Zaterdag 23/10/2021

ReportageDe Leeuw van Vlaanderen

Filip Dewinter wordt cafébaas in kroeg waar collaborateurs nog aan de muur hangen: ‘Je ziet hier ook de zwarte bladzijden van de Vlaamse beweging’

Luc Doms en Filip Dewinter, de nieuwe uitbaters van De Leeuw van Vlaanderen. Beeld Tim Dirven
Luc Doms en Filip Dewinter, de nieuwe uitbaters van De Leeuw van Vlaanderen.Beeld Tim Dirven

De Leeuw van Vlaanderen is een kroeg met een reputatie, maar de ontsporingen uit het verleden moeten weg. De man die daarvoor wil zorgen? Filip Dewinter, die het café afgelopen weekend heropende met een klinkend ‘Eigen volk eerst’.

De jukebox met Duitse marsliederen is niet meer, de portretten van de bekende Vlaams-nationalisten en collaborateurs August Borms, Joris Van Severen en Staf de Clercq pronken wel nog aan de muur. Recente toevoeging onder het portret van VMO-leider Bert Eriksson: een Mohammed-cartoon met handtekening van Kurt Westergaard. Moet nog een plaatsje krijgen: een gepersonaliseerde nummerplaat van een zekere PATRICK.

“Zelf afgevezen van de auto van oud-burgemeester Janssen”, glundert Filip Dewinter. Hij is sinds kort de trotse bezitter van 5 van de 300 aandelen van De Leeuw van Vlaanderen, een iconisch café voor het Vlaams-nationalisme, of in Dewinters woorden “een monument van de politieke incorrectheid”. De overige aandelen zijn in handen van Luc Doms, woordvoerder van Vlaams Belang Antwerpen en medewerker in het Vlaams Parlement.

‘Zwarte bladzijden’

Tot nu toe is het café, aka ‘De Beest’ (spreek uit ‘de biejst’), altijd uitgebaat door vzw’s. Deze overname is dus een commercialisering, al is het café, ondanks de centrale ligging vlakbij de Grote Markt, te klein om echt winstgevend te zijn. Het heeft geen terras, meteen de reden waarom het gezien de coronamaatregelen een jaar gesloten was en pas nu, voor 11 juli, weer opende. Het zaaltje boven het café krijgt een opfrisbeurt voor het weer ter beschikking staat van studentenverenigingen. De keramieken bierpullen, de Rodenbach aan de tap en de portretten van aangebrande figuren uit de Vlaamse beweging blijven.

“Dit is het oudste, nog bestaande Vlaams Huis, en dus zie je hier de hoogtepunten en de dieptepunten van de geschiedenis van de Vlaamse beweging”, aldus Dewinter. “Ook de zwarte bladzijden.”

Hij wijst er op dat er in het hol van de leeuw ook een portret hangt van de socialistische flamingant Emiel Moyson die de Gentse textielarbeiders toespreekt. Hoe prat het café ook gaat op zijn incorrectheid, voor de stamgasten is het net omgekeerd: een plaats om gelijkgezinden te treffen, een safe haven.

Hogedrukspuit

Er waren wel meer dergelijke politieke cafés met Vlaams-nationale inslag in Antwerpen, zoals den Odal van Bert Eriksson, ’t Scheldehof of Salvator. Net zoals er cafés waren van socialistische of liberale signatuur. Soms kwam het tot een treffen, zo herinnert Dewinter zich. “In de jaren 90 hadden we hier een hogedrukspuit. Dan konden we tegenstanders die ons kwamen belagen wegspuiten.”

Tot zeer recent was er in het café een jukebox met in het repertoire ook het Horst Wessellied, een ode aan de Sturmabteilung, en andere nationaalsocialistische klassiekers. “De Internationale zat er ook tussen”, oppert een vaste stamgast. “Maar wie dat koos, nam een ernstig risico”, lacht hij.

Dewinter toont oprichter Marcel De Leeuw op een cartoon uit 1978. Beeld Tim Dirven
Dewinter toont oprichter Marcel De Leeuw op een cartoon uit 1978.Beeld Tim Dirven

De Beest is in 1957 opgericht door een collaborateur. Marcel De Leeuw is volgens het Belgisch Staatsblad veroordeeld in 1946, volgens sommige bronnen voor zijn deelname aan het Oostfront. Krantenartikels uit 1950 vertellen dat hij dat jaar ook gestraft is voor “het verbergen van incivieken”, als lid van een groep rond de gevluchte SS’er Georges Bollen. “Al die mensen in de jaren 50 kwamen uit de repressie”, zegt Dewinter. “De stamgasten die hier toen kwamen, hadden soms jaren in de gevangenis gezeten.”

Dewinter heeft De Leeuw nog gekend, maar frequenteerde het café pas vanaf de jaren ‘80, toen hij van Brugge naar Antwerpen verhuisde om te studeren. De uitbating was al overgenomen door Ivo Collier, een oud-VMO’er.

Peter De Roover

Dewinter trof er als twintiger huidige N-VA-kopstukken, zoals kamerlid Peter De Roover, toen eveneens student. “Gaandeweg werd het een echt Vlaams Belang-café”, zegt De Roover.

De afgelopen jaren was het café wat op de sukkel en wisselde het snel van uitbater, veelal Vlaams Belangers, en vaak staat Dewinter op de eerste rij bij de heropening. Hoewel de huidige uitbaters weer twee Vlaams Belangers zijn, willen ze het geen Vlaams Belang-café noemen. Ook al sprak Dewinter bij de opening een klaar en duidelijk ‘Eigen volk eerst’ uit.

“Het moet Vlaams-nationaal zijn, zonder complexen, maar ook zonder de ontsporingen uit het verleden”, zegt Dewinter. “Verheerlijking van het nazisme is niet op haar plaats.” In 2008 diende het Forum der Joodse organisaties een klacht in bij de politie omdat De Leeuw van Vlaanderen zijn gevel had herschilderd en in ‘De Beest’ een Siegrune had verwerkt, een verwijzing naar de SS.

De vraag is of dit ‘laatste Vlaams huis’ met ‘historische portretten’ niet automatisch neonazi’s aantrekt. In oktober 2019 zakten rechtsradicalen naar De Beest af na de manifestatie van ‘SOS Democratie’ op de Groenplaats. Onder hen Tomas Boutens, veroordeeld in de rechtszaak over de neonazistische groep Bloed, Bodem, Eer & Trouw, en enkele andere personen die gekend staan als naziverheerlijkers. De toenmalige uitbater heeft hen verjaagd nadat ze voor de kroeg voetzoekers begonnen af te schieten en bier over voorbijgangers gooiden.

“Het zal altijd balanceren op een slappe koord zijn”, besluit Dewinter, die naar eigen zeggen nog altijd meer in het Vlaams Parlement te vinden zal zijn, dan in ‘de Beest’, tot spijt van wie het benijdt.

Enkele rechts-radicalen, onder wie Tomas Boutens (tweede van links), zakten af naar de Leeuw van Vlaanderen in 2019. Beeld MLS
Enkele rechts-radicalen, onder wie Tomas Boutens (tweede van links), zakten af naar de Leeuw van Vlaanderen in 2019.Beeld MLS
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234