Woensdag 16/06/2021

film u morgan spurlock over zijn fastfood-documentaire 'super size me'

'Zes weken na de premi�re van mijn film heeft McDonald's de Super Size afgevoerd. Toeval natuurlijk'

'Ik krijg nog steeds het water in mijn mond'

In de VS is zwaarlijvigheid al officieel een 'nationale epidemie'. Hoe het zover is kunnen komen, wordt onder meer duidelijk gemaakt in de hallucinante documentaire Super Size Me. Filmmaker Morgan Spurlock promoveerde zichzelf tot proefkonijn en trakteerde zichzelf een maandlang op een 'dieet' van fastfood bij McDonald's.

Amsterdam

Van onze verslaggever ter plaatse

Jan Temmerman

De documentaire registreert de (fysieke en mentale) metamorfose van Spurlock, en het commentaar van zijn veganistische vriendin op hun veranderde seksleven. Spurlock besteedt ook veel aandacht aan de marketingtechnieken van McDonald's, die blijkbaar zo succesvol zijn dat jonge kinderen geen enkel probleem hebben om Ronald McDonald, de clown van de keten, te herkennen, terwijl ze bij een afbeelding van Jezus Christus denken dat ze met president Bush te maken hebben. De documentaire is zowel grappig als angstaanjagend en heeft al voor een hele resem neologismen gezorgd, van McDocumentary en McDiet over McOlympics en McConnoisseur, tot McAddition.

Het gesprek heeft plaats in Amsterdam, een van Spurlocks vele stopplaatsen op zijn hectische promotietournee voor Super Size Me. Hij ziet er opnieuw fit en gezond uit, al heeft het zo'n veertien maanden geduurd vooraleer hij alle extra gewicht weer kwijt was. "Alles is weer normaal", zegt hij. "Recente bloedtesten hebben uitgewezen dat mijn leverfunctie weer normaal is, dat mijn cholesterol, mijn bloeddruk en al de rest weer op het peil is van toen ik aan dit project begon. En de dokters lijken ervan overtuigd dat er geen blijvende schade is.

"Het idee voor deze documentaire kreeg ik in 2002 op Thanksgiving. Dat is de gulzigste feestdag in de VS. We proppen ons allemaal vol met kalkoen en liggen dan voor de tv op de sofa te bekomen. Het is ook de enige dag waarop zowat iedereen in Amerika nog eens zelf kookt. Een maand eerder had ik voor het eerst gehoord van de aanklacht die twee zwaarlijvige meisjes tegen McDonald's hadden aangespannen. In eerste instantie vond ik dat waanzinnig, een voedingsbedrijf ervan beschuldigen dat het je eten verkoopt. Maar dan hoorde ik ook hoe de marketing van McDonald's zich speciaal op jonge kids richt, hoeveel ingrediënten ze gebruiken bij zoiets eenvoudigs als frietjes of een Chicken McNugget, enzomeer.

"Alhoewel ik het niet eens was met die rechtszaak, vond ik het onderwerp zeker een discussie waard. Op die Thanksgiving, thuis bij mijn moeder, zag ik op tv dan toevallig een woordvoerder van McDonald's die kwam vertellen dat er geen enkel verband aangetoond kon worden tussen de zwaarlijvigheid van die meisjes en McDonald's. 'Ons voedsel is gezond, het is voedzaam, het is goed voor u', zei die woordvoerder. Toen dacht ik: als dat inderdaad zo is, moet ik toch in staat zijn om dertig dagen na elkaar bij McDonald's te eten zonder neveneffecten. En dus besloot ik mezelf een maand te onderwerpen aan het all-American diet van te veel eten en te weinig beweging."

Was het makkelijk om het project gefinancierd te krijgen?

"Zeer gemakkelijk, want ik heb alles zelf betaald. (lacht) Het geld elders vinden zou zeer moeilijk geweest zijn, want iedereen was bang dat dat reusachtige bedrijf de productie zou verhinderen. Ik heb de film uiteindelijk voor zo'n 65.000 dollar kunnen maken."

Er moeten heel wat medische kosten geweest zijn, want u hebt zich de hele tijd door verschillende specialisten laten volgen en onderzoeken?

"Ja, maar die kosten heb ik gerecupereerd via de ziekteverzekering van mijn ex-vrouw. (lacht) 'Ik kan niet geloven dat je dat gedaan hebt', zuchtte zij toen ze het te weten kwam."

Is er een moment geweest waarop u het hele project wilde stopzetten?

"Zeker, dag 21 was zo'n bang moment. Vooraf hadden de drie dokters gezegd dat er niet zoveel zou gebeuren. Ik zou misschien wat verdikken en mijn cholesterolgehalte zou wat stijgen, maar zelfs dan vond ik dat er nog een goede film in zat. Stel dat mijn cholesterolgehalte gedurende die maand met tien punten gestegen was en vermenigvuldig dat met twaalf. Wat zou het effect dan zijn op jaarbasis? En na een aantal jaren? Maar op dag 21 voelde ik mij echt ziek en bleek mijn lever vol vet te zitten. De dokters vonden dat ik moest stoppen. Iedereen zei hetzelfde, mijn vriendin, mijn vader, mijn moeder, allerlei vrienden, andere dokters. Maar het laatste telefoontje was met mijn oudere broer. Het soort broer dat als je opgroeit dingen zegt als: 'Spring maar van het dak. Dat is leuk.' (lacht) En hij zei: 'Morgan, er zijn mensen die hun hele leven die rotzooi eten. Denk je echt dat die negen resterende dagen jou het leven zullen kosten?' En dus heb ik doorgezet."

Wat mij vooral verbaasde, was het verslavingseffect.

"Als ik vandaag alleen nog maar een BigMac ruik, krijg ik nog steeds water in de mond, zoals die hond van Pavlov. Ik heb nog steeds zin om erin te bijten. Maar ik krijg het niet meer binnen. Het smaakt niet meer naar voedsel. Het smaakt zeer artificieel, zeer chemisch, zeer gefabriceerd. Als ik nu zo'n frietje eet, smaakt het voor mij naar gerookt plastic. Maar ik hou nog steeds van een goede cheeseburger, maar dan zal ik die niet eten in een of andere fastfoodketen, maar in een diner of een klein familierestaurantje waar ze nog verse ingrediënten en echt lekkere kaas gebruiken. Maar er was inderdaad sprake van een soort verslaving. Ik kreeg soms hevige hoofdpijn, en van zodra ik iets gegeten had, was het voorbij. Ik geloof echter niet in de theorie dat er allerlei ingrediënten worden toegevoegd die voor een verslavend effect zorgen, zoals de tabaksproducenten met sigaretten doen. Ik geloof wel dat als je de gewoonte aanneemt om dingen te eten en te drinken die vol zitten met vetten, met suikers, met cafeïne, en wat dies meer zij, dat je lichaam dan inderdaad behoefte aan die stoffen krijgt."

Dertig dagen lang hebt u ontbijt, lunch en avondeten genuttigd bij McDonald's.

"Ja, men zegt nu wel dat dat onrealistisch is omdat 'niemand zoiets doet'. Maar het gaat om het algemene voedingspatroon. Vooral in de VS is fastfood ook een way of life geworden. En intussen exporteren we die naar de hele wereld. En als iemand 'slechts' een paar keer per week bij McDonald's binnenstapt, denk je dan dat hij of zij de rest van de week gezond eet?"

Waarom hebt u McDonald's als doelwit gekozen?

"Ik had hetzelfde inderdaad ook kunnen doen bij Burger King, bij Taco Bell, bij Wendy's of bij andere ketens. Maar McDonald's is de grootste. Zij zijn marktleider. Iedere dag voeden zij 46 miljoen klanten. Dat is enorm. Dat is 4,5 keer de totale Belgische bevolking. Elke dag! Alles wat zij doen, wordt door de anderen gevolgd. Zij zijn de trendsetters.Toen McDonald's met de Super Size begon, volgde de rest. Dus heb ik McDonald's gekozen, want als er iets veranderd kan worden, kunnen zij de nieuwe richting aangeven."

Enkele weken nadat Super SIze Me op het Sundance-festival vertoond werd, stopte McDonald's met dat formaat.

"Ja, zes weken na de première. Toeval natuurlijk. (lacht) Volgens McDonald's heeft het helemaal niets met de film te maken. De film is op 7 mei in de Amerikaanse bioscopen uitgekomen en op 6 mei heeft McDonald's zijn 'Go Active Adult Happy Meal' gelanceerd, waarbij je een salade krijgt, een flesje water, een 'pedometer' (om je stappen te tellen, JT) én een brochure over gezond eten en lichaamsbeweging. Dat is nog zo'n opmerkelijk toeval." (lacht)

Super Size Me draait vanaf woensdag in de Belgische bioscopen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234