Maandag 25/10/2021

'Fietsen in Brussel moet sexy worden'

Het fietsaandeel in Brussel mag het afgelopen jaar dan met de helft gestegen zijn (DM 13/10), met 3 procent staat de Belgische hoofdstad nog nergens. In Kopen- hagen gaat 40 procent van de bevolking met de fiets naar het werk, in Gent en Brugge maken fietsers zo'n 30 procent van het totale verkeer uit. Frederik Depoortere (35), ex-Pro Vélo-coördinator en kersverse Brusselse fietsmanager, moet daar verandering in brengen. Een gesprek over fietsen in de stad en hoe je dat verkoopt. 'Zolang je vlak bij de Grote Markt kunt parkeren zit er iets grondig fout.'

Brussel

Eigen berichtgeving

Kris Hendrickx

Hoeveel fietst de nieuwe fietsmanager?

"Ik doe praktisch alles met de fiets, per week rijd ik soms 200 kilometer. Eigenlijk is die keuze niet meer dan logisch. Brussel is een vrij compacte stad en je kunt alle afstanden met de fiets afleggen. Van Schaarbeek naar het centrum fietsen kost mij 12 minuten. Dat lukt met de auto niet, tenzij je 's avonds rijdt en foutief parkeert op de Grote Markt. Sinds ik van het centrum naar Schaarbeek ben verhuisd ben ik vijf kilo vermagerd, door het fietsen."

Wat ga je als fietsmanager doen?

"Ervoor zorgen dat het fietsplan wordt uitgevoerd tegen 2009. Als we daarin slagen, staan we al ver. Het plan voorziet onder meer fietspaden op alle gewestwegen. Het gaat er daarbij niet alleen om dat er fietspaden komen, maar ook dat de fiets automatisch wordt geïntegreerd in nieuwe plannen. Dat is nu lang niet altijd het geval. Neem het Madouplein, dat is eerst heraangelegd, daarna pas is men er op gekomen dat het nieuwe systeem voor fietsers niet werkt. Fietsers die uit de Congresstraat kwamen, hadden twee seconden voor ze op de kleine ring rechtsaf gingen."

Het aandeel van het fietsverkeer is in Brussel geklommen van 2 naar 3 procent. De helft meer, maar nog altijd bitter weinig.

"Zowel in Wallonië als in Brussel was de fiets de voorbije decennia gewoon verdwenen uit het straatbeeld. De middenklasse had de stad verlaten en het is juist die groep die de belangrijkste kweekvijver is voor het fietsen, de groep die het voorbeeld geeft. Nu is die middenklasse gedeeltelijk teruggekomen en met haar de fiets. Maar van nul beginnen maakt het moeilijk. Toch heeft het ook een voordeel. Hier hebben we paardenmiddelen moeten gebruiken: een ingrijpend fietsplan, cursussen om mensen op de fiets te krijgen... Van steden als Antwerpen kun je niet zeggen dat er zo'n fietsdynamiek heerst. Antwerpen doet het op fietsniveau bijna nog slechter dan Brussel. Mijn ex-werkgever Pro Vélo gaat niet voor niets tot Antwerpen om er fietsopleidingen in scholen te geven."

Antwerpen doet het niet goed. Hoe zit het met de rest van Vlaanderen?

"Fietsen in Gent is gewoon een orgasme voor een Brusselaar. De stad heeft een enorme inhaalbeweging gemaakt, met intelligente routes, studentenfietsen, 20.000 fietsrekken aan het station, de verkeersvrije zone. Maar over het algemeen kun je zeggen dat Vlaanderen nog maar net ontwaakt uit zijn winterslaap. We hebben lang gedacht dat we een fietsland waren en daar niets voor moesten doen. Nu is er eindelijk het besef dat de fiets ook gepromoot moet worden, bijvoorbeeld bij migrantenkinderen die niet van vader op zoon leren fietsen."

Hoe verklaar je de stijging in Brussel?

"Die lijkt me het resultaat van een reeks factoren: hoge brandstofprijzen, het fietsplan en het beleid van de afgelopen tien jaar, het voorbeeld van minister Smet die zelf dagelijks fietst. Maar bovenal geeft de stijging aan dat er eindelijk genoeg mensen op straat rijden om anderen te motiveren. Dat voorbeeld is enorm belangrijk, zo krijg je een versnelde groei. Je kunt je stad vol met fietspaden leggenen toch zonder fietsers zitten. Ik denk dat we in de de toekomst nog meer die voorbeeldkaart moeten trekken. Nu al zie je in de Europese wijk erg veel Europese ambtenaren met laptop op de fiets. Dat is goed voor de beeldvorming. Mensen moeten merken dat de succesvolle heer met pak van naast de deur de fiets neemt, er gezonder uitziet, een mooi kontje heeft en nooit ziek wordt. Het klink misschien debiel, maar fietsen moet weer sexy worden. We moeten niet bang zijn om de fiets ook met minder rationele argumenten te promoten, zoals dat met auto's gebeurt. Argumenten als 'ecologisch verantwoord' hebben veel minder impact."

Ik hoorde je ooit zeggen dat niet het aantal fietspaden maar het aantal auto's bepalend is voor een goed fietsbeleid.

"Brussel zal nooit echt fietsvriendelijk zijn als je niets doet aan het aantal auto's. Zolang je vlak bij de Grote Markt kunt parkeren zit er iets grondig fout. Die beperking van het autoverkeer is de logica zelve: nu zit het Brusselse verkeer gewoon muurvast. We mikken op 15 procent fietsaandeel in Brussel. Als die 15 procent ex-automobilisten zijn, hebben we de verkeersknoop ontward. In principe kan dat niet zo moeilijk zijn. In tegenstelling tot wat vaak gedacht wordt, zijn de Brusselaars en niet de pendelaars verantwoordelijk voor het grootste deel van het autoverkeer, in de Wetstraat bedraagt het aandeel Brusselse auto's 60 procent. Tegelijk zijn het juist die Brusselaars die met het openbaar vervoer en de fiets een echt alternatief hebben."

Je zegt 'in principe'. In de praktijk krijg je een automobilist nog niet met een stok uit zijn wagen.

"Autorijden is irrationeel. Een mens voelt zich diep geraakt als je aan zijn auto raakt, ook al staat hij elke dag een uur in de file. Vandaar het idee om fietsen meer met lifestyle-elementen te promoten. Nog een voorbeeld daarvan is de Brompton-hype. Hippe plooifietsen zijn niet alleen praktisch, maar keren het beeld van fietsen om. Net als de fietsende minister dat doet, met zijn dagelijkse verslag in Le Soir een tijdje geleden. Ik hoorde trouwens dat hij vorige week nog op het raam ging tikken van een taxichauffeur die op zijn fietsstrook stond. Toen die tegenpruttelde, outte hij zichzelf als le ministre de la mobilité. De strook werd erg snel vrijgemaakt."

Tot slot een praktisch vraagje: hoe overleef je als fietser in Brussel?

"Om te beginnen sterft er jaarlijks één fietser in het hele gewest. Je kunt dus niet zeggen dat fietsen hier levensgevaarlijk is. Voor de rest moet je er vooral op letten dat je op een verstandige manier je plaats opeist. Ik blijf hoffelijk en kijk automobilisten in de ogen voor ik langs hen rijd. En dat werkt."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234