Maandag 03/08/2020

Rock Werchter

FKA twigs: "Ik sluit geen compromissen"

FKA twigs: "Ik sluit geen compromissen."Beeld PHOTO_NEWS

Is het een mensenmeisje of een cyborg? Dat was een van de meest gestelde vragen toen FKA twigs vorig jaar voor het eerst van zich liet spreken. De look van de Britse zangeres was al even eigenzinnig als haar muziek, en op korte tijd werd ze het rolmodel van een nieuwe generatie.

FKA twigs is te laat. De dag voor ons gesprek heeft ze zeven en een half uur vastgezeten op de Eurostar, waardoor de zangeres niet alleen haar eigen uitverkochte concert in Brussel miste, maar ter elfder ure ook onze geplande ontmoeting moest afzeggen. De frustratie voor het geannuleerde optreden lijkt nog niet helemaal weggeëbd wanneer ik haar de dag nadien uiteindelijk in Parijs tref. "Verstek laten gaan is het ergste wat je als artiest kunt doen, omdat je weet dat een heleboel mensen teleurgesteld zullen reageren. We hebben zelfs onderzocht of er op korte termijn nog een vliegtuig gecharterd kon worden, maar zelfs dan zouden we het niet gehaald hebben. België heeft dus nog een show te goed."

Met LP1 maakte FKA twigs een van de meest opmerkelijke platen van 2014. In de eindejaarslijstjes loofden de critici niet alleen haar intrigerende persoonlijkheid, maar hadden ze ook oor voor de eigenzinnige manier waarop de Britse haar r&b verbasterde met claustrofobische electronica, dwarse ritmes en door allerlei effecten gemanipuleerde zangpartijen. De conclusies waren meestal dezelfde: dit was een meisje om in de gaten te houden. Er werden vergelijkingen gemaakt met Björk, Kate Bush en Tricky, nog drie artiesten die zich aan de rand van de mainstream positioneren, en van daaruit met een behoorlijke regelmaat baanbrekende dingen blijven doen.

En inderdaad: het gebeurt niet zo vaak dat er een artieste opduikt bij wie het plaatje meteen helemaal klopt. Het artwork, de look, de sound én de songs. "Ik heb mijn leergeld vooraf betaald", zegt ze wanneer we samen koffie drinken in de lobby van het bescheiden driesterrenhotelletje waar ze vandaag is neergestreken. "Ik ben danseres geweest, heb in cabarets gezongen en op trouwfeesten gespeeld. Tussendoor trad ik ook nog zes nachten per week op in een nachtclub. Vreselijke gigs voor twintig pond (27 euro) per avond. En soms bleek achteraf dat ik niét betaald zou worden, waardoor ik de week nadien de huur van mijn appartement niet kon betalen. Ik ben al zevenentwintig, hé. Dat is niet jong meer. De meeste van die popsterretjes zijn twintig als ze voor het eerst opduiken. Met blinkende ogen en een paardestaart, klaar om eender wat te doen. In vergelijking daarmee ben ik al een oude oma die zichzelf jarenlang door de Londense clubscene heeft gesleurd. Heen en terug, op en neer. En dan nog een keer."

FKA twigs heet eigenlijk Tahliah Barnett en groeide op in Gloucestershire, voor ze naar Londen verhuisde. Ze werkte als achtergrondzangeres en danste in popvideo's, onder meer voor Kylie Minogue, Ed Sheeran en Jessie J. Ze werd in de metro gespot door fotograaf Matthew Stone, die vroeg of hij haar mocht fotograferen. Het resultaat van die shoot haalde de voorpagina van i-D Magazine, en nadien trokken ook haar eerste twee ep'tjes wat ruimere aandacht. Vervolgens werd LP1 genomineerd voor de prestigieuze Mercury Prize, maar moest daar uiteindelijk de duimen leggen voor Young Fathers. Het merendeel van haar video's werd intussen een paar miljoen keer bekeken op YouTube, en via televisieprogramma's als Later... with Jools Holland en Jimmy Fallon's populaire talkshow The Tonight Show groeide haar reputatie nog.

