Zaterdag 30/05/2020

'Fides is een naam voor een hond, niet voor een partij'

Louis Tobback (SP) doopte de regering-Verhofstadt onlangs op deze plaats om tot 'cannabiscoalitie.' Oppositieleider Yves Leterme, kamerfractieleider van de CVP, verzon een variant: 'de alles-moet-wegcoalitie'. 'Onze troef moet zijn dat de oppositie niet enkel in het parlement gevoerd wordt maar ook op straat, via onze lokale vertegenwoordiging en via het middenveld.'

Bart Eeckhout en Dirk De Wilde

Na goed anderhalve maand is Yves Leterme 'de verwondering voorbij' als nieuwe fractieleider van de CVP. "Ik ben niet het type dat uit de heup schiet zonder te weten of ik wel goed gemikt heb", schetst Leterme zichzelf. "Misschien ben ik soms wat te eerlijk. Ik kan bijvoorbeeld niet anders dan vaststellen dat de socialistische ministers hun kiescontract vervullen. Ben ik daarom geen goede oppositieleider? Ach, ik hoef niet zozeer alle doelpunten zelf te maken. Als spelverdeler wil ik ook mijn ploegmaten laten scoren. Ik maak me daarover weinig zorgen. Als ik zie hoeveel ruimte de tegenstander ons tegenwoordig geeft, vallen de doelpunten vroeg of laat toch. Van pure oppositie moeten we naar own-position evolueren: de CVP moet het alternatief aanbieden."

In plaats van own-position staat de CVP nu vaak buitenspel. Als de regering in het nauw zit, komt dat niet door uw weerwerk.

"Dat de tegenspraak tussen de regeringspartners vaak groter is dan die tussen regering en oppositie blijft ook na anderhalf jaar nieuws. Alleen is nu voor de publieke opinie de maat vol omdat het begint op te vallen dat er eigenlijk geen beleid gevoerd wordt. De trein staat stil. Onze troef moet zijn dat de oppositie niet alleen meer in het parlement gevoerd wordt maar ook op straat, via het middenveld of via onze lokale vertegenwoordiging. Wie heeft er de jongste weken nog niet betoogd of gestaakt? De kwestie is of de CVP de komende tijd in staat zal zijn om dat groeiende verzet bij de bevolking te vertolken.

U waakt over de inhoudelijke vernieuwing van de CVP. U hebt nog heel wat werk voor de boeg.

"Er komt een lijn in ons betoog, alleen kan ik die nog niet samenballen in vier woorden. Ik zie zes klemtonen voor de nieuwe CVP. Ten eerste moeten we stelling innemen tegen de libertaire 'alles-moet-wegcoalitie' van vandaag. Wij moeten staan voor een nieuw evenwicht tussen vrijheid en verantwoordelijkheid. Voorts moet de CVP de partij zijn van de open omgang met duurzame relaties in alle samenlevingsvormen.

"Daarnaast ben ik ook een sterke pleitbezorger van het opnieuw aanhalen van de banden met het middenveld, ook met die organisaties die soms verguisd werden. Het ACW met al zijn vertakkingen blijft de grootste sociale beweging van het land. We zouden wel gek moeten zijn om de bestaande relatie op te zeggen."

U bent dus niet de laatste der ACW-politici?

"Ik ben lid van de drie 'standen' van de CVP, hoor. (lachend) Ik wil mijn lidkaarten op tafel leggen. Als het ACW ons actieve, geëngageerde kandidaten aanlevert, mogen we die niet afwijzen. We moeten niet te nerveus reageren op de veranderende houding van het ACW. Het is logisch dat zijn geledingen nu proberen hun eisen door te drukken bij de nieuwe meerderheid. Waar we wel vanaf moeten, is van het mechanisme dat in werking treedt zodra er zetels of posten te verdelen zijn. Een politieke partij heeft haar eigen dynamiek en moet onafhankelijk de geschiktste kandidaten kunnen selecteren.

"Het middenveld begint en eindigt niet bij het ACW. Van de maatschappelijk relevante thema's die de laatste tien jaar naar boven zijn gekomen, zijn er heel weinig door de klassieke sociale beweging als eerste aangebracht. Met een lossere structuur van werkgroepen waarin ook het nieuwe middenveld aan het woord kan komen, zouden we dat beter kunnen opvangen."

U hebt als politicus ook nooit die nieuwe thema's aangeboord.

"De groene of multiculturele thematiek hebben we te lang verwaarloosd, maar het middenveld heeft er ons ook nooit attent op gemaakt. Inderdaad, dat is ook deels een mea culpa. Wij met onze lokale verankering, met onze voelhoorns in de maatschappij hadden beter moeten weten.

"Ruimte voor het middenveld is dus de derde klemtoon, aandacht voor zingeving nummer vier. Een groot deel van de bevolking ziet ons nog altijd louter als de partij van de pastoors. Ten onrechte, maar dat wil niet zeggen dat wij afstand doen van de zingeving. Wij gaan niet per definitie stelling nemen tegen de kerk. Zeker niet onder druk van de huidige regering die van katholieken pesten blijkbaar een tijdverdrijf wil maken. Ze doen maar hoor, het gaat mij niet om het Te Deum of een kruisbeeld in de rechtszaal. Als het debat op dat puberaal niveau moet gevoerd worden, begin ik er zelfs niet aan."

U valt de regering aan op ethische dossiers als drugs, euthanasie. Dat zijn toch net thema's waar u gebonden blijft aan uw christelijke inspiratie.

"Pardon: christen-democratische inspiratie. Dat is niet hetzelfde als een politieke vertaling geven aan de leer van Paulus... (aarzelt), Johannes II allez...

Johannes-Paulus II

"Juist ja. Ik sta ervan te kijken hoeveel reacties het nog uitlokt als ik luidop verkondig dat de CVP zich openstelt voor ongelovigen. Die oproep is 55 jaar oud, hé. Die verwondering bij de anderen bewijst dat er nog altijd een groot verschil is tussen het imago van de CVP en de praktijk. Blijkbaar is het nog altijd nodig dat je zoiets beklemtoont.

"Daarnaast, punt vijf, is ook het sociaal-economische debat nog niet voorbijgestreefd.

Johan Van Hecke vindt van wel.

"Hij vergist zich. Het meetrekken van sociaal zwakkeren blijft een belangrijke politieke opdracht. Nu, ten tijde van een hoogconjunctuur, klinkt dat misschien voorbijgestreefd, maar wanneer het slechter gaat, zullen de sociale tegenstellingen weer bovenkomen.

"Wat mij vroeger stoorde aan de aanpak van Van Hecke is dat hij aan de rand van de partij als een schoonmoeder stond te klagen over hoe het wel moest. Hij is in pijnlijke omstandigheden weggegaan, maar dan mag je niet verwachten dat iedereen drie, vier jaar later op zijn knieën valt voor zijn oordeel. Maar goed, hij engageert zich nu weer ten volle in de partij en zo hoort het."

Van Hecke en Stefaan De Clerck willen af van de 'C' in de CVP.

"We moeten onze identiteit niet wegsteken in onze naamsvorming. Fides is een mooie naam voor een hond of een verzekeringsmaatschappij. Maar toch niet voor een politieke partij? Ik weiger om onder druk van het vijanddenken van de anderen afstand te doen van onze C. Fides... Hoe is het mogelijk? Ze zullen mij graag zien binnenkomen in het jeugdhuis van Ieper. Ik zie drie kernwoorden: christen-democratisch, Vlaams en volksverbonden."

Voor u het weet, komt u weer bij CVP uit.

"Met de V voor Vlaams dan. Mja. Stefaan zoekt naar een atypisch woord. Goed punt, maar het moet wel iets betekenen."

U spreekt niet over multiculturaliteit in uw vernieuwingsprogramma.

"Toch wel, dat is het zesde en laatste punt. Door die zes thema's heen zie ik een lijn van samenlevingsopbouw, van strijd tegen de nieuwe onzekerheden die voortkomen uit het voortschrijdende individualisme.

"De CVP-vernieuwing zal minstens drie, vier jaar in beslag nemen. Maar dat mag ons niet beletten om tussentijds alles eraan te doen om weer in het beleid te gaan zitten. Dat betekent dat we keuzes moeten maken. We zullen moeten aanvaarden dat sommigen het niet met ons eens zijn en afhaken. Het enerzijds-anderzijdsstandpunt moet eruit."

Een typisch enerzijds-anderzijdsstandpunt van de CVP betreft het migrantenstemrecht.

"In de mate dat de nationaliteitswetgeving is zoals ze nu is, rijst dat vraagstuk niet. Als de regering de huidige wetten bijstuurt, kunnen we daarover spreken. Als mensen willen deelnemen aan de besluitvorming in ons land, hebben zij daar nu al heel veel kansen toe."

Pieter De Crem vindt dat de CVP de strijd moet aangaan met de VLD en SP- en Agalev-kiezers letterlijk links moet laten liggen.

"Het is alleszins zo dat het centrumlinkse verhaal kant noch wal raakt. Kathleen Van Brempt wil dus een koepel oprichten met SP, groenen en links-liberalen. Een van haar motieven is dat ze de volgende twintig jaar geen liberale premier wil. Excuseer hé, het is de SP die coalitie vormt met Verhofstadt, wij niet. Het is de SP die de regering aan elkaar houdt tot meerdere eer en glorie van de VLD.

"Als 70 procent van de kiezers stemt voor een economisch sociaal en ethisch wat behoudender programma, mogen we dat niet negeren. Maar het zou verkeerd zijn om een politiek programma dat twintig jaar moet meegaan, te stoelen op de huidige situatie op de politieke markt. Het feit dat er nu een centrum-libertair beleid gevoerd wordt, zal automatisch leiden tot een tegenreactie. De CVP moet vooral naar zichzelf kijken. Met 22 procent hebben we in principe ook niet te veel te verliezen."

Uw generatiegenoten Luc Willems en Joachim Coens zijn inmiddels tijdelijk uitgerangeerd. Hebben zij te vroeg te veel ambitie getoond?

"Neen, als ik Joachim de laatste tijd iets verweet, was het integendeel dat hij zo weinig zijn mond roerde. Ik heb hem vaak aangespoord om eens een keer van zich te laten horen. Hij is niet verloren voor de politiek. En Luc Willems heeft tegenslag gehad met de apparentering in Oost-Vlaanderen. In zijn kleine arrondissement is alleen de lijstrekker, Paul Tant, zeker van een plaats. Paul was uittredend fractieleider, het was logisch dat hij de kopplaats kreeg. Dat de fractieleider op nummer één staat is een ijzeren wet waarvan onder geen beding afgeweken mag worden. Ook niet in de nieuwe CVP." (uitbundige lach)

'Het is de SP die de regering-Verhofstadt aan elkaar houdt. En het is de VLD die met de winst zal gaan lopen'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234