Zaterdag 19/10/2019

Fictief personage, écht bestaan

Post mortem (2012) - Peter Terrin

IDENTIKIT

Wie?

Emiel Steegman is het alter ego van Peter Terrin, waarmee hij zelfs op Facebook actief is. Hij voert Steegman op als auteur van vijf lauw ontvangen boeken.

Leeftijd

Ongeveer veertig jaar.

Uiterlijke kenmerken

"Steegman zag zijn reflectie in de lens. Hij vroeg de fotograaf of hij diep in de Leica moest kijken, naar de sluiter, of zijn blik moest scherpstellen op zijn reflectie vooraan. Als de ogen de spiegel zijn van de ziel, lachte hij, dan keek hij op zijn boek liever niet scheel."

---

Voor zijn met de AKO Literatuurprijs bekroonde roman Post mortem had Peter Terrin zich zelden laten betrappen op autobiografische vingerwijzingen. Sinds De code (1998) leek hij te werken aan een merkwaardig consistent oeuvre, met licht paranoïde personages, gedoemd om gaandeweg te ontsporen. Maar tijdens het schrijven van Post mortem liep het anders. Het onderwerp ging met hem aan de haal. Terrin begon met een vreemdsoortig haasje-over tussen de realiteit en de fictie. Hij voerde een schrijver op die over een schrijver schrijft. En die doet vervolgens op zijn beurt hetzelfde, om ten slotte zijn biograaf te worden, die het kluwen van zijn leven moet ontrafelen. Het leidde tot merkwaardige verdriedubbelingen van Terrins alter ego.

In het begindeel van zijn roman laat Terrin schrijver Emiel Steegman reflecteren over een roman over een succesvol schrijver. De veertigjarige Steegman heeft, met veeleer bescheiden succes, vijf boeken gepubliceerd. Hij leidt een ietwat gezapig leven op het Oost-Vlaamse platteland, met zijn vierjarige dochtertje Renée en echtgenote Tereza. We merken hoe een beroemd portretfotograaf (Stephan Vanfleteren?) langskomt voor een portret en hoe een wetenschapsfilosoof - met trekjes van Jean-Paul Van Bendegem - zijn boek De moordenaar voorstelt, in een gebouw dat sterk aan de Gentse Handelsbeurs doet denken. Wanneer zijn dochtertje een herseninfarct krijgt, breekt de realiteit bruusk binnen.

Post mortem speelt voortdurend schaak met werkelijkheid en fictie. Het uitgangspunt van de roman was: "Stel dat ik morgen sterf, welk verhaal zal mijn dochter van vier, die nauwelijks herinneringen aan haar vader zal hebben, later te horen krijgen?", zo zei Terrin daarover in Vrij Nederland. "Datzelfde laat ik in Post mortem de schrijver Steegman allemaal overkomen. Hij op zijn beurt bedenkt daarop een existentiële thriller - mijn oorspronkelijke idee - over een veel beroemdere schrijver die een fobie voor zijn eigen biografie ontwikkelt. Omdat die biografie tot zijn oeuvre zal gaan behoren en het enige boek zal zijn waar hij geen controle over heeft."

Steegman krijgt onder de douche het idee voor een nieuwe roman over die befaamde auteur. De schrijver krijgt de naam T mee, zonder punt. Zou het om Terrin zelf gaan, denk je onwillekeurig? Want verdorie, T blijkt ook wel veel trekjes van Emiel Steegman te hebben. T heeft een dochter, Renée, ze is bijna vier jaar.

Opgelucht

Die transformatie vindt in Post mortem op gewiekste wijze plaats, tot het de lezer haast gaat duizelen in deze literaire doolhof. Tot het menens werd voor Terrin zelf: "'Voor Post mortem paste het nu eenmaal om gegevens te gebruiken uit mijn persoonlijke leven. Terwijl ik mij voorstelde hoe het was om voortijdig te sterven, voltrok zich, volkomen onverwacht, het noodlot thuis - met Renée, mijn dochtertje van bijna vier. Wat er gebeurd is met mijn dochter heeft me totaal veranderd."

Renée kreeg een herseninfarct, gevolg van een zeldzame auto-immuunziekte. Maar Terrin wou te allen prijze vermijden een tweede Schaduwkind te schrijven, P.F. Thoméses non-fictieverhaal over zijn jonggestorven dochtertje. "Toch wou ik het vertellen. Als ik morgen sterf, dacht ik, dan heeft Renée tenminste dit boek dat ze later kan lezen. Over hoe groot mijn liefde voor haar is. Over mijn liefde voor de literatuur. Ik wil dat ze dat weet als ik verdwenen ben. Daarom ben ik zo opgelucht dat ik Post mortem geschreven heb."

Het relaas van Terrin bewijst van naald tot draad hoe subtiel schrijvers soms met persoonlijk materiaal omgaan, maar tegelijk ook hoe ze - door de krachtige werking van literatuur - zichzelf op de rails houden. Dirk Leyman

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234