Zondag 21/07/2019

Misbruik in de kerk

Filip Peeters was getuige van misbruik door paters op school: “Als je niet mondig genoeg was, hadden ze je vast”

Acteur Filip Peeters getuigde in de Eén-reeks Die Huis over het seksueel misbruik door de paters op zijn middelbare school. Zijn verhaal is allesbehalve een uitzondering. Beeld © VRT - 2018

Acteur Filip Peeters getuigde in Die Huis over het seksueel misbruik door paters op zijn middelbare school. Zijn verhaal is allesbehalve een uitzondering, bevestigen experts. Scholen waren het geliefde actieterrein van geestelijken die seksueel grensoverschrijdend gedrag vertoonden.

Pater Kanipoepski. Pater Plekpot. Het zijn paters die op de middelbare school van acteur Filip Peeters, het Heilig Hartcollege in Wezembeek-Oppem, berucht waren. In Die Huis op Eén getuigt Peeters vanavond over hoe met name de directeur zich er vergreep aan jongens die er op internaat zaten.

 “Die paters, dat waren rotzakken,” ontvalt het hem in de uitzending. Met minachting vertelt hij de verhalen over het misbruik en de wantoestanden waarvan hij getuige was in zijn collegetijd. “Als je niet mondig genoeg was, hadden ze je vast hè, die mannen”, klinkt het over de toenmalige priesters die lesgaven of directeurs waren.

Peeters zelf werd niet misbruikt, maar in een interview met De Morgen vorig jaar vertelde de acteur ook al hoe hij wekelijks in het bureau van de directeur, ofwel“Pater Plekpot”, werd geroepen. “Elke week wou hij mijn hemd in mijn broek steken. En elke week zei ik dat ik dat zelf wel zou doen. En dat was het, bij mij tenminste”, vertelt Peeters. “Het waren smeerlappen. We zagen ze met hun botten aan naar de schapen trekken. Godverdomse vetzakken.”

Uit onderzoek van professor emeritus Manu Keirse (KU Leuven) blijkt dat het verhaal van Peeters heel herkenbaar is voor wie wel slachtoffer werd van seksueel misbruik in de kerk. Liefst 43 procent van de meldingen die sinds 2010 binnenliepen, bleken te gaan over situaties die zich op school hebben afgespeeld. Zes op de tien jongens die slachtoffer werden van een geestelijke, ondergingen dat misbruik op school. 

Het komt helemaal overeen met het aanvoelen van advocaat Christine Mussche. Zij sprak in het kader van Operatie Kelk, het onderzoek naar seksueel misbruik binnen de kerk, met meer dan honderd slachtoffers. “Het was een steeds terugkerend patroon”, zegt zij. “Vele slachtoffers zaten op internaat. Vaak ging het over kinderen uit kwetsbare milieus, dat waren makkelijke doelwitten die zich niet konden verweren. Het viel ook op dat de mooiste kindjes er dikwijls uitgepikt werden door de geestelijken. Zo schrijnend, is dat. Zo verwerpelijk.”

In opstand komen, had volgens Mussche weinig zin. “Die kinderen kwamen vaak uit zeer katholieke milieus. Als ze met hun verhaal naar buiten durfden te komen, werden ze eerder nog extra gestraft dan beschermd. Heel wat slachtoffers waren ook nog piepjong. Acht, negen jaar. Dat zijn kinderen die nog niet wisten wat seksualiteit was, die dachten dat de daders het beste met hen voor hadden. Verwoestende ervaringen zijn dat, die ronduit catastrofaal zijn voor het zelfvertrouwen en het vertrouwen in de medemens.” 

Paters

De verhalen zijn ook professor kerkelijk recht Rik Torfs (KU Leuven) wel bekend. Hem valt het op dat het verhaal van Peeters over paters gaat. “In Nederland heeft de parlementaire commissie-Deetman, naar seksueel misbruik in de Rooms-katholieke kerk daar, de schoolse context jaren geleden al eens bestudeerd. Paters bleken er het gros van de daders uit te maken. Niet verwonderlijk, omdat katholieke onderwijs in Nederland voornamelijk door paters werd ingericht. Maar er werd nog een tweede reden blootgelegd: paters leven, veel meer dan andere geestelijken, samen in besloten gemeenschappen. Dat bleek misbruik ook in de hand te werken.”

Keirse durft die aanname niet te bevestigen. “Speelt dat een rol? Ik weet het niet. Het staat voor mij wel vast dat we het debat te eng voeren. Alle verhalen van seksueel misbruik zijn in feite verhalen van machtsmisbruik. Er blijft vandaag zoveel ongezegd: de lijfstraffen, de mentale mishandelingen die geestelijken in een schoolse context begaan hebben zijn eveneens niet min. Maar daar wordt nu niet over gesproken.”

Uit het onderzoek van Keirse blijkt dat 92 procent van de meldingen meer dan 28 jaar oud waren. Van nieuwe gevallen van seksueel misbruik door geestelijken heeft men ook binnen het katholiek onderwijs geen weet, zegt topman van Katholiek Onderwijs Vlaanderen Lieven Boeve. “Er zijn ook nog nauwelijks geestelijken die les geven. Als we nu klachten krijgen, zijn de verdachten andere leerkrachten en dan verwijzen we onmiddellijk door naar het gerecht.”

Die Huis, om 20.40 uur op Eén

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden