Dinsdag 22/10/2019

Film ontmoet mode, in Firenze

De opdracht voor de modeontwerpers luidde: reageer fysiek en emotioneel op het thema 'cinema' en bedenk een installatie die aansluit bij een van de vier natuurelementen: water, lucht, aarde en vuur. Het resultaat van deze denkoefening, de expo 2001 (minus 3) werd de hoofdbrok van de Biënnale van Firenze. Maar het spectaculairste evenement was het openingsbal, in het teken van Cinderella.

Agnes Goyvaerts / foto tordoir

Wie twee jaar geleden de eerste biënnale, Mode en kunst, in Firenze bezocht, zal nu misschien wat teleurgesteld zijn. Het evenement is minder groots opgevat, het aantal tentoonstellingen beperkter. Maar Firenze is als stad al een belevenis op zich. En na een wandeling langs de door gouden zonlicht verlichte gevels en de Arno is de donkere ruimte van het Stazione Leopolda goed voor een historisch schokje.

In 1968 ontdekte de wereld een briljante visie van de toekomst: 2001: A Space Odyssee , van Stanley Kubrick. Terry Jones, hoofdredacteur van het hippe Britse blad I-d, axeerde er zijn tentoonstelling op. 2001 (minus 3) brengt avant-gardemodeontwerpers samen in een voormalig station, het Stazione Leopolda, waar ze hun interpretatie mogen geven van het thema film. Uit België zijn Raf Simons, Veronique Branquinho, Walter Van Beirendonck en Martin Margiela uitgenodigd.

Om er een beetje lijn in te trekken werd de ontwerpers gevraagd te werken rond een van de vier natuurelementen: water, vuur, aarde en lucht. Niet alles is even geslaagd, de link met cinema niet altijd duidelijk aanwezig, maar een belevenis is het zeker wel. In de reusachtige, duistere stationshal flitsen neonlichten, stroomt water in grote bakken en ontsnapt rook aan een wrak. Intrigerende geluiden begeleiden de verschillende opstellingen. "Leopolda is een laboratorium", zegt biënnalebeheerder Terry Jones. "De mensen die hier binnengaan, komen niet terecht op een modebeurs. Ik verwacht niet dat ze alles zullen snappen, maar dat hoeft ook niet. Als ze maar verrast zijn en vermaakt worden."

Verrast, ja. Onmiddellijk. Als je het donkere gordijn opzij slaat sta je voor een muur van glas die gevuld is met levensgrote, witgepleisterde etalagepoppen die lijken te zweven of onder water te zwemmen. Er tegenover stroomt water in een enorm bassin, een pop in een witte jurk lijkt eruit weg te vluchten terwijl achter haar rug beelden worden geprojecteerd van een meisje dat zich voor een open raam beweegt. Dit zijn de installaties van Jeremy Scott (die naar verluidt verbolgen was over de manier waarop zijn idee was uitgewerkt en op de openingsreceptie boos wegliep) en Tristan Webber. Je luistert wat naar het klaterende water, kijkt naar de repetitieve beelden en dat werkt als een soort lichte verdoving die je klaarmaakt voor het vervolg. Zo wandel je langs een met water gevulde oude goederenwagon, op trapjes, waarin witte jasjes van Ter e Bantine drijven. In een lange, doorzichtige koker boven onze hoofden schiet een mannequinpop/zeemeermin als een spoel heen en weer door het water. Maar ze blijft halverwege hangen. Ook aan de installatie van Alexander McQueen hapert er al op de eerste dag technisch wat. Die van Walter Van Beirendonck is niet stuk, maar werkt evenmin. Bij hem zien we een rek waaraan een serie identieke jurkjes hangen van baalkatoen, middenin een industriële verfspuit, en aan de andere kant een jurkje dat de behandeling heeft ondergaan. De opstelling is door Nico Vandevorst uitgewerkt naar een idee van Van Beirendonck. Er zitten knoppen aan om het ding op gang te brengen en de verf in het ronde te laten spuiten, maar we ze bedienen blijft dat zonder resultaat.

Bij Raf Simons kan er technisch niet zoveel mis gaan, want hier draait alles om twee jongens van vlees en bloed. Achterin het station heeft hij een smetteloze driekamerflat neergezet: slaapkamer, keukentje, living. De muren en alle meubelen zijn wit. Je kijkt ernaar als naar een toverlantaarn in de donkere ruimte, ik voel me aangetrokken als een konijn door een lichtbak. Twee in het zwart geklede jongemannen zitten op de bank en kijken naar video's. Dit is cinema in cinema. Een van beiden staat op en gaat koffie zetten. Dan kijken ze weer. Twee maanden lang zullen ze dit volhouden (behalve op maandag, sluitingsdag). Ze dragen zwarte kleren, van Raf Simons. Ze mogen niet praten met het publiek. Ze vinden het leuk, tot hiertoe, horen we. En even valt een van beiden uit zijn rol als hij iemand van de firma uit Antwerpen opmerkt en wuift.

Dat mag eigenlijk niet.

Vervolg op pagina 46.Vervolg van pagina 39.

