Woensdag 24/02/2021

'Film is mijn eerste liefde, muziek is mijn minnares'

Voor de Nederlandse publieke omroep VPRO doet Tom Barman in Shot on Location zes zondagen lang steden aan waar moderne filmklassiekers zijn opgenomen. Gisteren zag u al zijn impressie van Napels. Berlijn, Edinburgh, Las Vegas, Londonderry, en Venlo volgen de komende weken.

De buizen in de versterkers van dEUS gloeiden nog na van de Europese tournee, maar zanger/gitarist Tom Barman (41) begon meteen weer de koffers te pakken voor een nieuwe rondgang langs steden over de grens. "Film is mijn eerste liefde, muziek is mijn minnares. Van beide kan ik maar geen afstand nemen. Dit is mijn manier om de wereld te zien. Ik ben een slechte toerist, ik ben niet iemand die in een stad de bezienswaardigheden afloopt. Ik moet er iets te doen hebben."

Shot on location is de weerslag van Barmans trektocht langs de plekken van Das Leben der Anderen, Trainspotting, Leaving Las Vegas, Bloody Sunday, Gomorra en Van God los. De VPRO had hem benaderd voor een zesdelige serie over plekken waar belangrijke films zijn opgenomen. Heeft hij iets met filmlocaties? "Nee, ik ben geen fetisjist. In Leith, waar Trainspotting speelt, stuitten we op Tim Bell. Die neemt toeristen op sleeptouw langs belangrijke plaatsen in het boek. Dat soort romantiek is niet aan mij besteed. Het heeft wel iets hoor, om in het Stasimuseum rond te lopen en in het decor van Das Leben der Anderen te staan. Maar weemoedig of lyrisch word ik er niet van."

Barman sprak met producenten en acteurs, maar ook met technici en verantwoordelijken voor de casting. Hij is nieuwsgierig naar het politieke klimaat waarin de films tot stand kwamen, maar laat zich ook de werking uitleggen van de babypop, die in Trainspotting over het plafond kroop. "Ik kreeg vaak te horen: denk erom Tom, dit is een filmprogramma. Maar als ik met de production designer van Das Leben der Anderen praat, wil ik het toch over die overgeorganiseerde DDR hebben. Dat obsessieve: dat op de auto's voor het gevangenentransport stond dat het visvervoer was. Maar ik wilde van cinematograaf Declan Quinn ook graag weten waarom hij Leaving Las Vegas op 16 mm-film heeft geschoten.

Stof tot nadenken

"Ik ben geen professioneel interviewer. Het is wat rusteloos, misschien. Zo ben ik. Je ziet mij veel lopen. De verhalen ontstonden eigenlijk pas na het draaien." Het is vooral een ode aan de film geworden, hoopt hij. "Dit zijn sterke films die veel stof tot nadenken hebben gegeven. De serie moet het karakter van een nagesprek hebben. Dat je twee uur na de film met geliefden of vrienden nog bezig bent met analyseren. Dat de een iets heel anders ziet in een scène dan de ander."

Opvallend: het succes van de Vlaamse film uit de laatste jaren, zoals De helaasheid der dingen, Rundskop en Broken Circle Breakdown, leidde niet tot een selectie. Zelfs een Belgische locatie ontbreekt. Waar is het Seraing van de gebroeders Dardenne, bijvoorbeeld? "Ze wilden niet. We dachten aan La Promesse. We hebben ze een mail gestuurd en ze hebben vriendelijk geantwoord dat ze bezig waren met een nieuwe film."

Hij bekent dat de recente ontwikkelingen hem grotendeels zijn ontgaan. Hij zat in de studio of was op tournee. "Schrijf het alsjeblieft niet op, want ik ken zowat iedereen die eraan meedoet, maar ik heb Rundskop niet eens gezien. Er gebeurt weer goede shit, absoluut. Het werd tijd, zeker? In de jaren tachtig waren er de mode en het theater, in de jaren negentig kwam de muziek - met ons, in alle bescheidenheid - en nu volgt de film. De Belgen emanciperen. We zijn als volk veel minder een eenheid, daarom absorberen we misschien makkelijker. Je bent wat gedwongen eerder naar buiten te kijken. Vlaanderen is klein, we hebben niet genoeg aan onszelf."

'Knoeien met mijn ziel'

Barman is bezig met een opvolger voor zijn tot dusver enige bioscoopfilm, Any Way the Wind Blows, uit 2003 over een junidag in Antwerpen, waarin een aantal personages wordt gevolgd. "Ik ben aan het schrijven, ik ben er al een paar jaar mee bezig en het gaat nog een paar jaar duren. Ik plak er geen datum meer op. Ik heb vier platen met dEUS gemaakt, we hebben vier tournees achter de rug, mijn compilatie van het jazzlabel Impulse is net voltooid, Shot on Location loopt, ik zit nu met mijn elektroproject Magnus in de studio, er komt misschien nog een dEUS-plaat en ja, dan zullen de scenario's stilaan klaar moeten zijn.

"Het is aardig wat, ja, maar ik heb het nodig. Keep You Close, onze voorlaatste plaat, was een heel persoonlijke liefdesplaat, ik ben door het stof gekropen om die te maken. Daarna ben ik tegen een muur gelopen. In interviews ging het alleen maar daarover. Het was knoeien met mijn ziel. Of ik ooit nog kinderen wilde en zo. Ik voelde me aangerand. Ik weet dat het erbij hoort, maar dit was niet meer gezond. Ik ben echt op tournee gevlucht."

Ruziemaker

Antwerpen is nog altijd zijn stad. Bart De Wever (N-VA) is er inmiddels burgemeester. Barman, in 2006 voorman van de actie 0110 voor verdraagzaamheid en tegen verzuring en racisme, ziet vooralsnog geen reden tot bezorgdheid, ook al kreeg hij destijds een brief van De Wever, waarin deze de initiatiefnemers verzocht te stoppen met de actie. "0110 was vooral emotioneel. Het Vlaams Belang vormde een smet op de stad. Overal werden we erop aangesproken. En we hadden net racistische moorden gehad. Nu, met De Wever, is de discussie theoretischer, ingewikkelder. Het gaat over grondgebied, ontvoogding, economie, staatshervorming. Ik ben niet automatisch mee met de Belgicisten, ik vind sentimenten over een land net te mager om de barricaden op te gaan. Ik praat met nationalisten, ik wil ook horen wat zij te zeggen hebben.

"De Wever is nu burgemeester, dan moet je ook verzoener zijn. Maar hij is een ruziemaker. Hij stigmatiseert groepen. Maar ik vind dat hij de kans moet krijgen. Alleen: zodra je zoiets zegt, komen er mensen naar me toe: Tom, is het waar dat jij op De Wever gestemd hebt? Het is tekenend: de polarisering groeit. Het stamdenken. En dan ben ik natuurlijk ook zo tegendraads, dat ik echt niet ga zeggen dat ik niet op hem heb gestemd."

Heb je op hem gestemd, Tom?

"Natuurlijk niet."

Shot on Location: elke zondag, 18.55 uur op VPRO, Nederland 2.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234