Donderdag 23/05/2019

Reportage

Francken bezoekt Grieks vluchtelingeneiland Kos: "Zo zou het overal moeten"

Zo kritisch staatssecretaris Francken is over de Italiaanse aanpak van de vluchtelingencrisis, zo lovend was hij gisteren over de Grieken. Daar bezocht hij een migratiehotspot op het eiland Kos.

Staatssecretaris voor Asiel en Migratie Theo Francken bezoekt met zijn Griekse collega een gesloten centrum voor vluchtelingen op het eiland Kos. Beeld Jan Aelberts

Staatssecretaris voor Asiel en Migratie Theo Francken (N-VA) werd rondgeleid op de de Europese 'migratiehotspot' door zijn Griekse evenknie Ioannis Mouzalas. De sfeer was hartelijk, en dat is ooit anders geweest.

Francken klaagde in 2016 over de gebrekkige aanpak van de migratiecrisis door de Griekse regering, en pleitte ervoor om de 'hotspots' te Europeaniseren. "Nu is het enkel vingerafdrukken nemen en reis maar door, maar ze moeten in gesloten centra blijven." Die zijn er nu, en de staatssecretaris is onder de indruk.

De twee brengen een bezoek aan het nieuwe pre-removal center, een gesloten centrum waar mensen wachten op hun uitwijzing. Ze zijn uitgeprocedeerd en maken geen kans meer op erkenning. Vaak gaat het om economische migranten, bijvoorbeeld uit Pakistan. Zij worden teruggestuurd naar hun land van herkomst, of naar Turkije. Maar ook Syriërs brengt men vaak terug naar Turkije, als ze via dat land zijn binnengekomen. De redenering is dat Turkije beschouwd wordt als een veilig land, en dat ze daarom ook daar asiel kunnen aanvragen.

Het beeld van een gesloten centrum, met hoge hekken en prikkeldraad, is niet nieuw. Toch voelt het vreemd, om door de tralies de blikken te zien van een groepje jonge mannen die zich schijnbaar afvragen wie hen nu weer komt bekijken. Momenteel leven er een tweehonderdtal mensen in het gesloten centrum en die capaciteit zal nog worden uitgebreid. Niet alleen het aantal bedden of containers: er komt ook speelplaats. "Verveling is vaak de oorzaak van problemen", legt Francken uit. En dus is het beter als ze zich even kunnen ontspannen.

Hoewel mensen hier wel degelijk opgesloten zitten, is er airco in de containers en ligt het kamp er proper bij. "Het is natuurlijk nog een nieuw centrum, dat pas open is sinds maart", zegt Dirk Van den Bulck, commissaris-generaal voor de vluchtelingen. "Het is altijd choquerend om zulke centra te zien, hoe je het ook organiseert. Maar Griekenland doet inspanningen om - zoals de EU vraagt - naast opvang ook gesloten centra op te richten, die nodig zijn om een degelijk terugkeerbeleid te organiseren."

De centra zijn gebouwd om het akkoord dat de EU heeft met Turkije sneller te implementeren. Anders gezegd: mensen die uitgewezen worden, moeten bij elkaar gehouden worden, zodat je hen niet moet gaan zoeken als het zover is. De vluchtelingendeal die de EU sloot met Turkije stelt dat voor elke vluchteling die wordt teruggestuurd naar Turkije, er eentje op een veilige manier uit Turkije wordt gehaald en hervestigd wordt in Europa. Momenteel zijn er zes zulke centra in Griekenland. Alleen, de procedures slepen aan, waardoor het uitwijzen langer duurt dan gedacht. Sinds maart vertrokken uit het centrum al 292 migranten terug naar Turkije.

Rondleiding

Na de rondleiding in een korte rondleiding in het gesloten centrum, rijden we door naar het centrum voor eerste identificatie, waar migranten wel even buiten mogen.

De prijs voor een overtocht naar Kos vanuit Turkijke zou zo'n 800 euro bedragen. De reden voor die prijs is dat er aan de Turkse kusten vlakbij Kos meer gepatrouilleerd wordt.

Welk traject loopt zo iemand door als hij in zo'n hotspot aankomt? De eerste identificatie gebeurt door de kustwacht, waarna de migranten geïnformeerd worden over hun rechten. Daarna volgt een medische check-up - vooral om te zien of ze geen tuberculose hebben - en eventueel psychologische ondersteuning. De politie neemt een foto en Frontex, zeg maar de Europese grenswacht, doet een eerste screening, waarbij ze de nationaliteit noteren en de vingerafdrukken. Die gegevens belanden dan in een speciale database, die vergeleken worden met alle Europese en nationale databanken. "Zo moet dat, hé", zegt Francken. Zo kan perfect nagegaan worden of een migrant al in een ander land is geweest, en daar dus een asielaanvraag heeft ingediend.

Verbeteringen

Daarna gaat men kijken of een dossier ontvankelijk is en of die persoon dus aanspraak kan maken op asiel. "Ik ben enorm onder de indruk van de verbeteringen die de Griekse overheid, met hulp van de EU, heeft aangebracht", zegt Francken. "Dit is een voorbeeld van hoe een hotspot moet werken. We weten wie de Schengenzone binnenkomt, kennen hun asielverhaal en hun identiteit."

Het hele proces gaat ook behoorlijk snel: wie vandaag geregistreerd wordt in de hotspot, heeft volgende week al een gesprek. Griekenland handelt naar eigen zeggen asielaanvragen af in 20 tot 25 dagen.

Ook verschillende ngo's zijn aanwezig en proberen de migranten te ondersteunen. Francken en Mousalas bezochten een container, ingericht als schooltje. Daar leerden migrantenkinderen het Griekse alfabet. Sinds de opening in maart ving de hotspot ook al 669 niet-begeleide minderjarigen op, voornamelijk uit Pakistan. De Pakistanen zijn ook het best vertegenwoordigd in dit opvangcentrum.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.