Dinsdag 19/10/2021

WK voetbal

FIFA aangeklaagd voor uitbuiting in Qatar

null Beeld BELGAIMAGE
Beeld BELGAIMAGE

Wereldvoetbalbond FIFA wordt voor de rechter gedaagd vanwege medeplichtigheid aan mensenrechtenschendingen in Qatar. Dat meldt onze Nederlandse zusterkrant de Volkskrant vandaag.

De eisers, een gedupeerde gastarbeider uit Bangladesh en de Nederlandse vakbond FNV, vinden dat de bond een fout heeft gemaakt door het WK 2022 toe te wijzen aan een land waarin arbeiders structureel worden uitgebuit. Ze eisen dat de FIFA een wetswijziging in Qatar afdwingt en willen een schadevergoeding voor de arbeider.

Sinds Qatar in 2011 begon met de voorbereidingen voor het WK zijn er volgens schattingen van mensenrechtenorganisaties honderden arbeiders omgekomen op bouwplaatsen. Het organisatiecomité van het WK ontkent, maar een door de Qatarese overheid ingehuurd advocatenkantoor vond in 2013 bewijzen voor tientallen doden. Vorige maand hingen twee arbeiders zichzelf op tijdens het werk.

Moderne slavernij

Zwitserse en Nederlandse advocaten hebben de FIFA gisteren op de hoogte gebracht van de aanklacht. De wereldvoetbalbond, die nog steeds worstelt met een corruptiecrisis in eigen gelederen, heeft altijd ontkend verantwoordelijk te zijn voor 'maatschappelijke problemen' in gastlanden. Wel zegt de bond het WK te willen gebruiken als 'katalysator voor verandering' in Qatar en er alles aan te doen om goede omstandigheden af te dwingen voor arbeiders die de stadions bouwen. Een woordvoerster van de FIFA wilde gisterenavond nog niet op de aanklacht ingaan, zo meldt de Volkskrant.

null Beeld BELGAIMAGE
Beeld BELGAIMAGE

Mensenrechtenorganisaties vinden dat in Qatar sprake is van moderne slavernij. Sinds het land in 2010 de organisatie van het WK verkreeg is het inwoneraantal met 750.000 gestegen. Veel immigranten bouwen aan projecten die met het voetbaltoernooi te maken hebben, zoals stadions en infrastructuur.

De zaak, die in Zwitserland dient omdat FIFA's hoofdkantoor daar is gevestigd, is niet kansloos, zegt hoogleraar internationaal recht aan de Universiteit van Amsterdam Geert-Jan Knoops, die niet betrokken is bij deze zaak. "Ontwikkelingen in het internationaal recht hebben ertoe bijgedragen dat bedrijven en organisaties als de FIFA medeverantwoordelijkheid kunnen dragen bij mensenrechtenschendingen die uit hun investeringen in andere landen voortkomen. Duidelijke precedenten ontbreken nog."

Bezit van de werkgever

Volgens Ruud Baars van de vakbond FNV had de FIFA bij de toewijzing van het WK moeten eisen dat arbeiders goed zouden worden behandeld. "Dat hebben ze nagelaten, nu ondervinden tienduizenden mannen daarvan de ellende."

Advocaat Liesbeth Zegveld, die de zaak mede heeft voorbereid, zegt dat werknemers in Qatar min of meer het bezit zijn van de werkgever. "Hij bepaalt of en wanneer een arbeider komt, werkt, eet, slaapt, geld krijgt en gaat. Dat zijn inderdaad kenmerken van slavernij." Zegveld verwacht dat meer gedupeerde arbeiders zich in de loop van dit jaar bij de aanklacht zullen aansluiten. "Het kan een massaclaim worden."

De Volkskrant sprak in Qatar met 31 gastarbeiders in zes verschillende kampen. Van hen zeggen 27 dat ze niet naar het oliestaatje zouden zijn gekomen als ze hadden geweten wat hun te wachten stond. Twintig arbeiders betaalden malafide uitzendbureaus en tussenpersonen geld om aan hun baan te komen. Sommigen weten nu al dat ze hun investering nooit zullen terugverdienen, omdat het loon veel lager is dan toegezegd.

Misstanden

In een reactie op de internationale kritiek gaat Qatar de wet in december aanpassen, waardoor werknemers hun 'exit-visum' voortaan bij de overheid kunnen aanvragen. Daarmee worden volgens het land veel misstanden voorkomen. Het organisatiecomité zegt dat het WK voor "een erfenis van verbeterde omstandigheden voor arbeiders in Qatar en de regio" moet zorgen.

Samen met de internationale koepelvakbond BWI, waarbij 326 vakbonden zijn aangesloten, verzet de FNV zich al langer tegen de misstanden voor laaggeschoolde arbeiders in Qatar. Omdat BWI nog onderhandelt met Qatar over het doen van stadioninspecties, is ervoor gekozen de aanklacht onder naam van de FNV in te dienen. Met de rechtszaak willen de bonden blijvend de aandacht vestigen op de misstanden in Qatar.

Archieffoto: Gewezen FIFA-voorzitter Sepp Blatter maakt bekend dat het WK in 2022 plaatsvindt in Qatar. Beeld getty
Archieffoto: Gewezen FIFA-voorzitter Sepp Blatter maakt bekend dat het WK in 2022 plaatsvindt in Qatar.Beeld getty

Over de toewijzing van het toernooi aan de woestijnstaat werd de afgelopen jaren schande gesproken. Naar alle waarschijnlijkheid liet een aantal FIFA-bestuursleden zich omkopen. Omdat een WK in Qatar in de zomer vanwege de hitte gezondheidsrisico's zou opleveren voor spelers en fans, besloot de FIFA vorig jaar het toernooi naar de winter te verplaatsen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234