Dat ze intussen ook een beroemd lief heeft - Robert Pattinson,van de Twilight-films - zorgde ervoor dat de zangeres ook in media verscheen die anders niet geneigd zijn om veel pagina's op te offeren aan alternatieve artiesten. "Ik krijg meer aandacht uit die hoek sinds we onze relatie bekend hebben gemaakt", zegt ze op een toon die aangeeft dat het geen thema is waar ze dieper op in wil gaan. "Maar ik probeer dat soort dingen zo veel mogelijk te negeren. Net zoals ik de jaloerse reacties op Twitter probeer te negeren. Zelfs de meest racistische. Natuurlijk is dat niet fijn."

FKA twigs.Beeld Dominic Sheldon

Openlijk racisme

Twigs is afkomstig van een Spaanse moeder en een Jamaicaanse vader. "Ik ben geschokt door het openlijk racisme dat deze week op mijn Twitter-account werd uitgestort", tweette ze vorig jaar toen de Pattinson-fans het niet pikten dat hun idool niet langer 'beschikbaar' was. "Die scheldtirades behoren tot de meest gruwelijke dingen die ik ooit ervaren heb. Alleen: hij maakt me zo gelukkig dat het dat allemaal waard is. Dus als dat het compromis is om van dit soort liefde te kunnen genieten, then so be it." Het gerucht dat de twee deze zomer in alle stilte gaan trouwen, wil ze - begrijpelijk, want de paparazzi liggen op de loer - bevestigen noch ontkennen.

"Als je muziek maakt, weet je dat je beoordeeld zult worden. Je moet er tegenkunnen dat ze je stem niet leuk vinden. Of kritiek hebben op je kapsel. Dat maakt kunst net zo leuk: het is nooit voor iedereen. Maar om vandaag nog iemand aan te vallen op basis van huidskleur? Echt: ik dacht dat we dat stadium inmiddels wel voorbij waren."

Haar debuut werd gesmaakt, maar FKA twigs werd pas echt wereldnieuws toen ze een relatie begon met acteur Robert Pattinson.Beeld Getty images

Bijna klaar om op te geven

Twigs - een bijnaam die ze kreeg omdat ze de gewoonte heeft luid met haar gewrichten te kraken tijdens de opwarming van haar dansroutines - is naar eigen zeggen altijd in zichzelf blijven geloven. "Mijn criterium was: heeft het zin, wat ik doe? Is het de inspanning waard? Mensen hebben vaak een heel romantisch beeld van hoe het er in de entertainmentindustrie aan toe gaat. Wel, geloof me: de realiteit ziet er doorgaans een stuk minder glamoureus uit. Maar tot nog toe was het antwoord op die vraag altijd positief. Dus ik heb geen reden tot klagen.

"Wat niet wegneemt dat op tournee gaan vreselijk zwaar blijft. Het is meer dan dat uur dat je op het podium staat. Ik heb X Factor niet gewonnen, hè? Of Idool. Dat soort muzikanten staat in een vingerknip op de podia waar ik jarenlang heb moeten voor werken. Ik heb niet dezelfde energie als zo'n jonge spring-in-'t-veld die alles wat haar overkomt nog spannend en opwindend vindt. De voorbije zeven jaar heb ik vrijwel elke week opgetreden. Dat laat onvermijdelijk sporen na. En ik geef toe: soms heb ik er fysiek zo onderdoor gezeten dat ik bijna klaar was om het op te geven. Bijna."

Twigs begon songs te schrijven toen ze acht was, en stapte op haar vijftiende voor het eerst een professionele opnamestudio binnen. Die liefde voor muziek bleek genetisch bepaald. Haar biologische vader was jazzmuzikant, al duurde het tot haar achttiende voor ze hem leerde kennen. Financieel had de familie het niet breed. Maar ze kreeg wel een beurs om naar een privéschool in de buurt te gaan. Daar raakte ze geïnteresseerd in mode en kledij. Het is een interesse die vandaag een wezenlijk onderdeel uitmaakt van hoe ze zich naar de buitenwereld presenteert. Haar excentrieke kledingstijl - en de opvallende manier waarop ze make-up draagt - zorgden ervoor dat de jonge Britse vandaag in het hipstermilieu opgang maakt als fashionicoon. Zelfs noemt twigs haar opvallende look een verlengde van haar persoonlijkheid, en iets waar ze goed over nadenkt. De visuele vormgeving van haar video's - het merendeel overigens zelf geregisseerd - beklemtoont dat beeld nog. "Vooral de prille fase van clips maken vind ik fijn. Foto's zoeken, ideeën aftoetsen, een concept uitwerken en daar de geschikte mensen voor vinden: daar krijg ik een enorme kick van. De vormgeving is belangrijk, maar de muziek staat altijd centraal."

Beeld Eiko Ojala

Randfenomeen

De clips bleken alleszins opvallend genoeg om de aandacht te trekken van Google, die twigs vroeg om een promotievideo voor het bedrijf op te nemen. De zaken gaan goed, en jawel: ze is blij met de erkenning. Al geeft de zangeres tijdens ons gesprek meermaals aan dat het wel lijkt of het over iemand anders gaat wanneer het succes van de plaat ter sprake komt.

Naar haar gevoel doet haar debuut het helemaal niet zo goed als de buitenwereld vaak aanneemt. Ik merk op dat LP1 de Amerikaanse top 30 heeft gehaald, en in Groot-Brittannië nog beter deed. Lang niet kwaad, toch? Ze haalt de schouders op. "Tot vandaag draaien we ternauwernood break-even, dus ik ervaar al die drukte om de cd heel anders dan de meeste mensen. Het is niet omdat je een hype bent of door een hipsterpubliek in de armen wordt gesloten dat het geld plots binnenrolt. Als je het vergelijkt met wat Beyoncé of Jay-Z verkopen, is de omzet die ik met de mijne draai peanuts. En dat is de maatstaf.

"Niet dat ik per se in die categorie wil spelen, maar ik vind van mezelf wél dat ik een goeie plaat heb gemaakt die het verdient om door een zo groot mogelijk publiek gehoord te worden. En als je dan ziet welke graad van succes figuren als David Guetta en Rihanna bereiken, dan kan ik niet anders dan vaststellen dat ik eerder een randfenomeen ben. Ik spreek voornamelijk mensen aan die op zoek zijn naar iets anders, en dat is per definitie een niche."

Eveneens een alsmaar krapper wordend segment in de popmuziek: controlefreaks die elk onderdeel van hun carrière strikt onder controle houden. Als ik twigs naar haar rolmodellen vraag, moet ze daar niet lang over nadenken. Buiten de muziek haalt ze Josephine Baker aan, de legendarische danseres, zangeres en actrice, en de eerste zwarte vrouw die in 1934 een prominente rol kreeg in een speelfilm. "Iemand die in moeilijke omstandigheden haar weg heeft gevonden, en alleen al daarom een belangrijke inspiratiebron."

Verder haalt ze Prince aan, nog zo'n alleskunner. "Dat blijft een toonaangevend artiest, vind ik. Het is iemand die zijn talent centraal stelt in alles wat hij doet. Ik vind: als je een speciale gave hebt moet dat hetgene zijn waar je door vooruit wordt gedreven. Ik ben een enorme perfectionist. Eigenlijk voer ik dezelfde campagne als Rihanna, maar dan zonder geld en zonder middelen. Mijn songs worden niet voor me geschreven, en per plaat komen er geen elf producers aan te pas. Ik kan niet naar een productiehuis bellen om de tien scenario's te overlopen die ze voor mijn volgende videoclip hebben uitgedacht. Ik doe alles zelf. Als ik om een danser verlegen zit, ga ik in Londen gewoon de straat op tot ik die gespot heb. Soms zit ik om drie uur 's nachts nog te scouten in discotheken. Ik leg zelf contacten, vraag telefoonnummers en bel de dag nadien persoonlijk terug met de vraag of ze met me willen komen meedansen. Vermoeiend, maar de voldoening als iets lukt is wél navenant. Het zorgt ervoor dat ik me heel puur voel als artiest. Heel eerlijk, ook. Als ik het verkloot is het 100 procent mijn fout. Dan is er niemand die ik de schuld kan geven. Maar als het lukt is het net zo goed helemaal mijn verdienste."

