Vrijdag 26/02/2021

Fluitend de zaal verlaten zit er niet in

Een mooie vermelding verdient het Vlaams Radio Orkest onder Levi, dat op het scherp van de snee zat te spelen

Klassiek l Twee orkestrale premières HHH

van eigen bodem Rudy Tambuyser

Twee orkestrale premières op één avond, twee Vlaamse dan nog, een beetje feeststemming had zaterdag in Brugge (al vond de eigenlijke creatie daags voordien in de Flagey plaats) voor Jeroen D'hoes eerste symfonie Open en voor Annelies Van Parys' kortere orkestwerk Einklang niet misstaan. Een symfonische première is echter niet meer wat ze honderd jaar geleden was: het orkest speelde, publiek en componisten wisselden wat beleefdheden uit en dat was dat.

Hoofdbrok van de avond was zeker Open, niet alleen vanwege de lengte en de symfonische hoedanigheid van het werk, maar ook omdat het indirect de rest van het concertprogramma beheerste. Van bij de aanvang van de samenwerking met het VRO wist D'hoe dat zijn nieuwe stuk omarmd zou worden door Charles Ives' Central Park in the Dark en Bartóks Concerto voor orkest. In zekere klinken daar ook twee krachtlijnen van D'hoes werk in door: de haast sensuele geladenheid en kneedbaarheid van de orkestklank, die bij Ives al bijna Morton Feldmanachtige allures krijgt, en de prachtige zin voor ritmische panache en evenwichtige dynamische opbouw die zo typisch zijn voor Bartók.

Twee belangrijke eigenschappen scheiden D'hoe van zijn inspirators. Ten eerste het genie, dat hem zoals hij zelf zeker weet niet is gegeven. Dat is ook niet zo belangrijk. Ten tweede de afstandelijkheid, het arendsoog ten opzichte van het materiaal. D'hoe loopt over van liefde voor de muziek en voor zijn vak. Ives of Bartók hebben die liefde zeker ook, maar de energie die ze niét stoppen in het veruitwendigen daarvan werkt een diepere vervlechting van vorm en inhoud en dus paradoxaal genoeg een algemenere geldigheid van hun werken in de hand. Open, een langgerekt proces van muzikale ontvouwing, waarvan de drie delen enigszins fractaalachtig dezelfde opbouw volgen, is op die manier een onderhoudend, maar weinig beklijvend werk. Werken die je bij het huiswaarts keren kunt nafluiten worden niet meer gemaakt, maar raar genoeg konden we ons even na de slotnoot het gevoel bij deze langgerekte climax al niet meer voorstellen.

Een volstrekt toevallige omstandigheid speelde wellicht ook haar rol: Annelies Van Parys' nieuwe werk Einklang, hier als appetizer voor Open, hanteert dynamisch een gelijkaardig principe, alleen vanuit een andere invalshoek. De kern is een soort akoestische parafrase, de antipode van 'Ausklang', het uitsterven van een klank. Van Parys keert dat fenomeen om, waardoor je, in verschillende tijdsformaten, een soort zucht krijgt die uitmondt in een 'spectrale apotheose'. Met zijn tien minuten heeft Einklang echter geen enkele symfonische ambitie, valt het ook makkelijker om kernachtig te zijn en te blijven. Zo kan de componiste zich met de allerfijnste sonore details bezighouden zonder dat het als klerkenwerk klinkt. Onwaarschijnlijk talentrijk overigens, maar onbedoeld de retorische werking van 'Open' wat ondermijnend.

Een mooie vermelding verdient zeker het Vlaams Radio Orkest onder Levi, dat op het scherp van de snee zat te spelen. Bartóks concerto is nog steeds moeilijk, maar dat is geen nieuws.

Wie Cathérine Van de Velde en VRO o.l.v. Yoel Levi Wat werken van D'hoe Van Parys, Bartók en Ives Waar en wanneer Zaterdag 19 november, Concertgebouw Brugge

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234