Zondag 04/12/2022

Filmawards: keurmerk of niemendal?

De Vlaamse film verovert de wereld. Afgaande op de stroom persberichten over buitenlandse triomfen van de vaderlandse film lijkt het althans zo. Maar hoe relatief is dat internationaal succes?

Die ochtend in de mailbox: 'Vlaamse films triomferen op Festroia'. In Setubal, een Portugees stadje van goed 120.000 inwoners, vielen dit weekend op het plaatselijke filmfestival zowaar vier Vlaamse films in de prijzen. Het jubelbericht is het meest recente in een lange rij verslagen over het succes van de Vlaamse film in allerlei buitenlanden. Succes dat trouwens ook in cijfers te vatten is. Vorig jaar sleepten de Vlaamse films 1.410 selecties in het festivalcircuit in de wacht. Die leverden uiteindelijk 298 prijzen op. Dat zijn er een stuk meer dan een jaar eerder toen de Vlaamse cineasten op 961 selecties en 113 prijzen bleven steken. Maar wat zijn die cijfers waard? Durf je als filmmaker een Gouden Dolfijn, gewonnen in het Portugese Setubal, op je schouw zetten? Of wacht je voor het vullen van je prijzenkast beter op beesten met wat meer prestige? Een Leeuw uit Venetië bijvoorbeeld, of een Berlijnse Beer.

"Prijzen zijn prijzen", zegt Dirk Impens, die als producent van The Broken Circle Breakdown mocht delen in de Portugese feestvreugde. "Winnen is altijd leuk, waar ter wereld je dat ook doet." Dries Phlypo van productiehuis A Private View, dat in Portugal met Brasserie Romantiek in de prijzen viel, is dezelfde mening toegedaan. "Iedere mens twijfelt wel eens aan zichzelf, zeker in de creatieve sector. Voor een filmmaker is een bekroning op een filmfestival, hoe klein of obscuur ook, sowieso een enorme mentale opsteker."

Maar niet iedereen loopt even hoog op met het festivalcircuit. "Driekwart van die festivals zijn niet meer dan een soort masturbatieclub voor filmmakers", klinkt het bij een regisseur die zijn naam liever niet in de krant wil. "Het is niet meer dan bezigheidstherapie. Maar dat mag niet hardop gezegd worden omdat het afschuimen van die festivals voor veel collega's een fulltime bezigheid is."

Uit de hand gelopen

"Natuurlijk moet je de waarde van bepaalde festivals relativeren", geeft Impens toe. "Er worden jaarlijks vierduizend festivals georganiseerd. Dan is het logisch dat daar een paar festivals tussen zitten die niet meer zijn dan een uit de hand gelopen initiatief van de plaatselijke middenstand." Al is dat geen reden om je film er niet voor in te schrijven. Een onderscheiding op een filmfestival dient immers niet alleen om het eigen ego te strelen. Het is ook een manier om je film onder de aandacht te brengen. In de eerste plaats in het land waar het festival plaats vindt natuurlijk, maar ook in andere buitenlanden en zelfs op het eigen grondgebied heeft zo'n prijs zijn effect.

"Dankzij de publieksprijs die Brasserie Romantiek afgelopen weekend in Portugal won hebben we nu al uitnodigingen voor twee andere festivals op zak", vertelt Phlypo. "En wanneer berichten over die buitenlandse winst het thuisland bereiken, komt je film ook daar nog eens in de belangstelling te staan." Of het dan om een groot of een klein festival gaat, speelt daarbij geen rol. "Mijn buurvrouw kent het verschil niet tussen het filmfestival van Cannes en dat in Setubal. En zij is lang niet de enige."

Vooral voor moeilijkere films die buiten het commerciële circuit vallen, zijn de festivals een zegen. "Een prijs op zo'n festival, of zelfs maar een selectie, is toch een soort keurmerk", vertelt Bert Hamelinck van Caviar, het productiehuis achter films als Het varken van Madonna, Bo en Smoorverliefd. "Het stimuleert mensen om de film te gaan zien."

Dat de buitenlandse carrières van Vlaamse films met de regelmaat van de klok in de media opduiken, is de verdienste van het Vlaams Audiovisueel Fonds (VAF), dat bij elke selectie en elke prijs, hoe onbeduidend ook, een persbericht de wereld in stuurt. "Het is onze job om de Vlaamse film in de kijker te zetten", vertelt directeur Pierre Drouot.

Maar het VAF doet meer dan dat. Door nu en dan bij een aantal festivalorganisatoren op de koffie te gaan, proberen Drouot en co. de Vlaamse film wat makkelijker op filmfestivals wereldwijd binnen te loodsen. Met succes trouwens. Maar moet het VAF de festivals waarover het bericht toch niet wat beter kaderen? Is elke prijs wel een persbericht waard? "Er bestaan geen verwaarloosbare prijzen", vindt Drouot. "Je hoeft mij ook niet te vragen waar Setubal precies ligt, maar als op dat festival vier Vlaamse films in de prijzen vallen, dan is dat het vermelden waard."

Water aan de lippen

Drouot stuurt zijn berichten bovendien niet alleen naar nieuwsredacties. "Die persberichten hebben een dubbel doel. Ze belandden ook in de mailbox bij een hele reeks politici en belangengroepen. Kwestie van te laten zien hoe belangrijk de audiovisuele sector voor Vlaanderen is." Een strategische aanpak die zijn vruchten afwerpt. "Je moet als filmsector je verdiensten in de verf zetten", vindt ook Phlypo. "Kijk naar wat er nu in Nederland gebeurt. Daar hebben ze dat de voorbije jaren veel te weinig gedaan en dus krijgen ze nu vanuit politieke hoek de rekening gepresenteerd. Door het fors terugschroeven van de subsidies valt de Nederlandse productie terug van 46 films vorig jaar tot 24 dit jaar."

Maar de uitgebreide promocampagne van het VAF is een dubbelsnijdend zwaard. "Wie afgaat op de persberichten zou kunnen denken dat het de Vlaamse productiehuizen voor de wind gaat", zegt Hamelinck. "Terwijl de meeste onafhankelijke huizen het hoofd met moeite boven water kunnen houden. We moeten dringend op zoek naar structurele maatregelen om de toekomst van de audiovisuele sector veilig te stellen. Want met filmprijzen, hoeveel je er ook wint, krijg je de balans van je bedrijf niet in evenwicht."

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234