Zaterdag 17/08/2019

'FN-gieren azen op hun prooi'

Zondag kiezen de Fransen nieuwe gemeenteraden. Op anderhalf uur van Brussel ligt Hénin-Beaumont, een versleten mijnstadje waar het extreemrechtse Front National (FN) zijn nationale proefstation van maakte - en waar alle camera's op zijn gericht. 'En toch, hier werkt xenofobie niet.'

In 36.000 Franse steden en gemeenten worden zondag nieuwe besturen gekozen. De stembusgang is de eerste sinds de verkiezingen van 2012, toen de socialist François Hollande president werd, en geldt als een cruciale test. Omdat Hollande onwaarschijnlijk ongeliefd is en het crisisgevoel intact blijft, vreest de PS een afstraffing.

De schandalen waar Hollandes voorganger Nicolas Sarkozy in verstrikt zit, dreigen de centrumrechtse UMP dan weer haar zege te kosten. Premier Ayrault drukte de kiezers op het hart nu of later deze maand, na de tweede ronde, vooral geen extreemrechtse meerderheden in het zadel te tillen.

Probleem: zo populair als nu is het Front National (FN) van Marine Le Pen zelden geweest. Ooit, in de jaren negentig, stond het FN in een handvol zuidelijke steden aan het roer. Vandaag, terwijl het geknoei van weleer al vergeten lijkt, heeft Le Pen haar jachtvelden ook in Noord-Frankrijk geopend.

Proefstation voor haar landelijke doorbraak is de voormalige socialistische burcht Hénin-Beaumont, een mijnstadje in het departement Pas-de-Calais waar de opkomst van het Front tred hield met het verdwijnen van fabrieken, de uitzaaiing van de crisis en het woekerende gesjoemel binnen de PS.

Zes jaar geleden greep het FN hier op het kantje naast de sjerp, bij de parlementaire stembusgang van 2012 oogstte de partij al 55,14 procent van de stemmen. Nu wil FN-coryfee Steeve Briois, intimus van mevrouw Le Pen en eersteklas terreinvreter, links eindelijk de genadestoot toedienen.

Géén fascisten

Maar geen geëmmer, het is donderdagmiddag, een uitgelaten lentezon belicht de glorie van weleer: afgeschavelde belle époque-huizen, een kerk in neo-Byzantijnse stijl, een stadhuis met Vlaamse ornamenten. In Bar de la Paix, aan de place Carnot, is het ongedwongen druk. De Ch'ti, zoals de noorderlingen in heel Frankrijk bekendstaan, zijn stellig de sympathiekste burgers van de republiek. Niets dat op geslepen messen duidt.

"Maar de mensen van Hénin-Beaumont zíjn ook geen fascisten", onderstreept Edouard Mills-Affif, docent communicatiewetenschappen aan de universiteit Panthéon-Sorbonne maar ook regisseur van de film Bassin Miné (www.bassinmine.com), over de sociale, economische en politieke transformatie van het stadje. "Ze zijn vooral verdwaald, aan hun lot overgelaten. Terwijl de linkse baronnen hier in hun ivoren torens zitten, azen de gieren van het FN op de electorale prooi. Ach, Hénin-Beaumont verdient zoveel beter dan handelaars in angst."

Mills-Affif nipt aan zijn menthe à l'eau. "Aan de Middellandse Zee kenden we extreemrechts allang. Sinds de schok van 21 april 2001 (toen Marines vader Jean-Marie Le Pen naar de tweede ronde van de presidentsverkiezingen doorstootte, LD), begon het FN ook hier, in het noorden, aan zijn opmars."

Sinds jaren, stembusgang na stembusgang, werken de regisseur en zijn crew aan hun work in progress. Hénin-Beaumont is een lab, waar naast de pers ook politico- en sociologen hun onderzoeksobject van hebben gemaakt: want hoe kon een exemplarisch arbeidersbastion afzakken tot een symbool van nationaal-populisme en xenofobie?