Opnieuw: een arbeidsintensieve manier van werken, maar de zangeres beschouwt het als een princiepskwestie. "Als je het lef hebt om jezelf een artiest te noemen, is het minste wat je kunt doen je eigen muziek schrijven, en zelf bepalen hoe je daarmee naar buiten komt. Ik snap niet hoe je een liedje kunt zingen dat iemand anders voor je bedacht heeft. Begrijp me niet verkeerd: ik vel geen waardeoordeel. Misschien halen zulke mensen hun voldoening uit optreden voor een publiek en zit hun passie daar. Maar er gaapt een diepe kloof tussen de muziek- en de entertainmentindustrie. Als je in de eerste categorie zit, kan je jezelf moeilijk een schouderklopje geven omdat je het strikte minimum doet. Vroeger was het gebruikelijk dat je een vinger in de pap had bij elk aspect van je carrière."

Onze tijd zit er bijna op. Ze wil nog wat kwijt over de gruwelen van op tournee gaan, en excuseert zich omdat ze eerder zo bits reageerde toen ik opmerkte dat het haar behoorlijk voor de wind gaat. "Er zijn zo veel dingen waar mensen geen weet van hebben. Zoals: op je eerste tournee verdien je niks. Integendeel: je verliest geld. Ik ben nu bijna een jaar de baan op, heb me letterlijk en figuurlijk kapot gewerkt. En wat is het resultaat? Dat ik duizenden en duizenden ponden in het rood sta. Dat valt totaal niet met elkaar te rijmen, toch? Soms heb ik dagen dat ik echt niet wil optreden. Als ik weer eens in een vreselijk goedkope hotelkamer zit, vol verdachte vlekken op de vloer en in de lakens. En dan heb ik tien koffers met kleren mee, en is er geen plek om ze neer te zetten. Dan voel ik me geen mens, maar een voorwerp dat van stad naar stad wordt gesleurd.

"Tegelijk is het cliché waar: na een halve minuut op dat podium is alles vergeten. Ook al zit ik in een stad waar de menukaart in een taal is opgesteld die ik niet begrijp, was het vliegtuig te laat en in mijn huid geschilferd door de slechte airconditioning. Die gelukzalige gezichten op de eerste rij maken alles goed. Dan stap ik achteraf het podium af, en zou ik het liefst van al nog een optreden spelen. Alleen: dat gevoel blijft niet hangen, en twee dagen later begint het hele spelletje weer van vooraf aan. Mijn gezeur inbegrepen."

FKA twigs.Beeld Alex Vanhee
FKA twigs.Beeld PHOTO_NEWS

Man, kind, kat, hond

We lopen samen naar de uitgang. Zij speelt vanavond opnieuw een uitverkocht concert. Ik heb een trein te halen. Nog snel polsen of twigs voor zichzelf ook een visie op langere termijn in het achterhoofd heeft. "Niet wat mijn carrière betreft", zegt ze. "Ik plan niks. Natuurlijk: ik wil groeien. Maar dan zonder compromissen te sluiten, wat vandaag niet evident is. Ik krijg nu al aanbiedingen die mijn leven een nieuwe wending zouden kunnen geven. Allemaal kansen die ik niet gegrepen heb omdat ik me er ongemakkelijk bij voelde. Onlangs kreeg ik een remix van 'Video Girl' doorgestuurd, waarvan iedereen meteen hoorde dat het een megahit zou worden. Maar ik vond het een walgelijke versie, en ik werd er diep ongelukkig van. Dus mijn reactie was: no way. Ook al had ik op die manier vast in één klap al mijn schulden kunnen aflossen.

"Ik kan dus moeilijk inschatten hoe ver ik met zo'n houding zal geraken, en hoe lang mijn houdbaarheidsdatum reikt. Ik weet alleen dat ik me niet anders kan voordoen dan ik ben. In mijn privéleven wil ik hetzelfde als iedereen. Over een jaar of vijf zal ik 33 zijn. Een mooie leeftijd om zwanger te worden. Zo zie ik mezelf, later: op blote voeten. Met man, een hond en een kat. En met zicht op een rozentuin. Dat lijkt me de definitie van geluk."

LP1 van FKA twigs is verschenen bij XL Recordings. Op vrijdag 26 juni staat ze om 21.30 uur in de KluB C van Rock Werchter

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234