Maandag 27/01/2020

Green Deal

Fonds van 100 miljard moet Polen over de streep trekken om de Europese Green Deal te steunen

Rookpluimen boven een energiecentrale waar bruinkool verbrand wordt in het Poolse Belchatow. Beeld AP

De Europese Commissie presenteert dinsdag investeringsplannen van ruim 1.000 miljard euro om de EU in 2050 klimaatneutraal te maken. Politiek gevoelig onderdeel is het ‘eerlijke overgangsmechanisme’, een nieuw fonds van 100 miljard euro voor regio’s die het hardst geraakt worden door de omschakeling naar een duurzame economie.

In de nog vertrouwelijke Commissievoorstellen staat dat alleen regio’s die ‘een disproportioneel grote uitdaging’ ervaren bij de omschakeling aanspraak kunnen maken op het overgangsfonds. Lidstaten moeten gedetailleerde plannen indienen bij de Europese Commissie om geld aan te vragen. Volgens betrokkenen dient het nieuwe fonds onder meer om de gevolgen op te vangen van de sluiting van kolencentrales, verouderde industrieën en vervuilende dieselveerdiensten.

De Commissie hoopt dat met dit financiële extraatje Polen zich alsnog achter de 2050-doelstelling voor klimaatneutraliteit schaart. In december weigerde de Poolse premier als enige daarvoor te tekenen. Commissieambtenaren vrezen een politiek gevecht tussen de lidstaten over wie kan putten uit het overgangsfonds.

Eerlijk overgangsfonds

Dat ‘eerlijke overgangsfonds’ bestaat uit drie delen. Het eerste (30 miljard euro) betreft subsidies. Het geld hiervoor komt uit de nieuwe EU-begroting (7,5 miljard), uit bestaande steunfondsen voor armere regio’s (10 miljard) en uit een eigen bijdrage van de betrokken landen (12 miljard). Armere lidstaten als Roemenië, Bulgarije en Polen zijn niet gecharmeerd van het gebruik van bestaande steunfondsen voor de vergroening, zij willen extra geld.

De tweede en derde pijler van het overgangsfonds bestaan uit goedkope leningen voor de meest getroffen regio’s. Die leningen zijn goedkoop omdat het risico wordt afgedekt met een garantie uit het EU-budget, met hulp van de Europese Investeringsbank (EIB) en de financiële sector zelf. Dit leidt tot nog eens 70 miljard aan investeringen, waarmee het totale overgangsfonds op 100 miljard euro staat voor de komende zeven jaar (2021-2027).

Greenpeace-activisten zetten kruisen neer met de inscriptie ‘kool doodt’ nabij de energiecentrale in Belchatow in Polen. Beeld EPA

Dat is een druppel op de gloeiende plaat afgezet tegen wat nodig is om een klimaatneutraal Europa in 2050 te bereiken. De huidige (minder ambitieuze) doelstelling van 40 procent minder CO2-uitstoot in 2030 vergt volgens de Commissie al een investering van 260 miljard euro per jaar. Vandaar dat eurocommissarissen Dombrovskis (Euro) en Timmermans (Green Deal) volgende week ook nadere details presenteren van het eerder aangekondigde Duurzaam Europa Investeringsplan. Dat moet komende 10 jaar minimaal 1.000 miljard aan investeringen losweken. Het overgangsfonds is daar een klein onderdeel van.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234