De opstelling van Veronique Branquinho is monumentaal. Een donkere trap leidt naar een brede muur waar niets achter ligt. Door de deur beland je in een doorzichtige en spiegelende tunnel. Onzeker en tastend loop je er door en je voelt dezelfde beklemmende atmosfeer die de ontwerpster in haar zwart-witte foto's legt, de inspiratie van films als 'Picknick at Hanging Rock' en van de tv-reeks 'The X-Files'. Die foto's zijn hier overigens bewegende beelden geworden, op de wanden geprojecteerd. "Ze hebben me bij het thema aarde ingedeeld, hoewel ik daar niet speciaal naartoe heb gewerkt", zegt Branquinho, nog een beetje moe van het dansen op het Cinderella-bal. Net als de andere ontwerpers is ze onder de indruk van het groots opgezette evenement, maar straks vliegt ze alweer terug naar Antwerpen en een dag later vertrekt ze met Raf Simons naar New York. De twee succesvolle ontwerpers willen uit het kleine kringetje in Antwerpen losbreken en tasten af hoe ze afwisselend kunnen werken in New York, België, Milaan en Parijs.

Hier, op aarde in Firenze, heeft Branquinho een goede buur: Comme des Garçons. Rei Kawakubo, de Japanse ontwerpster, heeft er een reusachtige zandduin laten aanleggen, waar je op kunt lopen. Boven gekomen zie je in het zand twee lichamen in halfreliëf, een jongen en een meisje. Links en rechts van hen liggen, netjes opgevouwen, hun kleren (uit de laatste collectie, dat spreekt).

Het is een van de pakkendste installaties, hoewel de filmbeelden van Hussein Chalayan ook intrigeren en in het hoofd blijven hangen. Ze tonen een meisje in een landschap dat als Penelope altijd maar de draden uit haar trui losfrunnikt, tot ze naakt is.

Aan de installatie van Martin Margiela waren we aanvankelijk voorbijgelopen. Een generator, dachten we. Pas op het eind, toen we echt op zoek gingen, ontdekten we dat het ijzeren ding dat daar stond de achterkant was van een koelkast met glazen deuren, waarin afgietsels van Margiela's bekende bokkenpootschoenen in ijs gestapeld waren. Een bescheiden, en mooie link naar Cinderella.

Is het Stazione Leopolda de interessantste tentoonstelling voor wie met hedendaagse mode bezig is, dan zullen filmliefhebbers wellicht meer hebben aan 'Reflections' in het Palazzo Strozzi. Daar hebben Italiaanse modehuizen en monumenten van de film elkaar gevonden. De eersten hebben geld gestopt in het restaureren van enkele originele kopieën (de films worden later, in oktober in Firenze integraal vertoond) en er is gezocht naar een link met de hedendaagse kleding van de ontwerpers. In sommige kamers worden de films geprojecteerd op het plafond, of op het tapijt, of scheef op een muur, en altijd in verband gebracht met kostuums, kleren of accessoires. Ik heb gefascineerd staan kijken naar een fragment uit 'Il Conformista', (1970, Bernardo Bertolucci), zo gefascineerd dat ik bijna vergeten was wat er bij stond. Witte, lange jurken van Versace, denk ik. Maar de blik van Dominique Sanda en Jean-Louis Trintignant vergeet je nooit. Ik weet wel nog heel precies wat er in de Gucci-kamer stond: vier sexy zonnebrillen in glazen kasten en in het midden twee geweren, gericht op het doek. Daarop een jonge en prachtige Marcello Mastroianni en een al even mooie Ursula Andress, in 'La Decima Vittima', van Elio Petri, uit 1965. Twee sexy personages in een appartement. Helemaal de sfeer die Tom Ford met zijn collecties oproept en die zo gekoesterd wordt door het stijlblad Wallpaper*.

Tot de films die werden gerestaureerd, behoren 'Il Giardino dei Finzi-Contini' (1970, Vittorio de Sica), 'La Notte' (1960, Michelangelo Antonioni), gekozen door Prada, en 'Il Gattopardo' (1963, Luchino Visconti, met dank aan Valentino). Monumenten die niet verloren mogen gaan.

Het is een tentoonstelling om al bij al lichtjes melancholisch van te worden. "Zo'n films maken ze vandaag niet meer", zeg je tegen elkaar, als je, knipperend tegen het zonlicht weer buiten staat.

TENTOONSTELLINGEN Cinderella: tot 22 november, van 10 tot 18 u, maandag gesloten

Museo Salvatore Ferragamo, Via Tornabuoni. 2001 (meno 3): tot 22 november, van 11 tot 18 u, maandag gesloten

Stazione Leopolda, bij de Porta Prato Reflexions: tot 22 november, van 11 tot 19 u, vrijdag en zaterdag van 11 tot 21 u, maandag gesloten. Palazzo Strozzi The Last Word: tot 22 oKtober. Er worden drie films per dag getoond, in originele versie. Teatro delle Laudi.

EVENEMENTEN 6 november: eerbetoon aan Anouk Aimée. Vertoning van 'Lola' en 'Salto nel buio'. Anouk Aimée en regisseur Marco Bellocchio zijn aanwezig. 1 oktober tot 10 december: elf meesterwerken van de Italiaanse cinema werden gerestaureerd op kosten van verschillende modehuizen. Ze zijn present in de tentoonstelling 'Reflexions' en worden integraal vertoond. 16 tot 22 november: seminaries over film en mode voor studenten van modescholen, in samenwerking met het Polimoda Institute of Fashion Design.

BUITEN FIRENZE Prato, Museo del Tessuto: Costumes from the Oscars, werk van twaalf kostuumontwerpers die ooit een Oscar hebben gewonnen. Livorno, Fabrica Birra Peroni: Casting Livorno, een portret van de stad aan de hand van foto's van Oliviero Toscani. Info: tel. 00/49/55/249141, fax 00/49/55/2478188

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234