Mills-Affif: "Maar dat is het net, hier toont extreemrechts zich van zijn fatsoenlijkste kant. Briois, op wiens affiches niet eens de naam FN prijkt, weet dat vreemdelingenhaat hier niet werkt. De helft van de bewoners stemt niet voor het FN. In de cités is het gedeelde zweet niet vergeten, de solidariteit is niet dood, ook dat willen we laten zien."

Aan de overkant van het plein, op de trappen van de monumentale kerk, zitten Mohammed (26), Malik (22), Ahmed (29) en Abdil (24). Ze maken deel uit van de 19 procent werklozen die hun stadje telt. "Eindelijk journalisten die ook met óns spreken", zuchten ze.

"Heel bang ben ik voor dat FN", zweert Mohammed. "We kunnen alleen hopen dat het zo'n vaart niet loopt. Dat onze vorige burgemeester, Gérard Dalongeville, maar snel terugkeert!"

Malik is het onverbloemd met hem eens. "Dalongeville kende de jeugd, hij stapte op ons af. Als je een probleem had of hulp behoefde, dan regelde hij dat voor je. Een hartelijke man is hij, onder zijn bestuur had je nog een echt verenigingsleven, nu is hier niets meer voor jongeren. Sporten doen we elders."

En wat erger is, valt Ahmed in: "Sinds het FN hier alle aandacht opeist, zie je problemen opduiken. Skinheads van elders die plots door onze straten lopen, een politie die zonder omhaal partij kiest, wij die alle schuld voor alles krijgen. Vroeger schaamden mensen zich voor hun FN-stem, nu pakken ze er opschepperig mee uit."

Frisse moed

En ja, Dalongeville, eerst uit de PS gezet en vorig jaar veroordeeld voor verduistering, favoritisme, valsheid in geschrifte en passieve corruptie, is ook morgen weer kandidaat. Als deze jongens voor hem stemmen, en dat beloven ze, dan doen ze dat omdat hun ouders en familieleden destijds baantjes van hem kregen. Hénin-Beaumont telt 27.000 inwoners, op zeker ogenblik werkte er duizend man voor de gemeente. Cliëntelisme, ja maar Dalongevilles klusjes waren vaak de laatste strohalm.

Als Dalongeville de drempel van 10 procent haalt, en net als de linksgroene coalitie van huidig burgemeester Eugène Binaisse naar de tweede ronde doorstoot, dan heeft links de keuze: in gespreide slagorde FN'er Briois te lijf gaan, het beste recept voor een nederlaag; of dat samen doen, maar dan moet Binaisse zijn propere-handenimago opbergen. Een Catch 22, dus.

Hoe dan ook, in de permanentie van Binaisse, aan de rue Pasteur, blijven ze met frisse moed geloven in Dalongevilles uitrangering.

Véronique, Christian, Yvelise en Nicole, veertigers en vijftigers, spreken de huis-aan-huisrondes onder elkaar af, de pamfletten liggen er drukvers bij. "Mijnheer Binaisse heeft de financiën op orde gekregen en toch de gemeentebelastingen verlaagd, dat zullen de kiezers naar waarde schatten", zo maakt Christian zich sterk. "Het FN? Ach, ze verzieken de boel. Marine Le Pen zien we hier enkel als ze in de pers wil komen. Wij wonen niet in een extreemrechts bastion en dat willen we bewijzen."

Zondag pas zal klaarheid brengen, maar in het kantoor van Steeve Briois (42), op en top keurigheid, is het zege-elan nu al voelbaar. Een pas verschenen peiling van Ipsos voorspelt hem het burgemeesterschap. "De globalisering heeft onze industrie vernield", vertelt hij. "Dat probleem moet in Parijs worden aangepakt, maar de PS, die alle machtsniveaus occupeert, verroert geen vin. Wat ik hier wil doen is investeerders aantrekken. Dat kan door betere fiscale voorwaarden te scheppen. Ook de veiligheid moet omhoog. Er zijn bendes aan het werk die ons het leven zuur maken."

En dan, vastberaden: "Binaisses tijd is gekomen, Hénin-Beaumont heeft recht op een échte burgemeester, nu." Heel Frankrijk kijkt mee.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden