Woensdag 23/06/2021

Vijf vragen aanBernice Bovenkerk

Filosoof Bernice Bovenkerk: ‘Een wild dier mag mij na mijn dood best opeten’

Bernice Bovenkerk: ‘Als je het recht van de sterkste doortrekt, kan je ook zeggen: mannen zijn sterker, dus ze mogen zich vrouwen toe-eigenen. Dan krijg je een wereld die niemand wil.’ Beeld Paul Breuker
Bernice Bovenkerk: ‘Als je het recht van de sterkste doortrekt, kan je ook zeggen: mannen zijn sterker, dus ze mogen zich vrouwen toe-eigenen. Dan krijg je een wereld die niemand wil.’Beeld Paul Breuker

Het recht dat de mens zich toekent om dieren te eten is nergens op gebaseerd, schrijft de Nederlandse filosoof Bernice Bovenkerk in 10 miljard monden, een bundel artikelen van Wageningen University & Research over de toekomst van ons voedsel. ‘Dieren hebben net zo goed recht op leven als mensen.’

U zegt dat we een antropocentrisch voedselsysteem hebben.

“Simpel gezegd komt dat erop neer: het enige dat waarde heeft, is de mens, al het andere heeft slechts in zoverre waarde dat het iets oplevert voor mensen. In een niet-antropocentrisch systeem zeg je dat dieren ook waarde hebben.”

Wil dat zeggen dat dieren en mensen gelijk zijn?

“Lange tijd is beweerd dat de mens boven het dier staat omdat wij intelligent zijn en moreel besef hebben. Maar er zijn in het dierenrijk voorbeelden van al die eigenschappen te vinden. Mensapen hebben rechtvaardigheidsgevoelens, ratten voelen empathie. Nog belangrijker: er zijn ook mensen die niet al die eigenschappen hebben. Baby’s hebben geen moraal. Toch tellen zij ook mee.”

“Mensen en dieren zijn niet gelijk: ze verschillen van elkaar. Maar er is een onderscheid tussen gelijkheid en gelijkwaardigheid. Gelijkwaardigheid wil zeggen dat je ook kijkt naar de belangen van de ander.”

Het is de natuur. De leeuw eet de gazelle, wij het varken.

“Dat is het recht van de sterkste. Als je dat doortrekt, kan je ook zeggen: mannen zijn sterker, dus ze mogen zich vrouwen toe-eigenen. Dan krijg je een wereld die niemand wil. Bovendien: een leeuw is een carnivoor. Wij niet. Wij zijn omnivoren, wij hóéven geen vlees te eten. Bovendien is er weinig natuurlijks aan de manier waarop wij vlees produceren.”

Als je vindt dat mensen dieren kunnen eten, moet je consequent zijn, schrijft u: dan geldt het omgekeerde ook.

“Als een dier een natuurlijke dood is gestorven, vind ik er niets op tegen dat je het opeet. Ik zou er geen probleem mee hebben mijn lichaam na mijn dood ter beschikking te stellen. Het liefst wil ik dan wel door wilde dieren gegeten worden. Maar ik zou mijzelf daarvoor niet laten doden. Dan kun je dat van een dier ook niet verlangen.”

Moeten we dan allemaal veganist worden?

“Theoretisch is dat waarschijnlijk het beste. Maar er zijn meer waarden die je moet afwegen: culturele waarden, samen eten met je familie. De reden waarom mensen vlees eten is invoelbaar: ze vinden het lekker. Dan vinden ze smaak belangrijker dan rechtvaardigheid. Iedereen moet dat voor zichzelf beslissen. Als je dat echt meent, vind ik dat legitiem.”

“Het is de tragiek van de mens. Anders dan een leeuw zien wij wat de gevolgen zijn van onze manier van eten. Wij zien ook dat we het zo niet hoeven doen, dat het slecht is voor de wereld. Dan weet je ook dat je niet weg kan kijken. Maar je mag ook wel een beetje mild zijn voor jezelf. Zelf eet ik al meer dan dertig jaar vegetarisch. Ik heb ook vaak geprobeerd om helemaal veganistisch te eten. Dat is mij telkens een paar maanden gelukt. En ik ben er elke keer tegenaan gelopen hoe moeilijk dat is. Wij zitten in een systeem dat gebaseerd is op het gebruik van dieren: in ontzettend veel producten zitten dierlijke ingrediënten. De morele werkelijkheid is complex: je kan nooit helemaal het goede doen.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234