Woensdag 08/02/2023

FotografieOorlog in Oekraïne

Fotograaf Eddy van Wessel trok door Oekraïne: ‘Al die mensen dachten dat dit hen niet zou overkomen’

Een vrouw in een doorzeefde auto, met achter haar een panisch blaffende hond. Beeld Eddy van Wessel
Een vrouw in een doorzeefde auto, met achter haar een panisch blaffende hond.Beeld Eddy van Wessel

De Nederlandse oorlogsfotograaf Eddy van Wessel bracht drie weken door in Oekraïne. Hij is even terug en vertelt over wat hij er vastlegde. ‘Je moet de urgentie tonen van wat er gaande is.’

Eric Brassem

Fotograaf Eddy van Wessel is dinsdag teruggekomen uit Charkiv, waar hij drie weken is geweest. “Ik fotografeerde de evacuatie van Ruska Lozova, een dorp ten noorden van Charkiv, waar de Russen onlangs zijn teruggedreven. De mensen hebben er wekenlang onder de grond geleefd.

“Het ligt niet ver van de Russische grens. De inwoners zijn Russischtalig, ze hebben in Rusland familie wonen, met wie ze niet meer kunnen praten omdat die op tv alleen de Russische kant van het verhaal meekrijgen. Ook het dorp is verscheurd. Sommigen zijn naar Rusland ­gevlucht. Er werd in de buurt nog altijd gevochten. Sommigen werden in bussen of vrachtwagens vervoerd, anderen kwamen op eigen gelegenheid. De foto van de oude vrouw in de doorzeefde auto, daar zit ­alles in. Haar volkomen uitdrukkings­loze gezicht achter het kapotgeschoten raam, met naast haar die hond, die ­panisch was. Alsof die blaffende hond de verschrik­kingen vertelde waarover de vrouw zweeg.

“Ik maakte er ook een foto van een oma die haar kleinzoon knuffelt in die verwoeste omgeving. Die toont de opluchting van die vrouw. ‘We hebben het overleefd!’, zie je haar denken. Maar hij geneert zich, ­zoals tienjarige jongetjes dat doen. ‘Moet dat nu, in bijzijn van al die mensen?’

“En dan de vrouw bij de opengeslagen motorkap, die een kopje soep opgewarmd heeft aan de motor en nu een flesje voor haar baby warmt. Dat beeld vertelt hoe mensen het doen met wat ze hebben.”

Een vrouw warmt aan de warme automotor een kopje soep. Beeld Eddy van Wessel
Een vrouw warmt aan de warme automotor een kopje soep.Beeld Eddy van Wessel

“In de rij voor voedselhulp of schuilend in metrostations willen mensen vaak niet graag gefotografeerd worden. Ze schamen zich, omdat de soldaten aan het front niet kunnen schuilen. Maar hoe dramatischer de situatie, hoe liever mensen op de foto willen. Zo was er een vrouw die net haar zoon had ontdekt in een mortuarium in Myko­lajiv. Die foto had ik tijdens mijn ­vorige reis naar Oekraïne gemaakt. Zij wilde juist dat de wereld haar verdriet zag.

“Ik fotografeer in zwart-wit, omdat je daarmee teruggaat naar de inhoud van het beeld, je gaat heel erg naar details kijken, naar sfeer. Als een tekst in vier kleuren geschreven is, kijk je alleen naar die kleurtjes en lees je niet meer wat er staat. Voor mij heeft zwart-wit alle kleuren van de wereld.

“Ik vind dat je foto’s van lichamen van gedode mensen moet tonen. De beschaving die wij willen toepassen door beelden niet te tonen, is niet van toepassing op de plekken waar ik fotografeer. Je moet de urgentie tonen van wat er gaande is.

Hulpverleners dragen lichamen weg in Slative, een dorp aan het front.  Beeld Eddy van Wessel
Hulpverleners dragen lichamen weg in Slative, een dorp aan het front.Beeld Eddy van Wessel

“Zoals de foto van lichamen in een frontdorp, Slative. Het leek alsof de man zijn pantoffels en zijn stok naast zich had gelegd. Een lichaam van een vrouw even verderop was totaal uiteengereten. Je kon in het gras een bloedspoor zien van een jongen die naar haar toe was gekropen. Hij is naast haar gestorven. Ik denk dat hij dacht dat hem dit niet zou overkomen, net zoals al die mensen die zijn gestorven denken dat hun dit niet zou overkomen, net zoals wij allemaal denken dat ons dit niet kan overkomen.”

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234