Dinsdag 03/08/2021

Fortuyn alias Timon van Athene

een drag van een voorstellingHHIII

Antwerpen

Van onze medewerkster

Liv Laveyne

'Relnicht, bruinwerker': regisseur Gerardjan Rijnders spaart de roede niet in deze adaptatie van Shakespeares Timon van Athene. Timon heet Tim, houdt van butlers en Bentleys en heeft een eigen politieke partij. De goede verstaander behoeft maar een woord: met dit stuk heeft Rijnders Pim Fortuyn ingekapseld in een tragedie waarin het twijfelen is tussen held en antiheld. De stem van een tijdgeest of de narcist die kinderlijk hunkert naar aandacht?

Shakespeare inspireerde zijn Timon van Athene op de Engelse koning Jacobus de Eerste, die gaarne geld spendeerde aan schone knaapjes. Terwijl die zeden in Timon nog verdoezeld werden, baadt Tim van Athene in schaamteloze homo-erotiek: een catwalk met pompeus gekostumeerde drama queens, vers geplukt uit het hof van Louis Quatorze. Bergen uitgeslurpte schelpen bedekken de vloer als symbool van verval. Dit is theater met de 't' van hoogst theatraal.

Deze coproductie van Het Toneelhuis en Zuidelijk Toneel/Hollandia wordt in Vlaanderen gespeeld op locatie aan de Antwerpse kaaien. In het 'roepkot', een betegelde put met in het midden een loopbrug, werden vroeger havenarbeiders aangeworven. Van op de brug verdeelden de bazen het werk voor die dag. Meester en slaaf kenden letterlijk en figuurlijk hun plaats, en die tweespalt wordt aangehouden in deze Tim van Athene. Realiteit of fictie, actualiteit of theater en de loopbrug als catwalk: wie houdt wie voor de gek?

Tim (Aus Greidanus jr.) heeft een zwak voor decadentie, dark rooms en het donkere vlees van modeontwerper Alkib (Jochen Balbaert). Het faillissement van Tim doet de investeerders van 'de lijst Tim' wraak nemen op het enige wat voor hem telt: Alkib en schoonheid. Tim van Athene is de Madurodam van de Nederlandse actualiteit, waarbij de corrupte entourage van Tim herinnert aan schandalen in zakenwereld en advocatuur.

Tegenover de bourgeoisie staat de aantrekkingskracht van het rechtse ideeëngoed op de gewone werkmens in de figuur van koffiedame Sylvia (Frieda Pittoors). Rijnders' sneltreinschriftuur intrigeert door de inventieve woordenschat. Zo wordt de verminkte Alkib cynisch 'Volendammertje' genoemd, naar de slachtoffers van de cafébrand in Volendam op oudejaar bijna drie jaar geleden.

Die spitsvondigheden zijn niet altijd even duidelijk voor het Vlaamse publiek, een euvel dat nog versterkt wordt door de nagalm van de locatie. Hoewel de concrete referenties ons misschien onbekend zijn, hoeft België qua louche figuren echter niet onder te doen. Personages als Nina, Cor en Roel zijn perfect inwisselbaar voor ondernemers Lernaut & Hauspie of advocaat Julien Pierre (die na het spaghettiarrest nu ook het 'apenarrest' bij het proces-Cools op zijn conto mag schrijven).

Het gepolijste formalisme van het eerste deel van de voorstelling vindt een crescendo in de sadomasochistische kruisweg met butler Herman (Bert Luppes) als ruiter op Tims rug. In het tweede deel wordt de locatie minder inventief benut en boet het verhaal aan tempo in met lamlendige lamentaties van Tims vrienden die hem opnieuw opzoeken eenmaal ze de geur van zijn goud en zijn kanker ruiken. Die pathetiek bereikt een pijngrens bij de schreeuwende misantrope Apie (Chris Nietvelt). De grande finale, lekker over the top, mag er echter zijn: met Verdi's 'Slavenkoor' op beat nemen de bedienden de catwalk in als ultieme zege van het proletariaat. Met de koffiedame als Zeeuws meisje en Volendammer Alkib als bruidspaar op deze theatrale taart.

WAT Tim van Athene WIE ZT/Hollandia en Toneelhuis WANNEER EN WAAR van 11 tot 15 en van 18 tot 22 november in De Shop, Rijnkaai 14 (Kattendijkbrug), Antwerpen. Info en kaartjes: 03/224.88.44 of www.toneelhuis.be

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234