Zondag 19/01/2020

Drie vragen

Fiscaal expert: ‘Elke drukkingsgroep die iets wil forceren, probeert dat via de fiscaliteit’

Herman De Cnijf Beeld RV

Vanaf 1 september wordt een verzekering voor rechtsbijstand fiscaal aftrekbaar, wat een korting tot 124 euro kan opleveren. Tegelijkertijd trekken verzekeraars hun premie gevoelig op. Herman De Cnijf, directeur van de Fiscale Hogeschool in Brussel, ziet een ‘koterijenmentaliteit’ in ons belastingsysteem.

Is die nieuwe maatregel zo pervers als het klinkt? Vooral de verzekeraars lijken het fiscale voordeel in hun zakken te stoppen.

“Ik heb natuurlijk geen zicht op de kosten die verzekeraars moeten aanrekenen om hun rechtsbijstand te verzorgen. Maar voor een stuk lijkt het wel een perverse afgeleide zoals we die ook al in andere sectoren hebben gezien. Toen de leningen voor woningen wat goedkoper werden dankzij de woonbonus, gingen de prijzen omhoog omdat het voordeel door de banken gewoon wordt doorgerekend. We hebben het vermoeden dat die dynamiek zich ook heeft voorgedaan bij de fiscaal voordelige zonnepanelen enkele jaren geleden, al is daar weinig onderzoek naar gebeurd.”

“Dat ontlokt bij veel economen en fiscalisten al eens de bedenking dat fiscaliteit eigenlijk niet gemaakt is om dit soort zaken te stimuleren, of toch hoogstens om een tijdelijke motivatie te bieden om iets in gang te steken. Je kan je afvragen of het herverdelende effect dat fiscaliteit beoogt nog wel plaatsvindt binnen de huidige koterijenmentaliteit. Elke drukkingsgroep die vandaag iets wil forceren, tracht dat te doen via de fiscaliteit, denk maar aan de verschillende btw-verlagingen.”

Kan je het verzekeraars kwalijk nemen dat ze zo’n fiscale maatregel naar hun hand zetten?

“We leven in een vrijemarkteconomie. Je kan het een bedrijf moeilijk kwalijk nemen dat ze merken dat hun klanten niet gaan lopen omdat de prijs van een polis omhoog gaat. Stel dat je op een verzekering van 200 euro een korting van 70 euro krijgt, en de verzekeraar trekt de prijs op naar 250 euro, dan betaal je als klant netto nog steeds ‘maar’ 180 euro. Waarom zou je je contract dan opzeggen? Verzekeraars zetten die enorm lage prijselasticiteit gewoon naar hun hand.”

In De ochtend op Radio 1 trok Open Vld-Kamerlid Vincent Van Quickenborne van leer tegen de vele fiscale aftrekken. Zijn idee: schaf ze af en verlaag de belastingtarieven, waardoor mensen netto meer overhouden. Een goed idee?

Meneer Van Quickenborne zat zelf in het parlement toen die maatregelen zijn goedgekeurd, je moet wel een beetje weten wat je wil. Ik vermoed dat dit vooral een manoeuvre is in aanloop naar de nieuwe regeringsvorming. Zo’n visie moet nu eenmaal in een regeerakkoord neergeschreven worden, wil het kans hebben op slagen.”

“In theorie is zijn voorstel zeer wenselijk. Ook Albert Tiberghien (grondlegger van de Belgische fiscaliteit MM) hield ooit een opmerkelijk pleidooi voor zo’n zuivere vorm: vervang de inkomstenbelastingen door verbruiksbelastingen, dan is het aan elk individu om die 100 euro te besteden zoals hij of zij zelf belieft.”

“Alleen leven we niet in het Utopia van Thomas More. We gaan ons complexe belastingsysteem niet van vandaag op morgen wijzigen en bij een trage omschakeling zal je ook van die perverse effecten zien: inkomsten die uitgesteld worden en uitgaven die naar voren geschoven worden.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234