Zondag 20/10/2019

Levanta

Fixaties en afluisteren doen hoofdarts das om

Hoofdgeneesheer Jan De Varé in een time-outkamer in psychiatrisch centrum Sint-Jan-Baptist in Zelzate. Beeld Eric de Mildt

Jan De Varé is niet langer de hoofdarts bij Levanta, de hoogbeveiligde afdeling van het psychiatrisch centrum Sint-Jan-Baptist. Levanta kwam vorig jaar in opspraak nadat bleek dat de zorginstelling de geïnterneerde vrouwen te vaak afzondert, fixeert en afluistert. Ondertussen past Levanta zijn beleid aan en het vertrek van De Varé zou daarin passen.

Officieel gaan De Varé en de Broeders van Liefde, de eigenaar van het psychiatrisch centrum, uit elkaar ‘in onderling overleg’. Beide partijen willen geen uitleg daarover kwijt, omdat er vertrouwelijkheid is afgesproken. Het personeel is eind maart al op de hoogte gebracht en De Varé moet niet op staande voet opstappen. Toch valt zijn vertrek niet los te zien van de wantoestanden die vorig jaar aan het licht kwamen.

In april 2018 maakte De Morgen bekend dat het aantal afzonderingen in Levanta enorm hoog ligt. Het gaat om een aparte vleugel van het psychiatrisch centrum Sint-Jan-Baptist in Zelzate, dat ruimte biedt aan maximaal negentien vrouwen, veroordeeld voor zware delicten, zoals moord, poging tot doodslag en brandstichting of een resem minder zware misdaden, zoals inbraken of diefstallen, vaak om verslavingen te kunnen betalen. In 2017 bleken er 831 afzonderingen te zijn gebeurd, of gemiddeld meer dan twee per dag. Regelmatig werden de vrouwen ook gefixeerd, met een 7-puntfixatie, waarbij iemand dus op zeven punten wordt vastgebonden.

(Ex-)personeelsleden en familieleden van patiënten getuigden ook over de behandelwijze in Levanta. In de private ruimte, waar patiënten samenzitten met familie, de ombudspersoon of zelfs hun advocaat, bleek niet alleen cameratoezicht te zijn, maar werden ook geluidsopnames gemaakt. Psychiater en hoofdarts Jan De Varé ontkende dat aanvankelijk, maar in augustus kwam een verslag van de Vlaamse Zorginspectie naar buiten dat dezelfde vaststellingen deed. 

Levanta, de hoogbeveiligde afdeling voor vrouwelijke geïnterneerden in het psychiatrisch centrum Sint-Jan-Baptist Beeld Eric de Mildt

Het repressieve beleid werd toegeschreven aan de visie van De Varé. Het Vlaams Agentschap Zorg en Gezondheid riep de directie van het ziekenhuis op tot “verbeteringen op korte en middellange termijn”. Het afluisteren werd onmiddellijk stopgezet, maar intussen maakte Levanta ook een nieuwe versie van zijn huishoudelijk reglement en zijn procedures voor vrijheidsberoving over aan het Vlaams Agentschap. Het agentschap vroeg daarop om een aantal extra aanpassingen.

“De procedure voor vrijheidsbeperking is bijvoorbeeld aangepast zodat ze minder wordt toegepast, maar ze moeten toch nog meer aangeven welk preventief beleid ze gaan invoeren om daarvoor te zorgen”, zegt Joris Moonens, woordvoerder van het agentschap Zorg en Gezondheid. “Welke alternatieven hebben ze voor vrijheidsbeperking? Als we die antwoorden hebben, gaan we evalueren of een nieuwe inspectie ter plekke nodig is.”

‘Indianenverhalen’

Vanuit het Agentschap Zorg en Gezondheid zou geen druk zijn gezet om hoofdarts De Varé aan de kant te schuiven. Het centrum krijgt nog tot eind deze maand voor de extra aanpassingen.

Bepaalde maatregelen kan je snel nemen, zoals het verwijderen van camera’s, maar het veranderen van de visie en methodiek vraagt meer werk omdat je hiervoor een traject met het interdisciplinair team moet doorlopen”, zegt Raf De Rycke, voorzitter van de Broeders van Liefde. De Rycke wil er niet op ingaan of dat verschil in visie de reden is voor het vertrek van De Varé. Een insider van het dossier: “Het was geen geheim dat De Varé een visie had met een belangrijk rol voor vrijheidsbeperking, dus als die hoofdarts niet in die nieuwe richting kan meestappen, was zijn vertrek het logische gevolg.”

De raad van bestuur van de Broeders van Liefde gaat nu in overleg met artsen en directie een opvolger aanduiden voor De Varé. Knack berichtte begin deze maand dat De Varé een evaluatie onderging en daarom de toegang tot de kliniek ontzegd was, maar dat ontkent het centrum. In augustus 2018 noemde minister van Volksgezondheid Maggie De Block (Open Vld) de klachten die in De Morgen verschenen nog “indianenverhalen”. Nu reageert ze liever niet. “Dit is een interne personeelskwestie”, klinkt het op haar kabinet.

Levanta, de hoogbeveiligde afdeling voor vrouwelijke geïnterneerden in het psychiatrisch centrum Sint-Jan-Baptist Beeld Geert Braekers
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234