stoppen met werken zodra ze mogen stoppen. Tot 2015 hadden we in België iets dergelijks, zij het in een zwakke vorm: de pensioenbonus. In plaats van te blijven discussiëren over die 67 jaar zou men moeten discussiëren over het opnieuw invoeren van een fors versterkte pensioenbonus.”

Vandenbroucke wil daarmee drie vliegen in één klap slaan: de pensioenen verbeteren, mensen aanzetten om langer te werken en een logisch pensioenstelsel organiseren dat een ruime vrijheid inzake de pensioenleeftijd toelaat. “Hoe organiseren we flexibiliteit in het pensioenstelsel? Dat is een prioritaire discussie, maar die wordt niet gevoerd", legt Vandenbroucke de vinger op de wonde. “Men blijft maar rondjes draaien over de wettelijke pensioenleeftijd. Dat is helaas een illustratie van het feit dat de politici de adviezen van de Commissie Pensioenhervorming 2020-2040 nooit ernstig hebben bekeken.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.