Zaterdag 28/11/2020

Fool's paradise in Buckingham

Fabian Lefevere

Terrific, terrific, zou The Queen gepreveld hebben toen ze de mensenzee overzag. Voor haar, the jubilee girl, was de mensenmassa naar Buckingham gekomen. De Queen is weer hip: lang vergeten zijn de schandalen uit het niet eens zo verre verleden. De Britten zijn weer één, Groot-Brittannië een wis en waarachtig groots land. Of niet? De bijna blinde, on-Britse (want ironieloze) idolatrie voor een oude vrouw zonder reële macht legt uiteindelijk vooral de diepe identiteitscrisis van de Britten bloot. De tuinen van The Queen waren de voorbije dagen waarlijk een fool's paradise.

'We danken God dat we u hebben.' Het was een van de meer jubelende krantentitels die de feesten voor vijftig jaar Queen Elisabeth afsloten. Pompeus, zeker, maar de teneur was in nagenoeg alle media dezelfde: dit was een feest zoals er nooit een geweest is. En de Queen, die tilt de natie in al haar tijdloze elegantie - zelfs haar kleffe pakjes mochten op prijzende commentaren van modebewust Albion rekenen - naar hogere niveaus.

"Dankbaarheid, respect en trots", haalde de eerbiedwaardige Times of London de vooroorloogse superlatieven uit de kast. Zelfs de nogal kritische en zelfs een tikkeltje antiroyalistische The Independent deed zijn duit in het zakje: "Dit moeten we vaker doen: wat minder werken en ons wat meer amuseren. Zoals de Europeanen." De ronduit republikeinse The Guardian dichtte Elisabeth na vijftig jaar dan weer een herwonnen street credibility toe.

Het feestgedruis zal de Britten ook een comfortabel gevoel gegeven hebben: hier waren alle statussymbolen aanwezig die de Britten in een teletijdsmachine terug transporteerden naar een periode waarin het leven makkelijk en duidelijk was, naar een knus tijdsgewricht waarin Brittania werkelijk over de golven heerste en waarin de (rijke) Brit genoegzaam zijn identiteit mocht savoureren en zich wentelen in de nestwarmte van The Empire.

Maar de opmerking van The Independent - een toch wel sympathieke verwijzing naar een meer relaxed Europa - legt ook een heuse identiteitscrisis bloot. Zo zeker van zichzelf zijn de Britten - generally speaking - alleen nog maar uitwendig, en dat durven ze dan al eens compenseren door op te gaan in de onwezenlijke grandeur van Buckingham Palace.

Internationaal huppelen ze de Amerikanen achterna, en dat steekt. Krampachtig proberen nostalgici aan de magnetische aantrekkingskracht van de euro te ontkomen, een verloren strijd. Binnenlands staan diverse etnische bevolkingsgroepen met getrokken messen tegenover elkaar, om het over de houding tegenover asielzoekers niet te hebben. En misschien wel de belangrijkste trend: sociale verbanden vielen uiteen onder de beukende privatiseringsdrang van opeenvolgende regeringen, het beschermende Empire trok zich terug uit het openbare leven en een (gemiddeld) toegenomen rijkdom heeft dat gevoel van desintegratie en verlies niet weten te compenseren.

Geen enkel bastion lijkt veilig, zelfs de zo geroemde Britse humor niet. Humoricoon John Cleese zorgde niet voor niets voor deining met zijn opmerking dat Amerikanen dezer dagen grappiger zijn dan Britten.

De discussie over de zogeheten Britishness is verre van uitgewoed. Wat is werkelijk Brits? De keuze is er een tussen heden en verleden. Nog steeds lijden vele patriotten aan een vorm van kleurenblindheid: ze erkennen hun land niet als de multiculturele samenleving die ze is. Het statement van The Times dat tijdens de Jubilee Groot-Brittannië zich toonde als "multicultureel, tolerant, humoristisch, uitbundig, oneerbiedig and professioneel veeleisend" is op zijn minst wat voorbarig.

Veelzeggend is dat, volgens een recente opiniepeiling van de BBC, een meerderheid van de Britten Groot-Brittannië als ronduit racistisch inschat. Of nog: volgens een rapport van de Raad van Europa is er amper een land in Europa dat zo vijandig staan tegenover asielzoekers als het Verenigd Koninkrijk. Die discussie over Britishness heeft een duidelijke echo in het debat over het asielbeleid van Tony Blair, volgens sommigen een hedendaagse Thatcher maar zonder handtas. Het was Thatcher die in de jaren tachtig al zwoer de Britse identiteit te zullen beschermen door een dam tegen de immigratie op te werpen. Maar het is zeer de vraag of het wezen van de Britse ziel en de oude ideologische waarheden over volk en vaderland werkelijk de toets van de historische kritiek kunnen doorstaan.

Hier waren alle statussymbolen aanwezig die de Britten transporteerden naar een vervlogen tijdperk waarin het leven makkelijk(er) was

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234