Vrijdag 23/08/2019

Francken: 'Deur zou opengaan voor duizenden vluchtelingen'

Met argusogen kijken vijftien EU-landen naar de uitspraak in de zaak rond de visumaanvraag van een Syrisch gezin. Theo Francken (N-VA) hint nu al op een tijdelijke sluiting van consulaten als de Belgische regering het onderspit delft.

"Ik ben licht gespannen, zoals heel Europa. De vraag die dinsdag op tafel ligt, is eigenlijk: verleggen we de grenzen van ons land naar onze consulaten in het buitenland? Indien ja, dan gaan we honderdduizenden mensen moeten ontvangen. Dat is een groot probleem." Staatssecretaris voor Asiel en Migratie Theo Francken blikte gisteren bij VTMnieuws vooruit op de zitting van het Europees Hof van Justitie, morgen in Luxemburg. Dat hof spreekt zich definitief uit over de vraag of landen verplicht zijn om visums uit te reiken aan mensen die in hun eigen land ernstig risico op onmenselijke behandeling of marteling lopen.

Het concrete dossier dat aanleiding gaf tot de vraag om een uitspraak van het Europees Hof gaat over een andere Syrische familie dan die waarmee Francken maandenlang een juridisch robbertje uitvocht, maar de grond van de zaak is dezelfde. En dat verontrust niet alleen Francken, maar ook veertien andere EU-landen die zich bij België aansloten in deze zaak. Vooral de Nederlandse regering houdt haar hart vast, valt in diplomatieke kringen te horen. Op 15 maart zijn er verkiezingen. Als EU-landen verplicht worden om visums uit te delen aan moslims in Syrië en Irak, is dat koren op de molen van populist Geert Wilders.

Hoe liggen de kaarten? Niet bijster goed. De advocaat-generaal van het Hof stelde begin februari in een advies dat landen effectief kunnen worden verplicht om visums te verlenen, terwijl dat volgens Francken geen recht is, maar een gunst. Dat advies wordt nu voorgelegd aan een team van liefst vijftien rechters. Wat als die de advocaat-generaal volgen? Worden we dan overspoeld? De druk wordt in elk geval groot.

Creatief omgaan met uitspraak

"Elke lidstaat zal een visumaanvraag waarbij het argument van een risico voor foltering of onmenselijke behandeling wordt ingeroepen, moeten onderzoeken", zegt professor migratierecht Dirk Vanheule (UAntwerpen). "In ons land zal de Raad voor Vreemdelingenbetwistingen moeten bekijken of het Syrische gezin bij de weigering van een visum het risico loopt op een mensonterende behandeling. Is dat zo, dan moet er een visum worden gegeven."

De Europese instellingen bekijken nu of daaraan te ontsnappen valt. "Er is zeer intensief vergaderd op Europees niveau. De Europese Commissie zal met een gezamenlijk standpunt komen", zegt Francken. Er zijn een paar opties, maar die zijn niet evident. De Europese wetgever zou bijvoorbeeld de Visumcode kunnen aanpassen. Een erg drastische optie daarbij is om humanitaire visums expliciet uit het Europese Unierecht te halen. Dan vervalt de uitspraak van het Europees Hof en zullen lidstaten zelf kunnen onderzoeken of ze dergelijke visumaanvragen behandelen. "Maar dan geldt nog steeds het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens, dat ook mensonterende behandeling verbiedt, met een beroepsmogelijkheid bij het Europees Mensenrechtenhof in Straatsburg", zegt professor Dirk Vanheule.

Tot de Europese Commissie met een oplossing komt, zullen lidstaten allicht creatief omgaan met de uitspraak. Francken suggereerde gisteren het tijdelijk on hold zetten van de consulaten in perifere landen als Turkije, Jordanië en Libanon. Die zouden dan wel open blijven voor Belgen, maar de visumafdelingen zouden worden gesloten.

Zijn bevoegdheid is dat echter niet, wel die van buitenlandminister Didier Reynders (MR). En die wil nog niet reageren op die piste.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden