Dinsdag 22/06/2021

Flanellen revolutie

In de zomer van 1991 stond Pearl Jam met Ten aan de wieg van de grunge. Het debuut ging al dertien miljoen keer over de toonbank, en maakte van Pearl Jam een keurmerk. Een revolutie die nog steeds voelbaar is.

"Oh, I'm still alive!" Het is die etterende aanklacht van Eddie Vedder waarmee de wereld Pearl Jam leert kennen. 'Alive' is de speerpunt van Ten. Een debuut dat in de zomer van 1991 een schokgolf teweegbrengt: eentje waarmee vier veteranen uit de lokale rockscène van Seattle en hun nieuwe surfende frontman de muziekwereld op zijn kop zouden zetten.

Ten zal voor altijd verbonden blijven aan Nevermind van 'die andere band', Nirvana. Omdat die iconische plaat amper één maand na Ten verschijnt, omdat beide groepen uit dezelfde koude universiteitsstad stammen. En omdat beide het muzieklandschap veranderen.

En toch zijn de verschillen even significant. Daar waar in de attitude van Nirvana veel punk zit, staat Pearl Jam met beide benen diep in de classic rock. Deze groep speelt met een feilloos gevoel voor harmonie, gelardeerd met gitaarsolo's. En zanger Eddie Vedder, die legt zijn ziel bloot op vinyl.

L'union fait la force

De hoes van Ten zegt het allemaal: een broederband van tien handen die samen een geheel maken. Het is een visueel statement van hun samengaan, want Pearl Jam had normaal gezien nooit bestaan. Gitarist Stone Gossard en bassist Jeff Ament speelden bij Mother Love Bone, klaar voor de doorbraak. Tot hun zanger Andy Wood abrupt stierf aan een overdosis heroïne. Het is onlosmakelijk hoe de klank van Mother Love Bone terug te horen is op Ten. De rouwende muzikanten vinden troost in de rauwe teksten van een onbekende zanger.

Eddie Vedder blijkt de bepalende factor: Vedder bezingt het leven, gebruikt songteksten als therapie. 'Alive' is semibiografisch en verhaalt hoe een moeder aan haar tienerzoon vertelt dat de man van wie hij dacht dat het zijn pa was, niet zijn echte vader blijkt. Woede en emoties borrelen op. 'Jeremy' is een aanklacht over een jongen die zelfmoord pleegde voor de klas. Deze plaat raakt mensen, en is bovenal ook meer dan de grote singles. In 'Why Go' en 'Porch' rockt de groep als schuimbekkende bezetenen. 'Black' is misschien wel de mooiste kleur van Ten: een song vol delicate schoonheid, waarin de groep als geen ander diepgang en spankracht toont.

Critici blijven Nevermind vaak aanhalen als dé grondslag van de grunge. Nirvana was het imago van die muzikale beweging, maar Pearl Jam heeft de cijfers. Met dertien miljoen verkochte exemplaren laat Ten Cobain en co. ver achter zich. Pearl Jam bestormt de wereld. De beelden van Vedder, die zich op Pinkpop '92 in een kolkende massa stort, zijn haast even bekend als de plaat.

De groep, en dan vooral Eddie Vedder, zou het moeilijk krijgen om met dat immense succes om te gaan. Zeker na de zelfmoord van Cobain, zeker na het drama van Roskilde. De rauwe impact van hun debuut heeft Pearl Jam nooit echt kunnen evenaren, maar deze elf songs blijven ook nu moeiteloos overeind.

Haal de tien vinylplaten nu in huis
► demorgen.be/vinyl

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234